Muqdisho (AX) — Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa shaacisay in ciidamadeeda amnigu ay shantii sano ee la soo dhaafay gacanta ku dhigeen in ka badan 55% dhulkii ay hore u haysteen kooxaha al-Shabaab iyo Daacish, tallaabadaas oo xorriyaddooda dib ugu soo celisay ugu yaraan 1.5 milyan oo qof oo ku hoos jiray xukunkooda.
La-taliyaha Amniga Qaranka Aweys Haji Yusuf Ahmed ayaa xogtan kaga dhawaaqay Madasha Amniga Caalamiga ah ee 2026 oo toddobaadkan lagu qabtay magaalada Dooxa ee dalka Qadar, isagoo hoosta ka xariiqay guulaha muhiimka ah ee laga gaaray howlgallada ka dhanka ah kooxaha hubeysan.
- Advertisement -
“Haddii aan dib u milicsanno dadaallada amniga ee Soomaaliya laga sameeyay shantii sano ee u dambeysay, howlgalladii la fuliyay waxay keeneen in in ka badan kala bar dhulkii ay kooxahani haysteen lagu soo celiyo gacanta dowladda,” ayuu yiri Ahmed.
Waxa kale oo uu tilmaamay in tallaabooyinka ay dowladdu qaadday ay 35% hoos u dhigeen ilaha maaliyadeed ee kooxahaas, halka weerarradii ay ka geysan jireen magaalooyinka waaweyn ee Soomaaliyana ay hoos u dhaceen qiyaastii 89%.
Ilaa hadda ma jiraan ilo madax-bannaan oo xaqiijiyay xogtan la shaaciyay, iyadoo uusan Ahmed soo bandhigin xog faahfaahsan oo muujinaysa qaabka loo cabbiray dhulka la qabtay, dhimista dhaqaalaha ama hoos-u-dhaca weerarrada.
Ahmed wuxuu intaa ku daray in howlgallada militari ay si xooggan u wiiqeen al-Shabaab iyo Daacish, isla markaana ay dowladda u suurtageliyeen inay dib u soo celiso nidaamkii maamul ee deegaannadii ay kooxahaasi horay uga talin jireen.
Waxa uu ku nuuxnuuxsaday in caqabadaha dhanka amniga ee haysta Soomaaliya aysan ku koobnayn xudduudaheeda oo keliya, isagoo ka digay in weerarrada mintidiinta, dambiyada abaabulan iyo xasilooni-darradu ay khatar weyn ku yihiin guud ahaan gobolka Geeska Afrika.
La-taliyaha amniga qaranka ayaa ku baaqay in la adkeeyo iskaashiga waddamada gobolka, gaar ahaan la dagaallanka argagixisada, wadaagista xogta sirdoonka, ilaalinta xudduudaha iyo ka-hortagga dambiyada abaabulan ee xuduudaha ka tallaaba.
“Soomaaliya waxaa weli ka go’an inay kala shaqeyso waddamada deriska ah iyo saaxiibbada caalamiga ah sidii looga hortegi lahaa in kooxaha hubeysan ay ka faa’iideystaan daloollada amni ee gobolka,” ayuu hadalkiisa raaciyay.
Soomaaliya ayaa wadday howlgallo milatari oo isdaba joog ah oo ka dhan ah al-Shabaab, kuwaas oo ay qeyb weyn ka qaadanayeen ciidamada deegaanka iyo saaxiibbada caalamiga ah ee amniga taageera.
Si kastaba ha ahaatee, kooxda hubeysan ayaa weli sii wada weerarrada ay ku beegsaneyso fariisinnada ciidamada dowladda iyo goobaha dadka rayidka ah, waxaana ay weli si firfircoon uga howlgashaa qeybo ka mid ah koonfurta iyo bartamaha Soomaaliya.
Warbixintan ugu dambeysay ee dowladda ayaa ku soo beegmaysa xilli ay socdaan dadaallo ballaaran oo lagu xoojinayo gacan-ku-haynta deegaannada dib loo xoreeyay, adkeynta maamullada maxalliga ah iyo sidii mintidiinta looga ilaalin lahaa inay dib ugu soo laabtaan dhulkii ay ciidamada ammaanku kala wareegeen.
