Galabnimadii markii ay qorraxdu sii godlanaysay, hadhkuna ku fiday barxadda weyn ee guriga Xaaji Baana, jawiga xaafaddu wuxuu ahaa mid ka duwan maalmihii hore. Neecaw qabow oo xambaarsan carafta ciidda la qoyay ayaa afuufaysay geedaha caleemahooda, laakiin qalbiyada dadka madasha isugu yimid waxay ahaayeen kuwo u karkarayay sidii dheri dab lagu shiday. Kuraas iyo derinno ayaa la dhigay barxadda, waxaana halkaas ku sugnaa Xaaji Baana, Ducaale, iyo odayaal kale oo waxgarad ah oo loo xushay inay garta iyo xaqa kala saaraan.
Amina Sahra waxay fadhiday dhinaca qolka xiga barxadda, iyada oo xidhan dhar asturan oo madow, wejigeedana ay ka muuqato adkaysi dumar oo dhibaatooyin badan soo maray. Faayow ayaa garabkeeda taagnayd, gacanteedana ku haysay Akram oo si yaab leh u eegayay dadka tirada badan ee guriga soo buuxiyey, isaga oo aan garanayn sababta kulankan weyn loo qabtay.
Wax yar kaddib, waxaa albaabka weyn ka soo galay Muxudiin, waxaana daba socday Sadiiq iyo Hooyo Luul, iyaga oo ay weheliyaan laba oday oo ka tirsan ehelkooda ugu dhow. Sadiiq socodkiisu wuxuu ahaa mid culus, madaxiisuna hoos buu u fooraray, indhihiisana waxaad ka dareemaysay qoomammo qoto dheer oo laabtiisa holcinaysay. Hooyo Luul, oo markii hore lagu yaqaannay isla-weyni iyo dhar qaali ah, waxay maanta u muuqatay qof gabi ahaanba jaban, gambadeeduna wejiga ayay ku daboolnayd si aysan toos ugu eegin indhaha dadka eegayay.
Xaaji Baana ayaa gacan-taag ku soo dhoweeyey martida, kaddib markii ay fariisteenna, wuxuu bilaabay furitaanka hadalka isaga oo codkiisa ku ladhay mimiir iyo xikmad odaynimo.
Xaaji Baana:
Bismillaahi Raxmaani Raxiim. Waxaan halkan isugu nimid maanta arrin culayskeeda iyo xanuunkeeda leh, oo aan ahayn wax sahlan. Waxaan u fadhinaa xallinta gar qoys, soo celinta sharaf lagu tuntay, iyo magac-u-yeelidda ilmo aan waxba galabsan oo xaq u leh inuu aabbihiis garto. Muxudiin iyo odayaasha reerka kale, waad ogtihiin sababta aan maanta u fadhinno. Waxaa hortiinna fadhida Amina Sahra, oo shalay dhabarka loo jeediyey, maantana ilaahay runteedii caddeeyey. Waxaan doonaynaa inaan afkiinna ka maqalno waxa aad la timid gogoshan.
Muxudiin ayaa hor fadhiistay odayaasha, madaxa ruxay, kaddibna bilaabay inuu hadlo.
Muxudiin:
Xaaji Baana iyo Ducaale, iyo inta kale ee sharafta leh ee madasha fadhida, waxaan halkan u nimid garasho iyo qalad-qirasho buuxda. Waxaan halkan u nimid inaan dhahno waanu qaldannay, xad-gudub baana dhacay. Sadiiq iyo hooyadiis waxay maanta hortiina u fadhiyaan si ay u bixiyaan xaal kasta oo dhaqan iyo diinba ku bannaan, si Amina looga maydho wixii dhiiqo ahaa ee lagu tuuray, wiilkeedana loogu xaqiijiyo nasabkiisa iyo xuquuqdiisa oo dhan. Sadiiq, afkaaga ka hadal waxaad la timid.
Sadiiq ayaa tartiib kor ugu qaaday indhihiisa casaaday, waxaana markiiba indhihiisu ku dheceen Amina oo aan xaggiisa soo eegayn, balse eegaysay dhulka. Sadiiq codkiisu wuxuu ahaa mid gariiraya, ereyadiisuna waxay ka soo go’ayeen gunta laabtiisa.
Sadiiq:
Xaaji Baana, Amina, iyo dhammaan inta halkan joogta… Ma garanayo meel aan hadalka ka bilaabo. Haddii aan dhihi lahaa i cafiya, waxaan dareemayaa in erayga cafisku uu aad uga yar yahay dulmigii aan geystay. Shalay markii aan Amina eryey, ma aanan eryin xaas kaliya, waxaan eryey naftaydii, mustaqbalkaygii, iyo sharaftayda. Waxaan noqday nin indho la’ oo aan garanin qofkii runta u sheegayay iyo kii beenta u sheegayay. Amina, maanta halkan kama baryayo inaad dib iigu soo noqoto, waayo waan ogahay inaanan mudnayn inaad nin iigu yeerto mar kale. Laakiin waxaan hortiina ka qirayaa in Amina Sahra ay tahay qof daahir ah, sharaf leh, oo aan wax dambi ah lahayn. Akram-na waa wiilkaygii, dhiiggaygii, iyo laf ahaantayda. Wixii kafaalo ah, wixii xaal ah, iyo wixii nafteenna ka go’an, diyaar baan u ahay inaan bixiyo, xitaa haddii ay noqonayso naftayda oo dhan.
Hooyo Luul ayaa oohin cabudhsan la soo boodday. Iyada oo aan cidna ka codsan ayay kursigii ka kacday, waxaanay si toos ah ugu soo socotay dhankii ay Amina fadhiday. Odayaashii ayaa aamusay oo eegay waxa ay samaynayso. Luul waxay jilbaha dhigatay ciidda hortooda Amina, waxaanay gacmaheeda ku qabatay go’ii ay Amina garbaha ku sidatay.
Hooyo Luul:
(Iyada oo ilmadu ka qubanayso dhabannadeeda, codkeeduna naxariis iyo cabsi ka buuxdo):
Amina, gabadhaydiiyeey… Ha i eegin anigoo ah soddohdii kugu kibirtay, ee i eeg anigoo ah hooyo waalan oo baadiyeystay nolosha wiilkeeda iyo tan wiilka aad dhashay. Shaydaan baa i duufsaday, kibir baa indhaha iga daboolay. Waxaan rabay inaan naftayda uun ka farxiyo, laakiin waxaan burburiyey guri barakaysan. Amina, haddaad rabto dharbaaxo igu dhufo, haddaad rabto hortiina igaga tufa, laakiin waxaan kaa baryayaa inaadan habaar igu dhiman. I cafi gabadhaydiiyeey, i cafi si aan xabaasha ugu nasto markii waqtigaygu dhammaado.
Jawigii madashu wuxuu noqday mid aad u culus. Dad badan oo goobta joogay ayaa indhahooda ilmo ku soo istaagtay markii ay arkeen hooyadii adkayd oo ciidda dhex fadhida. Amina Sahra ayaa si tartiib ah u taabatay gacantii Luul ee go’eeda haysay, wayna ka qaadday, laakiin ma aysan eryin. Waxay neef qoto dheer ka soo saartay laabta, iyada oo isku dayaysa inay xakamayso shucuurteeda.
Amina Sahra:
(Cod deggan oo xushmad iyo go’aan adag ka muuqdo):
Hooyo Luul, kac oo dhulka ha fadhiisan. Odayaasha halkan fadhiya hortooda waxaan ka leeyahay: Allaah ayaa bixiya cafiska ugu weyn, qof muslin ahina kuma noolaan karo ciil iyo cuqdad joogto ah. Ilaahay dartiis ayaan kuu cafiyey adiga iyo Sadiiqba waxaad shalay iga gasheen. Sharaftaydii meel lagu tuuray maanta ilaahay baa hortiina ku soo celiyey, waana taas waxa aan doonayay. Laakiin Sadiiq, waxaan rabaa inaad si fiican u dhegaysato hadalkayga:
Annaga dhexdeenna, xadhigii ninnimo iyo naagnimo halkaas ayuu ku go’ay, dibna uma soo noqonayo weligiis. Xanuunka aad i marisay wuxuu iga dhigay qof cusub oo aan u baahnayn guri aad madax ka tahay. Laakiin Akram… Akram ma aha qof aad iga goyn karto, mana aha qof aan anigu kaa goyn karo. Waa wiilkaaga, aabbe baad u tahay, xaq buuna kuugu leeyahay inaad nolosha ku garab taagnaato, magacaagana uu si sharaf leh ugu socdo.
Sadiiq wuxuu dareemay sidii culays weyn laga dul qaaday laakiin isla markaasna qalbigiisu jeexmay markuu xaqiiqsaday in Amina aysan dib dambe xaas ugu noqon doonin. Wuxuu si tartiib ah u yidhi:
Sadiiq:
Waan aqbalay Amina… Waan ku mahadinayaa cafiskaaga, waxaanan ballanqaadayaa inaanan marnaba dayicin xaqiisa iyo kanaga inta aan noolahay.
Xaaji Baana ayaa sacabka isku dhuftay, isaga oo wejigiisa ay farxad odaynimo ka muuqato:
Xaaji Baana:
Alxamdulillaah. Maanta waxaa dhacay wax lagu farxo. Runta ayaa caddaatay, beentiina way burburtay. Amina sharafteedii waa la soo celiyey, xaalkeedana odayaashu way dhammaystiri doonaan si dhaqanka waafaqsan. Hadda waxa haray waa hal arrin kaliya… Faayow, keen wiilka yar halkan.
Faayow ayaa qolka ka soo saartay Akram oo si cabsi leh u eegaya dadka. Wuxuu gacanta ku hayey marada Faayow, isaga oo indhaha ku wareejinaya dadka fadhiya. Sadiiq ayaa kuraastii ka kacay, isaga oo aan is-xakamayn karin, tartiibna ugu soo dhowaaday wiilkiisa. Wuxuu hor jilba-joogsaday Akram, isaga oo indhihiisu ay qubayaan ilmo farxad iyo naxdin isugu jirta.
Akram wuxuu eegay ninkii shalay uu arkay isagoo ilmaynaya, kaddibna wuxuu eegay hooyadiis oo u soo dhoolla-caddaysay isaga oo dareemay kalsooni.
Akram:
(Isaga oo cod yar oo carruurnimo ku weydiinaya):
Hooyo, ninkani ma kii shalay baa? Maxuu maantana u ooyayaa?
Amina Sahra:
(Iyada oo Akram garabka ka taabanaysa):
Hooyo, ma xusuusataa su’aashii aad saaka i weydiisay? Ninkani waa aabbahaa Sadiiq. Hadda wixii ka dambeeya carruurtu kuguma qosli doonaan, waayo aabbe ayaad leedahay ku jecel.
Akram ayaa indhaha ku taagay Sadiiq, halka Sadiiq uu gacmihiisa gariiraya ku qabtay garbaha yare ee Akram, kaddibna si adag laabta ugu geliyey, isaga oo ooyaya sidii ilmo yar oo kale.
Sadiiq:
(Isaga oo ilmadu ka da’ayso wejiga Akram):
Wiilkaygiiyow… aabbahaa baan ahay, marnabana dib dambe kuuma lumin doono, i cafi wiilkaygiiyow.
Madashii oo dhan waxay noqotay mid aamusan oo shucuurteedu aad u sarreyso. Xaaji Baana iyo Ducaale waxay isku eegeen dhoolla-caddayn, iyagoo garowsan in dhibaatadii muddada dheer soo jiitamaysay ay maanta heshay xal caddaalad iyo sharaf ku dheehan yahay. Laakiin nolosha cusub ee u bilaabmaysa Amina, Sadiiq, iyo Akram sidee bay noqon doontaa marka ay wadaagaan mas’uuliyadda wiilka iyada oo aysan wada joogin? Waxaa bilowday bog cusub oo u baahan sabir iyo tanaasul kale.
Waa Sheekadii: kurbo aduun iyo kadeed caashaq — kala soco Jimco walba axadletimes.com. Waxaa qoray qoraaga Haalkoos.
