Muqdisho (AX) — Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa Khamiis amar ku siisay danjiraha Imaaraadka Carabta inuu dalka kaga baxo muddo 72 saacadood gudahood ah, iyadoo dhanka kalena wadatashi degdeg ah ugu yeeratay safiirkeedii u fadhiyay magaalada Abu Dhabi.
Go’aannadan xasaasiga ah ayaa lagu dhowaaqay kaddib shirkii toddobaadlaha ahaa ee Golaha Wasiirrada oo uu Muqdisho ku guddoomiyay Ra’iisul Wasaare Hamza Abdi Barre, halkaas oo goluhu ku lafa-guray warbixin ay soo gudbisay Wasaaradda Arrimaha Dibadda oo faahfaahinaysa waxa ay dowladda ku tilmaantay khataro toos ah oo lid ku ah gobonnimada, madaxbannaanida iyo amniga qaranka Soomaaliya.
Wasiirka Warfaafinta Abdulfatah Qasim Mohamud oo warbaahinta la hadlay ayaa shaaciyay tallaabooyinkan adag, isagoo xaqiijiyay in Golaha Wasiirradu faray Wasaaradda Arrimaha Dibadda inay ku wargeliso safiirka Imaaraadka amarka ah inuu dalka kaga baxo.
Wasaaradda ayaa sidoo kale lagu amray inay Muqdisho ugu yeerto danjiraha Soomaaliya u jooga UAE si uu wadatashiyo qotodheer ula yeesho dowladda federaalka.
Golaha Wasiirrada ayaa intaa ku daray in Wasaaradda Arrimaha Dibadda la faray inay beesha caalamka si rasmi ah ugu gudbiso waxa ay Muqdisho ku sifeysay faragelinta joogtada ah ee ay Abu Dhabi ku hayso arrimaha gudaha Soomaaliya.
Dowladda ayaa carrabka ku adkeysay inay qaadi doonto tallaabo kasta oo sharciga waafaqsan si ay uga hortagto wax kasta oo loo arko xadgudub ka dhan ah gobonnimada iyo midnimada dhuleed ee dalka.
Wasiirka Warfaafinta ayaa dhinaca kale digniin adag u diray shakhsiyaadka iyo kooxaha ka qaybqaata howlaha ay dowladda sheegtay in looga golleeyahay in lagu wiiqo madaxbannaanida iyo wadajirka qaranka Soomaaliya.
Tallaabada Khamiis ay qaadday dowladda ayaa daba socota xiisad diblomaasiyadeed oo maalmihii ugu dambeeyay si xawli ah uga dhex aloosnayd Muqdisho iyo Abu Dhabi.
Khudbad uu telefishinka ka jeediyay Talaado, Madaxweyne Hassan Sheikh Mohamud ayaa ku eedeeyay UAE inay taageero maaliyadeed, mid siyaasadeed iyo mid amni siiso kooxo hubaysan iyo maamullo goboleedyo diiddan dowladda federaalka.
Wuxuu sidoo kale Abu Dhabi ku eedeeyay dhisidda xarumo ciidan iyo garab-siinta nidaamyo amni oo ka baxsan gacanta hay’adaha dastuuriga ah ee Soomaaliya.
Hassan Sheikh ayaa naqdiyay heshiisyada u dhexeeya UAE iyo maamullada Waqooyi Galbeed, Puntland iyo Jubaland ee ku saabsan dekadaha istiraatiijiga ah ee Berbera, Boosaaso iyo Kismaayo, isagoo adkeeyay in heshiisyada noocaas ah gorgortankooda iyo go’aankoodaba loo maro dowladda federaalka.
Madaxweynaha ayaa xusay in heshiisyadaasi ay dhaawacayaan madaxbannaanida Soomaaliya, isla markaana ay majaxaabinayaan dadaallada lagu yagleelayo nidaam amni oo qaran oo mideysan.
Dhankeeda, dowladda UAE ayaa gabi ahaanba iska fogeysay eedeymaha ku aaddan faragelinta.
Arbaco, Anwar Gargash oo ah la-taliyaha diblomaasiyadda ee Madaxweynaha UAE Sheikh Mohamed bin Zayed Al Nahyan, ayaa cambaareeyay hadallada Hassan Sheikh, isagoo ku eedeeyay hoggaamiyaha Soomaaliya inuu dano siyaasadeed oo shakhsi ah u adeegsanayo xiriirka labada dal.
Gargash ayaa difaacay taageerada qotada dheer ee ay UAE mudada dheer la garab taagnayd Soomaaliya, wuxuuna uga digay in loollanka siyaasadeed ee gudaha Soomaaliya loo jiido loollanka baaxadda weyn ee ka jira gobolka.
Wasaaradda Arrimaha Dibadda Soomaaliya ayaa Arbaco warsaxaafadeed ay soo saartay ku muujisay walaac xooggan oo la xiriira waxa ay ugu yeertay faragelinta joogtada ah ee Imaaraadka Carabta.
Wasaaradda ayaa caddeysay in dowladda federaalku ay tahay awoodda kaliya ee sharci ahaan mas’uulka ka ah xiriirka dibadda ee Soomaaliya, iyadoo gabi ahaanba diidday heshiisyada amniga ama heshiisyada kale ee ajaanibta lala galo iyadoon oggolaansho rasmi ah laga helin dowladda dhexe.
Waxay ugu baaqday UAE in dhammaan wax-wada-qabsiga dhinacyada diblomaasiyadda, dhaqaalaha iyo amniga ee ay la leedahay Soomaaliya ay u mariso hay’adaha federaalka, iyadoo la raacayo qawaaniinta caalamiga ah.
Khilaafkan diblomaasiyadeed ayaa cirka isku shareeray tan iyo bishii Janaayo, xilligaas oo Golaha Wasiirrada Soomaaliya ay buriyeen heshiisyo dhinacyada amniga, difaaca iyo iskaashiga dhaqaalaha ah oo lala galay UAE, oo ay ku jireen arrimo khuseeya dekadaha gobollada dalka.
Muqdisho ayaa tilmaantay in go’aankaas looga dhabeynayay ilaalinta gobonnimada iyo midnimada dhuleed ee Soomaaliya.
UAE ayaa weli sii wadata xiriirro dhaqaale iyo kuwo amni oo soo jireen ah oo ay la leedahay dhowr maamul goboleed oo Soomaali ah, xilli dowladda federaalkuna ay si joogto ah u diidday tallaabo kasta oo la qaado iyadoon heshiis iyo oggolaansho laga helin hoggaanka qaranka.