Muqdisho (AX) — Baarlamaanka Soomaaliya ayaa u yeeray wasiirka gaashaandhigga iyo taliyaha ciidanka xoogga dalka si ay uga jawaabaan wararka sheegaya in la dhimay xuquuqaha askarta hawlgabka ah iyo kuwa naafada ah, iyo sidoo kale qoysaska ciidamada ku dhintay dagaallada.
Guddiga Difaaca ee Golaha Shacabka ayaa Sabtidii sheegay in lacagihii la siin jiray qaar ka mid ah askarta hawlgabka ah iyo kuwa naafada ah la dhimay 50%. Xuquuqaha qoysaska saraakiisha ku dhintay dagaallada ayaa la sheegay in la dhimay ilaa 60%.
- Advertisement -
Ku dhowaad 6,000 oo askar iyo eheladooda ah ayaa ay saameysay arrintan, sida uu guddigu sheegay, isagoo Wasaaradda Gaashaandhigga iyo taliska Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed ku eedeeyay isbeddellada. Waxa uu intaa ku daray in Wasaaradda Maaliyaddu ka qayb qaadatay maamulka lacagahaas.
Guddigu wuxuu faray Wasiirka Gaashaandhigga Axmed Macallin Fiqi iyo taliyaha Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed inay hor yimaadaan xildhibaannada 4-ta Oktoobar, xarunta Golaha Shacabka ee Muqdisho.
Wuxuu sidoo kale Fiqi siiyay 72 saacadood inuu ku sharraxo sababta dhimista, caddeeyo awoodda sharci ee loo adeegsaday ansixinteeda, isla markaana caddeeyo in wax laga beddelay qoondadii uu baarlamaanku ansixiyay ee miisaaniyadda federaalka 2026.
Xildhibaannadu waxay sidoo kale dalbadeen in la qiimeeyo saameynta suurtagalka ah ee ay tani ku yeelan karto ciidamada ku sugan jiidaha hore. Waxay codsadeen faahfaahin ku saabsan xeryaha ciidamada ee la iibiyay iyo qoysaska ciidamada ee laga raray guryihii ay dawladdu siisay.
Dawladda federaalka ayaan ilaa Sabtidii soo saarin jawaab dadweyne oo ku saabsan eedeymaha guddiga.
Wararka dhimista ayaa cambaareyn ka dhaliyay qoysas iyo mas’uuliyiin hore oo dhinaca amniga ah, oo ay ku jiraan taliyihii hore ee sirdoonka Fahad Xaaji Yaasiin Daahir.
“Arrintani ma aha mid dhowaan bilaabatay; balse muddo dheer waxaa jiray cabashooyin ku saabsan sida loola dhaqmo qaybo ka mid ah Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed, gaar ahaan qoysaska askarta shahiidday, ciidamada naafada ah iyo hawlgabka,” ayuu Fahad ku qoray Facebook.
Wuxuu ka digay in dhimista lacagahaasi ay xoojin karto walaaca laga qabo in askarta naftooda ama caafimaadkooda u huray u adeegidda Soomaaliya aysan helin taageero ku filan.
“Waxaan si cad ugu baaqayaa Madaxweyne Hassan Sheikh Mohamud iyo maamulkiisa inay shacabka iyo ciidamada u soo bandhigaan saldhigga sharci ee go’aankan, hay’adda ansixisay, awoodda sharci ee lagu fuliyay, iyo sababta culayskan dhaqaale loogu saarayo qaybaha ugu nugul ee Ciidanka Qaranka,” ayuu Fahad ku qoray.
Wararka dhimista ayaa soo baxay kaddib markii qoysaska korinaya carruurta askartii ku dhimatay dagaalka ka dhanka ah al-Shabab ay sheegeen in lacagihii bil kasta la siin jiray ay hoos uga dhaceen $200 ilaa $100 ilmo kasta. Qoysasku waxay sheegeen in mas’uuliyiintu aysan wax sharraxaad ah bixin.
Fahad wuxuu sheegay in isbeddel kasta oo lagu sameeyo xuquuqaha ciidamada uu ku salaysnaado sabab sharci oo cad, isla markaana loo fuliyo si hufan oo lala xisaabtami karo.
“Shuhadadu waxba kama ay harin qaranka; waxay bixiyeen waxa ugu qaalisan ee qof bani’aadam ahi haysto, noloshooda,” ayuu Fahad ku qoray, isaga oo sheegay in taageerada qoysaskooda loo aqoonsado xuquuq, ee aan loo arkin sadaqo.
Khilaafkan ayaa imanaya xilli Soomaaliya ay waddo hawlgallo milatari oo socda oo ka dhan ah al-Shabab, isla markaana ay ka shaqaynayso ballaarinta iyo xirfadeynta ciidamadeeda qalabka sida.
Bishii Abriil, Madaxweyne Hassan Sheikh Mohamud ayaa dhagax-dhigay xarun loogu talagalay Hay’adda Daryeelka Agoomaha Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed. Dawladdu waxay sheegtay in hay’addu gacan ka geysan doonto bixinta waxbarasho, daryeel iyo taageero kale oo loo fidiyo carruurta askarta geeriyootay.
U yeerista ayaa cadaadis dheeraad ah saaraysa Wasaaradda Gaashaandhigga si loo ogaado in dhimista la sheegay ay tahay tallaabooyin maamul oo ku-meel-gaar ah ama inay muujinayso dib-u-habayn ballaaran oo lagu sameynayo xuquuqaha ciidamada.
