Muqdisho (AX) — Wasaaradda Difaaca Qaranka ee Türkiye ayaa gaashaanka ku dhufatay wararka sheegaya inay qorshaynayso in 15,000 oo askari ay u soo dirto Soomaaliya kaddib codsi kaga yimid dowladda federaalka, iyadoo mar kale xaqiijisay sida ay uga go’an tahay tababarka milateriga iyo iskaashiga dhanka la dagaallanka argagixisada ee ay la leedahay Muqdisho.
Afhayeenka wasaaradda, Rear Adm. Zeki Aktürk, oo hadal ka jeedinayay shir jaraa’id maalintii Thursday, ayaa meesha ka saaray wararka lagu faafiyay warbaahinta Soomaaliya iyo tan Türkiye ee ku saabsan in ciidamo ballaaran oo Turki ah loo daad-gureynayo Soomaaliya.
“Sheegashooyinka sheegaya in Türkiye ay 15,000 oo askari u diri doonto Soomaaliya marka la eego codsiga dowladda Soomaaliya ma aha kuwo ka tarjumaya xaqiiqda,” ayay tiri wasaaraddu.
Aktürk ayaa caddeeyay in Türkiye ay horayba joogitaan ciidan ugu lahayd Soomaaliya iyada oo u mareysa Somali-Turkish Task Force iyo qeybta taliska howlgallada cirka.
Wuxuu tilmaamay in ciidamada Türkiye ay sii wadi doonaan taageeridda awoodda Soomaaliya ee la dagaallanka argagixisada iyagoo bixinaya kaalmo milateri, tababarro joogto ah iyo adeegyo la-talin ciidan.
Bentaankan rasmiga ah ayaa yimid kaddib warar soo baxay oo muujinayay in Soomaaliya ay taageero ciidan oo dheeraad ah ka codsatay saaxiibbada caalamiga ah oo ay Türkiye ku jirto, xilli ay jirto cabsi dhanka amniga ah maadaama dalalka ciidamada ugu deeqay howlgalka Midowga Afrika ay isu diyaarinayaan dhimista qaar ka mid ah xoogaggooda.
Warar qaarkood ayaa sidoo kale sheegayay in dagaalyahanno ka tirsan kooxaha hubaysan ee Suuriya, kuwaas oo qeyb ka ahaa raggii xukunka ka tuuray dowladdii hore ee dalkaas, loo daad-gureyn karo Soomaaliya, inkastoo sheegashadaas aan loo haynin wax caddayn ah.
Dowladda Türkiye waxay magaalada Muqdisho ku leedahay xarunta tababarka ciidamada ee TURKSOM, halkaas oo saraakiisha iyo macallimiinta Turkigu ay ku tababaraan cutubyo ka tirsan Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed si kor loogu qaado tayadooda ciidan.
adinsideXaruntan oo la furay sanadkii 2017, ayaa door muhiim ah ka ciyaartay kobcinta awoodda difaaca Soomaaliya, gaar ahaan dhanka diyaarinta cutubyo tababar sare qaba oo si firfircoon uga qaybqaata howlgallada lagu beegsanayo al-Shabab.
War-saxaafadeedka ka soo baxay Ankara ayaa ku beegmay maalmo yar kaddib markii Safiirka Türkiye u fadhiya Soomaaliya Ferhat Alkan iyo La-taliyaha Amniga Qaranka ee Soomaaliya Aweys Haji Yusuf Ahmed ay ku kulmeen Muqdisho, halkaas oo ay ku lafo-gureen iskaashiga milateriga, howlgallada argagixiso-la-dagaallanka iyo xaaladaha guud ee amniga gobolka.
Intii uu socday kulankaas dhacay maalintii Tuesday, labada mas’uul waxay dib u eegeen guud ahaan xaaladda amniga Soomaaliya iyo qorshayaasha lagu adkeynayo wadashaqeynta labada qaran xilli ciidamada Midowga Afrika ay isu diyaarinayaan isbaddallo ku yimaada qaab-dhismeedkooda howlgalka.
“Türkiye waxay sii waddaa ka qaybqaadashada nabadda, xasilloonida iyo amniga Soomaaliya, sida ay mar walba hore ugu soo samaysay,” ayay tiri Safaaradda Türkiye kaddib kulankaas.
Sida uu faafiyay Xafiiska La-taliyaha Amniga Qaranka Soomaaliya, doodaha labada dhinac ayaa sidoo kale taabtay isbaddallada siyaasadeed ee socda, gulufka ka dhanka ah al-Shabab iyo xoojinta xiriirka laba-geesoodka ah ee labada dal.
Xafiiska ayaa xaqiijiyay in Soomaaliya ay si weyn ugu mahadcelinayso taageerada mugga leh ee ay Türkiye la garab taagan tahay, isagoo hoosta ka xariiqay muhiimadda ay leedahay in la joogteeyo iskuduwidda lagu horumarinayo amniga guud ee dalka.
Wadahadalladan xasaasiga ah ayaa soo ifbaxay xilli hubanti la’aan weyn ay haraysay mustaqbalka howlgalka Midowga Afrika ee Soomaaliya (AUSSOM), gaar ahaan markii Uganda ay shaacisay inay kala bixi doonto ciidamadeeda ku sugan gudaha dalka ee ku jooga heshiisyada gaarka ah, isla markaana ay si tartiib-tartiib ah u joojin doonto ka-qeybgalkeeda howlgalka.
Uganda waxay safka hore kaga jirtay dalalka ciidamada ugu ballaaran ku taageeray howlgallada Midowga Afrika ee Soomaaliya tan iyo sanadkii 2007, iyadoo kaalin weyn ka soo qaadatay ilaalinta Muqdisho iyo taageeridda dagaalka ka dhanka ah al-Shabab.
Go’aankan ka bixitaanka ah ayaa dhaliyay walaac ku saabsan heerka ay gaarsiisan tahay awoodda ay ciidamada Soomaaliya ugu diyaarsan yihiin inay la wareegaan fariisimaha iyo deegaannada ay horay u ilaalinayeen ciidamada shisheeye.
Soomaaliya iyo Türkiye waxaa ka dhexeeya iskaashi difaac oo muddo dheer soo jiray, kaas oo si buuxda u koobaya tababarrada ciidamada, la dagaallanka argagixisada, ilaalinta amniga badda iyo tayeynta guud ee ciidamada qalabka sida.
In kasta oo ay beenisay wararka la xiriira dirista 15,000 oo askari oo dheeraad ah, xukuumadda Ankara waxay ku celisay in howlgalkeeda ciidan ee haatan dalka ku sugan uu sii wadi doono taageerada joogtada ah ee lagu dhisayo ciidamada Soomaaliya iyo dagaalka ka dhanka ah kooxaha hubaysan.
