Injineerka labaad Syed Hussain Yousuf oo ku sugan hoygiisa magaalada Karachi kaddib markii la soo daayay. Javed Iqbal/CNN
Albaabka qolka injineerka labaad Syed Hussain Yousuf ayaa si lama-filaan ah loo soo garaacay.
- Advertisement -
“Weerar burcad-badeed!”
Dhawaqa rasaas xooggan.
Saddex daqiiqo gudahood, toban iyo labo burcad-badeed ah ayaa soo fuulay dusha markabka Honour 25. Qoryihii ay wateen ayay ku soo taageen shaqaalihii markabka naaftada siday. Dhammaantood waxaa lagu amray inay u dareeraan buundada sare ee koontaroolka markabka.
Waxay ahayd galabnimadii April 21. Muddo shan bilood ah, inta badan 17-ka xubnood ee shaqaalaha markabka waxay ku xirnaayeen goobtaas cidhiidhiga ah oo aan dhererkeedu ka badnayn 50 cagood, iyagoo fadhiya oo aan meelna u dhaqaaqi karin marka laga reebo marka suuliga loo kaxeeyo iyadoo la ilaalinayo.
Burcad-badeeddii Soomaalida ayaa dib u soo rogaal-celisay.
Khatartan oo markii ugu horreysay soo ifbaxday in ka badan 30 sano ka hor — isla markaana sannadihii 2010-meeyadii isu rogtay shabakad dambiyeed waxyeelladeeda lagu qiyaasay $18 bilyan oo doollar — ayaa muddo dheer la suuliyay. Hase yeeshee, dhibaatooyinka dhaqaale ee isbiirsaday iyo fursadaha cusub ee ka dhashay gaar ahaan dagaalka Iran ayaa dib u soo nooleeyay hamiga burcad-badeedda Soomaaliya, kuwaas oo mar kale badaha u galay inay helaan malaayiin doollar oo madax-furasho ah.
Ciidamada Badda Mareykanka ayaa indhahooda u weeciyay meelo kale, iyagoo ka fogaaday xeebaha Soomaaliya una jiheystay dagaalka ka socda Gacanka Beershiya. Weerarada kooxda Xuutiyiinta ee Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed ayaa ku qasbay maraakiibta shidaalka inay maraan waddooyin aad ugu dhow xeebaha Soomaaliya. Sare u kaca ku yimid qiimaha shidaalka ayaa shixnaddooda ka dhigay bartilmaameed aad u qaali ah oo ay burcaddu dannaheyso.
Shacabka Soomaaliyeed ayaa dhankooda la daalaa-dhacaya xaalad aad u adag. Qiimaha shidaalka iyo raashinka oo cirka isku shareeray iyo carqaladaynta ku timid badeecadihii laga soo dhoofsan jiray dalalka Gacanka ayaa gabi ahaanba dhabar-jab ku noqday kobicii dhaqaale ee nuglaa ee Soomaaliya sannadkan.
Xaaladahaas isbiirsaday dhammaantood waxay ka dhex qarxeen dusha markabka gabowday ee Honour 25, halkaas oo xiisad bilooyin qaadatay ay bishii hore ku dhammaatay gacan-ka-hadal dhiig ku daatay.
Shan ka mid ah shaqaalihii markabka ayaan nolosha kaga bixin goobtaas.
‘Ma jirin silig qodax leh. Waxba ma jirin’
Qiimaha naaftada ayaa ku dhowaad labanlaabmay muddadii uu dagaalku socday. Weerarada lala beegsaday maraakiibta maraysa Badda Cas iyo Gacanka Beershiya iyo nawaaxigooda ayaa sababay in kharashka caymiska uu kor u kaco si aan horay loo arag.
Arrimahani waxay shirkadaha shidaalka iyo maraakiibta ku khasbeen inay qaataan go’aanno qaraar oo dhab ah. Shirkadaha hantida badan leh waxay safarradooda u weecinayaan marinka Cape of Good Hope ee ku yaalla cirifka koonfureed ee Afrika, tallaabadaas oo ku kordhinaysa toddobaadyo safar ah iyo malaayiin doollar oo kharash shidaal dheeraad ah si ay uga fogaadaan Xuutiyiinta iyo burcad-badeedda Soomaalida ee cabsideedu hadheysay maraakiibta marta Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed. Balse shirkadaha yaryar ee miisaaniyadoodu cidhiidhiga tahay ama aan xil weyn iska saarin badqabka ayaa go’aansanaya inay kharashka dhimaan. Qaar ayaa dhex maquuranaya marinka khatarta badan ee Bab-al-Mandeb, halka kuwo kalena ay aad ugu dhowaanayaan xeebaha Soomaaliya si ay uga gabbadaan Xuutiyiinta ku sugan xeebaha Yemen.
Markabka Honour 25 ayaa ka soo shareecday Dekedda Shinas ee dalka Cumaan isagoo u waday 2,700 oo tan oo naafto ah caasimadda Soomaaliya ee Muqdisho.
Shaqaalaha markabka ka tirsan Yassir Khan ayaa la socday in howshu aysan badqab lahayn. Waxay ahayd safarkii labaad ee shaqaalaha reer Pakistan ay Muqdisho ku yimaadaan sannadkan; safarkii kowaad oo dhacay January wuxuu ku soo dhammaaday si nabad ah.
Hase yeeshee markabka waxaa galay mirir, matoorkiisa iyo koronto-dhaliyeyaashiisuna cillado ayay lahaayeen, sida uu sheegay Khan. Waxaana gabi ahaanba ka maqnayd hababkii caadiga ahaa ee looga gaashaaman jiray weerarada burcad-badeedda.
“Ilaalo ma jirin. Ma jirin silig qodax leh. Waxba ma jirin,” ayuu yiri.
Ilaa iyo sannadkii 2008, ma jiro markab ay saarnaayeen ilaalo hubeysan oo weerar burcad-badeed ku guuleystay, sida uu sheegay Tim Walker, oo ah madaxa mashruuca arrimaha badda ee machadka Institute for Security Studies, Africa.
“Maraakiibta la qafaalanayo ma wataan ilaalo celin karta burcad-badeedda,” ayuu yiri Walker. “Mulkiilayaasha maraakiibtaasina waxay u dhow yihiin inay dhuuntaan inta aan madax-furashada la bixin.”
Yasir Khan oo dusha sare kaga sugan MT Honour intii aan la afduubin ka hor. Yasir Khan
‘Xidha albaabbada’
Rasaasta ayaa bilaabatay wax yar kaddib 2:00 duhurnimo.
Khan wuxuu ka soo eegay daaqadda yar ee qolkiisa. Ilaa lix burcad-badeed Soomaali ah, oo qaarkood ku hubeysnaayeen qoryaha AK-47, ayaa rasaas ku furayay gidaarka birta ah ee markabka.
Wuxuu si degdeg ah uga soo cararay qolka matoorka, isagoo ku soo garaacay albaabbada qolalka kale.
“Xidha albaabbada!”
Markabka Honour 25 wuxuu xilliga weerarku dhacayay ku sugnaa biyaha Gacanka Cadmeed. Burcadda oo ku timid labo doonyood oo yaryar ayaa si fudud gacanta ugu dhigtay markabka isla markaana damisay matoorkii.
Saddexdii maalmood ee ugu horreysay waxay ahaayeen cabsi-gelin joogto ah. Qoryo ayaa madaxa looga qabtay shaqaalaha. Waxaa lagu amray inay fariistaan oo aysan hadlin, iyadoo rasaas kor loo ridayay.
Shaqaalaha ayaa ka baryay burcadda inay joojiyaan xabbadda, sida uu sheegay Khan.
“Wuxuu wadaa 2,700 oo tan oo naafto ah,” ayuu yiri Khan. “Haddii aad xabbad riddaan, dhimbiil ayaa ka dhalan karta, markabkuna wuu qarxi karaa.”
Waxaa goobta durbaba soo gaaray doonyo kale oo ay la socdaan burcad hor leh — waxayna gaareen ilaa 36 nin oo dhammaantood Soomaali ah. Yousuf (injineerkii markabka Honour 25) wuxuu ku qiyaasay da’dooda inta u dhaxaysa dhammaadka labaatanaadka ilaa dhammaadka afartanaadka. Waxay markiiba isku qaybiyeen goobihii markabka — qolka bambooyinka, qolka matoorka, qaanso-horeedka markabka iyo qaybta koontaroolka.
Shaqaalihii ayaa lagu khasbay inay markabka u kaxeeyaan tuulada kalluumeysiga ee Durdura oo ku taalla xeebta. Laba mayl-badeed markii ay u jireen xeebta ayay barroosinka dhigeen.
Madax-furashada
Madax-furashada markii hore la dalbaday: $7 milyan oo doollar.
Burcaddu waxay waqti badan ku bixisay sidii ay u ogaan lahayd cidda saxda ah ee ay dalabkooda u gudbinayaan. Shaqaalaha waxaa markii hore loo sheegay in markabka Honour 25 uu leeyahay nin Soomaali ah oo lagu magacaabo Osman Shire Quud. Balse magaciisa laguma arag dukumeentiyada iyo naqshadaha markabka.
Ugu dambayntii, burcaddu waxay heleen shirkaddii maamulaysay markabka ee Wharf Chartering, taas oo aan ka jawaabin codsiyo loo diray oo ku saabsanaa inay faallo bixiso. Kaddib wicitaanno taxane ahaa, shirkaddu waxay ku guuleysatay inay lacagtii madax-furashada ku soo koobto $1 milyan oo doollar, sida uu sheegay Yousuf.
Bishii ugu horreysay, shaqaalaha waxaa loo oggolaa inay qoysaskooda ku sugan Pakistan wacaan toddobaadkiiba mar muddo shan daqiiqo ah. Kaddibna waxay noqotay labadii toddobaadba mar, markii dambena bishii mar. Wicitaannadii waxay gabi ahaanba istaageen bishii July.
Qoysaska la-haystayaasha ayaa qaaday olole culus oo cadaadis ah, iyagoo dibad-baxyo ka horyimid xafiisyada dawladda ee Karachi, Melbourne iyo London si indhaha caalamka loogu soo jeediyo dhibaatada haysata shaqaalaha Honour 25.
Shirkadda Wharf Chartering waxay dhowr jeer ballanqaadday in howlgallo badbaadin ah la samayn doono.
“Haddaba waxaan ku jirnay uun sugitaan,” ayay tiri Mahwish oo ah xaaska Khan. “Waxaan ku sii jirnay sugitaan muddo shan bilood iyo bar ah.”
Sababta ay burcad-badeeddu dib ugu soo laabatay
Burcad-badeednimada Soomaaliya waxay soo ifbaxday horraantii sagaashameeyadii kaddib markii ay burburtay dawladdii dhexe. Dadka deegaanka ayaa xilligaas sameystay maleeshiyaad difaaca biyaha xeebaha si ay uga hortagaan kalluumeysiga sharci-darrada ah iyo qashinka sunta ah ee lagu shubo.
Tartiib-tartiib ayay maleeshiyaadkii u bilaabeen qafaalashada maraakiibta. Burcad-badeedda Soomaaliya waxay weerareen 1,000 markab iyagoo helay in ka badan $400 oo milyan oo doollar oo madax-furasho ah intii u dhaxaysay 2005 ilaa 2012, sida laga soo xigtay Matthew Reisener, oo ah la-taliyaha sare ee amniga qaranka ee Center for Maritime Strategy. Mas’uuliyiintu waxay diiwaangeliyeen 237 dhacdo oo burcad-badeednimo ah sannadkii 2011 oo qura. Qafaalasho gaar ah oo aad u naxdin badnayd — iyo samatabbixintii xigtay ee ay fuliyeen ciidamada US Navy SEALs — ayaa dhiirrigelisay filim Hollywood ah oo uu jilay Tom Hanks.
Burcad-badeedda Soomaaliya waxay dhaqaalaha adduunka ku kici jirtay qiyaastii $18 bilyan oo doollar sannadkii, sida ku cad warbixin uu Bangiga Adduunku soo saaray 2013-kii. Dawladaha reer Galbeedka ayaa qaaday tallaabooyin adag. Ciidamada NATO, Midowga Yurub iyo howlgalka isbahaysiga badda ee Combined Maritime Task Force ee uu Mareykanku hoggaamiyo ayaa xakameeyay burcad-badeednimada muddo toban sano ah, iyadoo labo qafaalasho oo kaliya oo guuleystay la diiwaangeliyay intii u dhaxaysay 2013 iyo 2023. Ciidamada Badda Mareykanka ayaa hoggaaminayay howlgallada wadajirka ah ee ay ka qaybqaadanayeen 47 dal.
Soo rogaal-celintu waxay bilaabatay dabayaaqadii 2023, markaas oo hay’adaha ammaanku xaqiijiyeen markabkii ugu horreeyay ee ganacsi oo ay burcad-badeed Soomaali ah si guul leh u qafaashaan tan iyo 2017.
Waxayna sii xoogeysatay kaddib dagaalkii Iran, kaas oo sii naafeeyay dhaqaalihii Soomaaliya ee markii horeba liitay.
Hay’adaha kala duwan waxay leeyihiin qaabab u gaar ah oo ay ula socdaan dhaqdhaqaaqa burcad-badeedda. Hase ahaatee, dhacdooyinka kor u fuulista, dhaca hubeysan, qafaalashada iyo ficillada kale ee burcad-badeednimada ayaa gaaray heerkii ugu sarreeyay muddo toban sano iyo bar ah, sida ay xaqiijisay Operation ATALANTA ee Ciidanka Badda Midowga Yurub.
Yasir Khan oo xidhan saraawiil madow iyadoo ay burcaddu xidhayso ka hor intii aysan xabbaddu bilaaban. Waxaa laga helay Yasir Khan
‘Aad bay u gaajaysnaayeen’
Abaaro ba’an ayaa waxyeelleeyay wax-soo-saarkii cuntada ee Soomaaliya. Dagaalku wuxuu kor u qaaday qiimaha tamarta iyo wax kasta oo la quuto: Soomaaliya waxay dibadda kala soo degtaa ku dhowaad 90% alaabaha aasaasiga ah. Waxaa sidoo kale caqabad weyni ku timid dhoofinta xoolaha iyo alaabaha loo diri jiray dalka ay ganacsiga ugu badan la lahaayeen ee Sacuudi Carabiya xilligan dagaalka.
“Baahida, ma aha oo kaliya fursadda jirta, ayaa sii kicinaysa kororka burcad-badeednimada,” ayuu xusay Reisener.
Burcad-badeeddii Soomaalida ee soo fuushay markabka Honour 25 waxay ahaayeen kuwo diif iyo macaluul ka muuqato. Waxay durbaba cuneen cuntadii loogu talagalay shaqaalaha markabka Honour 25. Waxay sidoo kale qaateen dharkii iyo gogoshii.
“Wax kasta oo cunto ahaa oo yaallay bakhaarka cuntada ayay qaateen,” ayuu yiri Yousuf. “Wax kasta oo uu kookigayagu noo karsan jiray.”
Burcaddu waxay shaqaalaha u sheegeen inay ahaayeen dad sabool ah oo ka yimid meelo kala duwan oo dalka oo dhan ah. Qaar waxay ka yimaadeen Boosaaso, qaarna meelo kale. Qaarkoodna waxay ahaayeen qaraabo isku xidhan.
Hal bil kaddib, cuntadii saarnayd markabka Honour 25 gabi ahaanba way dhammaatay.
“Aad bay u gaajaysnaayeen,” ayuu yiri Khan. “Aad bay u dhuudhuubnaayeen, aadna way u dhaadheeraayeen. Waxba ma ahayn. Haddii aad dharbaaxdid uun, way dhici lahaayeen. Laakiin qori ayay wateen, sidaas darteed way xoog badnaayeen.”
Iyagoo ay gaajo hayso, burcaddu waxay ka faa’iideysteen dalool weyn oo uu furay dagaalka ka socda Iran.
Isku-shaandheynta hantida iyo ciidamada badda ee loo wareejiyay Gacanka Beershiya iyo marinka Bab al-Mandeb ayaa leexisay awoodihii loo adeegsan jiray ilaalinta burcad-badeedda. Dhaqdhaqaaqa sii kordhaya ee Xuutiyiinta ee Gacanka Cadmeed ayaa maraakiibta qaarkood ku riixay inay ku soo dhowaadaan xeebaha Soomaaliya.
Maraakiibta shidaalka qaada, oo qaadi kara boqolaal kun ama xitaa malaayiin fuusto oo saliid ah, ayaa noqday kuwo qiimo aad u sarreeya leh maadaama qiimaha shidaalku uu kor u dhaafay $100 bilihii ugu dambeeyay.
Guulaha dhowaan ay burcaddu ka gaareen helitaanka madax-furasho gaaraysa malaayiin doollar oo laga qaaday maraakiibta shidaalka ayaa dhiirrigeliyay burcad kale oo badan, sida ay ku doodeen falanqeeyayaasha shirkadda Castor Vali, oo ah shirkad ka shaqeysa maareynta khataraha oo diiradda saarta Afrika. Qaar ka mid ah dalabyada madax-furashada ayaa cirka isku shareeray iyagoo gaaray ilaa $10 milyan oo doollar.
“Hadda weerarradu waxay noqdeen kuwo faa’iido badan laga helo,” ayuu yiri Walker. “Hawlgal keliya, burcaddu waxay ka heli karaan lacag aad u farabadan — xitaa dhawr milyan oo doollar.”
Waqti ka mid ah xagaagan, lix markab ayaa hal mar la afduubtay iyadoo 90 qof oo shaqaale ah lagu haystay la-hayste ahaan, sida ay sheegtay Operation ATALANTA.
“Halkii uu ka jiro xasillooni-darro, kooxaha waxyeellada wada iyo burcaddu way ka faa’iideystaan,” ayuu Madaxweyne Ku-xigeenka Ciidanka Badda Ignacio Villanueva, ahna Taliyaha Operation Atalanta, u sheegay CNN.
Midowga Yurub ayaa wali wada howlgalka Operation Atalanta, balse awoodda howlgalkooda ee la-dagaallanka burcad-badeedda aad bay uga yar tahay wixii ay beesha caalamku, oo uu Mareykanku hormuudka u yahay, si wadajir ah ugu daadgureeyeen xeebaha Soomaaliya tobankii sano iyo barkii la soo dhaafay, ayuu yiri Reisener.
“Ilaa inta ay Iran iyo Xuutiyiintu sii wadaan khatar-gelinta ganacsiga badda, Mareykanka iyo saaxiibadiisa gobolku waxay diiradda saari doonaan inta badan khatarahaas, taas oo u oggolaanaysa burcad-badeednimada inay sii faafto,” ayuu yiri.
‘Qof baa maalgaliyay burcaddan’
Maraakiib badan oo yaryar iyo kuwa shidaalka qaada ayaa qaatay khatarta ah inay maraan biyaha halista ah si ay uga fogaadaan kharashka shidaalka ee aadka u sarreeya iyo dib-u-dhaca weyn ee ka dhalanaya ku wareegidda qaaradda Afrika oo dhan.
Dhaqdhaqaaqa Xuutiyiinta ee xeebaha Yemen ayaa qaar ka mid ah maraakiibtaas u soo dhoweeyay xeebaha Soomaaliya — taas oo keentay inay soo galaan meel ay burcaddu ugaarsan karto. Balse burcad-badeedda Soomaaliya ayaa hadda bilaabay inay u tallaabaan meelo ka baxsan aaggoodii caadiga ahaa. Tusaale ahaan, markabka shidaalka qaada ee MT Eureka waxaa afduubtay burcad-badeed Soomaali ah April 22 iyadoo wax ka yar saddex mayl-badeed u jirta xarun shidaal oo ku taal xeebta Yemen, oo 200 oo mayl u jirta Soomaaliya.
Burcadda maanta joogtana waxay aad uga xeelad badan yihiin sidii ay ahaayeen xilligii ay ugu awoodda badnaayeen sannadihii 2010-meeyadii. Qaarkood waxay adeegsanayaan aaladaha GPS-ka iyo qalabka dayax-gacmeedka ee lagu raad-raaco maraakiibta ganacsiga.
Khabiirada amniga badda ma cadda halka ay burcaddu ka helaan dhaqaalaha. Waxaa suurtagal ah inay ka helaan Xuutiyiinta. Mas’uuliyiinta Puntland waxay xiriir u yeelayaan burcad-badeedda iyo Al-Shabaab, kuwaas oo laga yaabo inay maalgeliyaan howlgalladooda. Sidoo kale qoysaska burcadda ayaa laga yaabaa inay dhaqaale isugu geeyaan.
Burcaddii weerartay Honour 25 ma aysan haysan qalab casri ah. Hase yeeshee, waxay awood u lahaayeen inay markabka cunto iyo agab u soo daabulaan. Markii ay cuntadii markabku gabaabsi noqotay, ganacsato ayaa bilaabay inay u keenaan bariis, digirta daalka, yaanyo iyo baradho. Sonkor yar iyo xoogaa saliid ah. Mararka qaarna waxay markabka keeni jireen ariga ama wanan si loogu qasho.
Waxay sidoo kale si xad-dhaaf ah u cuni jireen qaadka — oo ah maandooriye si weyn loo isticmaalo. Caleentan qallafsan ee tubaakada u eg waxay si ballaaran uga baxdaa Soomaaliya.
“Wakhtiga oo dhan qaad bay cunayeen. Qof ayaa weydiiyay inta uu joogo. Wuxuu sheegay in hal xidhmo ay ahayd $60,” ayuu yiri Yousuf. “Qof baa maalgaliyay burcaddan.”
Shan bilood waa waqti dheer oo qofna uusan jeclaysan inuu ku noolaado markab shidaal — xitaa burcadda lafteeda xaaladdu aad bay ugu adkayd, in kasta oo ay dhex socon kareen markabka isla markaana ay si wareegto ah guryahooda ugu laaban jireen waqtiyo kooban, gaar ahaan xilliyada ciidaha. Xitaa burcaddu fasax bay u baahan tahay.
Hase yeeshee, dareenkii calool-xumada ahaa ayaa bilaabay inuu yaraado bartamihii September. Waxaa la sheegay in heshiis laga gaaray bixinta lacagtii madax-furashada.
“Waxay sheegeen in wadaxaajoodkii dhammaaday heshiiskiina la dhammaystiray. In $1 milyan ay soo socoto, aadna way u faraxsanaayeen,” ayuu yiri Yousuf. “Iyaguna waxay rabeen inay iska tagaan.”
Bartamihii September, markabka waxaa loo kaxeeyay Garacad, oo ah magaalo xeebeed kale oo dekad leh. Burcaddu waxay shaqaalaha u sheegeen in ninkii dhexdhexaadiyaha ahaa ee uu kireeyay mulkiilaha markabku uu dalbaday in baaritaan lagu sameeyo fayo-qabka shaqaalaha. Shaqaalaha waxaa loo oggolaaday inay xiiqdaan oo ay timaha jartaan.
“Aad baannu u faraxnay,” ayuu yiri Khan.
Ma aysan ogayn in qorshe kale oo lagu badbaadinayo horey loo dajiyay.
The Sibu 1Authorities from Puntland region strongly object to ransom payments.
Dawladda Puntland waxay inta badan u diiddaa mulkiilayaasha maraakiibta inay adeegsadaan hawadeeda si diyaaradaha helikabtarka loogu daadiyo lacagta maraakiibta la afduubtay.
Ciidanka Puntland Maritime Police Force, oo ah hawlgal u dhigma ilaalada xeebaha, ayaa dardargeliyay dadaalladooda lagula dagaallamayo burcad-badeedda toddobaadyadii la soo dhaafay.
September 25, Puntland Maritime Police ayaa qaaday hawlgal lagu badbaadinayo shaqaalihii markabka Sibu 1, oo ahaa markab shidaal oo lagu qabsaday xeebaha Yemen August 20 kaas oo ay saarnaayeen 20 xubnood oo shaqaale ah.
Boolisku waxay dileen hal burcad-badeed ah, waxay dhaawaceen 5 kale, waxayna xabsiga u taxaabeen 41-kii soo hartay. Dhammaan shaqaalihii markabka, oo u badnaa kuwo ka soo jeeda Hindiya, ayaa si buuxda xorriyadooda dib ugu helay.
Wicitaan degdeg ah ayaa ku soo dhacay Honour 25 wax yar kaddib hawlgalkii Sibu 1.
“Burcaddoodii waxay u sheegeen kuweenna in markabkii hawlgalka fuliyay uu dhankiinna ku soo wajahan yahay,” ayuu dib u xusuustay Khan. “Digtoonaada.”
Burcaddu waxay qaadeen barroosinkii waxayna dib ugu sharee友人een dhanka Durdura. Saddex maalmood kaddib, September 28, ayay gaareen iyagoo barroosinka dhigtay.
Shaqaaluhu waxay seexdeen habeenkii ugu dambeeyay ee ay maxaabiis ahaayeen.
‘Haddii aadan joojin, dhammaanteen way na laynayaan’
Hurdadoodii waxay si kedis ah u go’day 2:00 habeenbimo. Burcaddu waxay aragtay iftiin. Markab ayaa ku soo dhowaanayay.
Shaqaalaha markabka ayaa lagu wareejiyay bartamaha dusha markabka si looga dhigto gaashaan nool.
Burcaddu waxay qoryo ku haysay madaxa shaqaalaha muddo labo saacadood ah.
Waxay noqotay qaylo-dhaan been ah. Shaqaalihii cabsidu qalbigooda gashay ayaa dib loogu celiyay sariirahoodii.
Waxaa mar kale la kiciyay 7:00 aroornimo. Markab kale ayaa ku soo dhowaanayay. Waxay ahaayeen booliska Puntland.
Toban iyo labo ka mid ah shaqaalaha ayaa la geeyay buundada dhex marta markabka ee ku taal bartamaha dushiisa. Burcaddu waxay ka siibeen shaatiyadii waxayna gacmaha gadaal kaga xireen birta xayndaabka markabka. Khan wuxuu ka mid ahaa kuwaas.
Yousuf ayaa loo kaxeeyay xagga hoose ee qolka matoorka. Wuxuu kiciyay matoorkii. Kaddibna waxaa dib loogu soo celiyay dusha markabka, wuxuuna arkay shaqaalihii oo ku xiran biraha.
Rasaas xooggan ayaa bilaabatay. Waxay si toos ah u mareysay madaxa shaqaalaha korkiisa. Waxaa socotay rasaas nus saac ah.
Wiil u dhashay dalka Indonesia oo magaciisa la yiraahdo Fiki, kana mid ahaa shaqaalaha Honour 25, ayaa waday wiishka, isagoo ka caawinayay burcaddii baxsanaysay inay doonyaha badbaadada u dejiyaan badda.
Burcad-badeed lagu magacaabo Arab ayaa si caro leh ugu qeyliyay saaxiibbadiisii isku dayayay inay cararaan. Wuxuu lugaha kaga dhuftay xabbad Fiki. Kaddib wuxuu u soo dhowaaday shaqaalihii xidhnaa. Wuxuu rasaas kale ku shubay qorigiisii AK-47 wuxuuna farta saaray keebka.
“Wuxuu ku furay qorigii si xiriir ah,” ayuu yiri Khan. “Wuxuu u ridanayay sidii nin waalan oo kale.”
Ugu horreyn, wuxuu madaxa iyo dhabarka kaga dhuftay sarkaalkii labaad Kashif Umer. Umer goobtii ayuu ku dhintay. Kaddib rasaas habow ah ayaa daanka kaga dhacday burcad kale.
Burcaddii kale ayaa qorigiisii buuxiyay wuxuuna xabbad ku furay Arab. Dagaalkii dhexmaray burcadda dhexdooda wuxuu socday 10 daqiiqo. Shaqaalihii xidhnaa, oo qaylinayay isla markaana baryayay Eebbe, waxay ku dhex jireen xabbadda labada dhinac.
Khan ayaa bowdada laga toogtay. Qaar kalena waxaa haleelay firirka rasaasta. Afar kale ayaa halkaas lagu toogtay oo ku dhintay.
“Waxaan markabka ku arkay dhiig aad u badan,” ayuu yiri Khan. “Weligay ma arag goob xasuuq oo dhiiggu sidan oo kale u daatay.”
Kabtankii markabka ayaa bilaabay inuu wiishka ku dejiyo doonyaha badbaadada. Yousuf ayaa ku qeyliyay markabkii weerarka soo qaaday.
“Fadlan joojiya rasaasta. Horey waxay u dileen shan qof. Haddii aadan joojin, dhammaanteen way na laynayaan.”
Rasaastii ayaa istaagtay.
Burcaddii waxay u daadageen doonyaha badbaadada wayna carareen.
Doon yar ayaa soo dhowaatay. Toddobo askari oo boolis ah ayaa soo fuulay Honour.
Markabku aad buu u waxyeelloobay oo ma awoodin inuu safar ku tago xeebta, sidaas darteed booliska badda ayaa jiiday oo geeyay deked u dhow si shaqaaluhu u helaan daryeel caafimaad.
Saddex saacadood ayaa laga joogay. Doon ayaa timid. Dhaawacyadii ayaa la saaray waxaana loola cararay isbitaal.
Maalin kale.
Doontii ayaa dib u soo laabatay, shaqaalihii markabka Honour 25 ayaana qaaday meydadka saaxiibbadood.
