Cod-bixiyeyaasha ku dhaqan magaalada Garissa ayaa loogu baaqay inay si qoto dheer u miisaamaan waxqabadka horumarineed, hufnaanta adeegga bulshada iyo biseylka hoggaamineed ee shakhsiyaadka u hanqal-taagaya kuraasta doorashada guud ee dhici doonta 2027-ka.
Baaqan ayaa ka yimid Wakiilka Haweenka ee Garissa (Garissa Woman Representative), Udgoon Siyad, oo bulshada inteeda wax doorata uga digtay inay ku sirmaan hadallada siyaasadeed ee afka baarkiisa ah iyo ballanqaadyada beenta ah ee ololaha doorashada lagu soo bandhigo.
- Advertisement -
Waxa ay sheegtay in muwaadiniintu ay tahay inay madaxda ku qiimeeyaan waxyaabihii dhabta ahaa ee ay qabteen intii ay xilka hayeen, dadaalkooda ku aaddan kor u qaadista nolosha dadweynaha, iyo xal-u-helidda dhibaatooyinka horyaalla bulshada, halkii lagu maaweelin lahaa khudbado iyo hadal-macaan siyaasadeed.
Xildhibaanadda ayaa hadalkan ka jeedisay mid ka mid ah hoteellada ku yaalla Garissa, kaddib markii ay taageero buuxda ka heshay odayaasha, haweenka iyo dhallinyarada ka tirsan juffada Reer Afwax oo ka tirsan beelweynta Awliyahan.
Iyadoo soo dhoweynaysa taageeradaas, ayay ku tilmaantay tusaale cad oo muujinaya kalsoonida shacabku ku qabaan hoggaankeeda, isla markaana markhaati ka ah hawlihii wax ku oolka ahaa ee xafiiskeedu ka fuliyay guud ahaan gobolka.
Waxa ay carrabka ku adkaysay in codbixiyayaashu ay waqti ku filan geliyaan falanqaynta waxqabadka cid kasta oo kuraas doon ah, iyadoo ku dooday in hoggaaminta lagu cabbiro guulaha la taaban karo ee la xaqiijiyay, ee aan lagu miisaamin hadal quruxsan.
“Shacabku ha fiiriyaan waxa aad qabateen, natiijooyinka aad dhaliseen iyo inta ay la egtahay daacadnimada aad ugu adeegteen. Hoggaamintu kuma xirna oo keliya ballanqaadyo la sameeyo xilliga ololaha; waxay salka ku haysaa in la muujiyo waxaad qabateen iyo tallaabooyinka aad qaadi kartaan si nolosha dadku u horumarto,” ayay tiri.
Xildhibaanadda ayaa kalsooni weyn ka muujisay inay mar kale ku guuleysan doonto kursigeeda, iyadoo xustay in taariikhdeeda waxqabad, xiriirka dhaw ee ay la leedahay bulshada hoose iyo u-heelanaanta u adeegidda dadkeeda ay siin doonaan awood ay kaga sarreyso kuwa la tartamaya.
“Aad baan ugu kalsoonahay sababtoo ah waxaan ogahay shaqada baaxadda leh ee aan soo qabannay, bulshada aan gaarnay iyo dadka tirada badan ee aan noloshooda wax ka beddelnay,” ayay tiri.
Waxa ay tusaale u soo qaadatay tayeynta haweenka, dhallinyarada iyo dadka qaba baahiyaha gaarka ah (PWDs) inay ka mid yihiin qodobbada ugu horreeya ee xafiiskeedu xoogga saaray, iyadoo sheegtay in mashaariicdaas loogu talagalay in lagu hagaajiyo nolosha lagana abuuro fursado cusub dadka nugul.
Waxa ay intaas ku dartay in xafiiskeedu qaatay hanaan horumarineed oo loo dhan yahay, si loo hubiyo in dadka deegaanka ee kasoo kala jeeda beelaha kala duwan ay si siman oo caddaalad ah uga faa’iideystaan barnaamijyadaas iyada oo aan la takoorin.
Xildhibaanadda ayaa caddeysay in xafiiskeedu xaqiijiyay in deeqaha waxbarashada (bursaries) si siman loogu qaybiyo guud ahaan deegaannada hoostaga Garissa, iyadoo ku adkaysatay in aragtida siyaasadeed, haybta qabiil iyo xiriirka qofeed aysan marnaba noqon shuruudo lagu helo taageerada waxbarashada.
Inkasta oo Udgoon ay ka dayrisay yaraanta ilaha dhaqaalaha, haddana waxa ay shacabka u xaqiijisay dadaallada joogtada ah ee lagu doonayo in ardayda mudan ee ku nool qaybaha kala duwan ee gobolka ay helaan kaalmada ay ku sii wadan karaan tacliintooda.
“Xafiiskaygu, inkasta oo miisaaniyadda loo qoondeeyay ay aad u kooban tahay, wuxuu mar walba dadaal adag u galay in deeqaha waxbarashadu gaaraan dhammaan geesaha Garissa. Waxaan aaminsan nahay in carruur kasta ay xaq u leeyihiin inay helaan fursad waxbarasho, meel kasta oo ay ka soo jeedaan,” ayay tiri.
Waxay ku boorisay siyaasiyiinta u hanqal-taagaya kuraasta doorashada inay la yimaadaan olole ku saleysan siyaasad bisil iyo qorshayaal cad, iyadoo uga digtay weerarka shakhsiyadeed, cayda iyo wax-ka-sheegga sumcadda qofeed.
Waxa ay loollan adag u dirtay kuwa la tartamaya, iyadoo ka codsatay inay barnaamijkooda u bandhigaan codbixiyeyaasha isla markaana u sharraxaan waxa ay u qaban doonaan shacabka, halkii ay waqtiga ku lumin lahaayeen dacaayadaha iyo weerarrada siyaasadeed.
“Qof kasta ha u tago shacabka oo ha u bandhigo qorshihiisa. U sheega codbixiyeyaasha waxaad u qaban doontaan iyo waxaad hore u soo qabateen. Waa inaan waqti ku lumin caayidda iyo loollanka aan faa’iidada lahayn,” ayay tiri.
Waxa ay weerarka shakhsiga ah ku sifeysay mid laga soo gudbay oo duugoobay, iyadoo ku dooday in shacabku ay mudan yihiin hoggaamiyeyaal yeelan kara dood wax dhisaysa isla markaana soo bandhigi kara xalal wax-ku-ool ah oo lagaga jawaabayo baahiyaha gobolka.
“Siyaasaddu waa inay ku dhisnaataa fikrado iyo horumar, ee maaha cay iyo in la rido cidda kula tartamaysa. Siyaasadda noocaas ah waa mid waqtigeedu dhammaaday, shacabkeennuna waxay mudan yihiin wax intaas ka wanaagsan,” ayay raacisay.
Udgoon ayaa kursigan ku guuleysatay iyadoo wadata tigidhka xisbiga Jubilee doorashadii guud ee 2022-kii, balse waxa la filayaa inay tartan adag la kulanto mar labaadkeeda. Xildhibaanadda magacaaban ee xisbiga ODM, Umulkheir Harun, ayaa horey u shaacisay hammigeeda ku aaddan kursigan, halka Wakiilkii hore ee Haweenka, Shukran Gure, ay iyaduna u ordayso inay dib u hanato kursiga.
Loollankan siyaasadeed ayaa la saadaalinayaa inay saameyn weyn ku yeelan doonaan isbaheysiyada siyaasadeed, xisaabaadka beelaha, taageerada odayaasha deegaanka iyo awoodda qof kasta u leeyahay inuu mideeyo codadka guud ahaan gobolka.
Udgoon waxa ay kasoo jeeddaa juffada rer Harun ee beelweynta Abduwak, taas oo ah miisaan culus oo siyaasadeed, midnimadooda gudaha iyo sida ay hal musharrax ugu heshiiyaanna ay si weyn u go’aamin karaan natiijada tartankan.
Iyadoo ay siyaasiyiin kala duwan isku diyaarinayaan tartanka 2027-ka, ayaa la filayaa in is-afgaradka beelaha iyo heshiisyada siyaasadeed ay door muhiim ah ka ciyaaraan go’aaminta loollanka loogu jiro kursiga Wakiilka Haweenka ee Garissa (Garissa Woman Representative).
Taageerada ay beesha Reer Afwax u muujisay Udgoon ayaa la filayaa inay dhiirrigelin weyn u noqoto ololaheeda dib-u-doorashada, xilli ay sii xoogeysanayaan isbahaysiyada iyo wada-tashiyada beelaha ee loogu gogol-xaarayo doorashooyinka 2027-ka.
