Christina Goldbaum/IRIN
Muqdisho (AX) — Webiga Shabeelle ayaa ku kacay heerar halis ah agagaarka Jowhar, taas oo kordhisay walaaca fatahaadaha, iyadoo roobab dhexdhexaad ilaa culus laga saadaaliyay qaybo ka mid ah Soomaaliya iyo dhulka sare ee Itoobiya ee quudiya labada nidaam-webiyeed ee waaweyn ee dalka, sida lagu sheegay saadaashii ugu dambeysay ee FAO-SWALIM.
- Advertisement -
Webigu wuxuu kor u kacay 2.22 mitir toddobaadkii la soo dhaafay, isagoo ka kacay 2.48 mitir una gaaray 4.70 mitir Jowhar, sida ay sheegtay saadaasha Maareynta Macluumaadka Biyaha iyo Dhulka Soomaaliya ee Oct. 7-13.
Taas waxay webiga ka dhigtay inuu 30 sentimitir oo keliya ka hooseeyo xadka khatarta fatahaadda dhexdhexaadka ah ee 5 mitir, iyo 55 sentimitir ka hooseeyo heerka khatarta sare ee 5.25 mitir.
Heerka kororku wuu yaraaday, isagoo hoos uga dhacay qiyaastii nus mitir Oct. 4 una dhacay 20 sentimitir Oct. 7, ayaa lagu yiri warbixinta.
Kororkan ayaa imanaya xilli Soomaaliya ay bilaabayso xilliga roobabka Deyrta ee Oktoobar ilaa Diseembar, iyadoo ay sii kordhayaan cabsida fatahaadaha la xiriira El Niño. FAO waxay bishii hore ka digtay in qaybo ka mid ah bartamaha iyo koonfurta Soomaaliya ay wajihi karaan ilaa 90% fursad roob xilliyeed ka sarreeya heerka caadiga ah, iyadoo xustay dooxooyinka Juba iyo Shabeelle inay yihiin deegaanno walaac gaar ah leh.
Iyadoo la adeegsanayo moodelka Global Forecast System ee Maamulka Qaranka Badaha iyo Hawada ee Mareykanka, saadaasha ugu dambeysa ee FAO-SWALIM waxay tilmaamaysaa roobab dhexdhexaad ilaa culus oo ka da’i doona inta badan Gobolka Waqooyi Galbeed ee Soomaaliya, Bay, Bakool iyo Hiiraan, iyo sidoo kale dhulka gudaha ee bartamaha Soomaaliya.
Roob ayaa sidoo kale laga filayaa qaybo ka mid ah dhulka sare ee Itoobiya. Arrintan ayaa muhiim ah sababtoo ah roobabka culus ee ka da’a dhulka sare waxay kor u qaadi karaan webiyada Juba iyo Shabeelle ee Soomaaliya, xitaa marka xaaladaha deegaanka ay weli yihiin kuwo qalalan.
FAO waxay hore uga digtay in hirarka fatahaadda ee ka dhasha roobabka Itoobiya ay waqti qaadan karaan inay soo gaaraan Soomaaliya, iyadoo ku boorrisay mas’uuliyiinta iyo hay’adaha samafalka inay si dhow ula socdaan roobabka ka da’a dhulka sare iyo heerarka biyaha webiyada.
Meelo kale oo ku teedsan Shabeelle, heerarka biyuhu waxay ahaayeen kuwo aad uga hooseeya xuduudaha fatahaadda.
Belet Weyne, heerka webiga waxaa lagu cabbiray 4 mitir, kaddib markii uu gaaray 4.16 mitir Oct. 3 ka hor inta uusan laba maalmood kaddib hoos ugu dhicin 3.78 mitir. Heerka ugu dambeeyay wuxuu 2.50 mitir ka hooseeyay xadka khatarta fatahaadda dhexdhexaadka ah ee 6.50 mitir.
Waxa uu sidoo kale 1.90 mitir ka hooseeyay heerkii la diiwaangeliyay isla taariikhdan sannadkii hore, isla markaana qiyaastii nus mitir ayuu ka hooseeyay celceliska muddada dheer ee horraanta Oktoobar.
Dhanka sare ee webiga, Deefow, heerka biyuhu wax badan iskama beddelin oo wuxuu ahaa 2.70 mitir, marka loo eego 2.73 mitir toddobaad ka hor. Cabbirkaas wuxuu 3.80 mitir ka hooseeyay xadka fatahaadda dhexdhexaadka ah.
Bulo Burti waxaa ka dhacay koror ka sii xooggan, iyadoo heerarka biyuhu toddobaadkaas kordheen 62 sentimitir, kuna gaareen 3.20 mitir. Si kastaba ha ahaatee, webigu wuxuu weli 3.30 mitir ka hooseeyay heerka khatarta fatahaadda dhexdhexaadka ah.
Heerarka biyaha ee Webiga Juba waxay ahaayeen kuwo marka la barbardhigo deggan.
Dollow, webigu wuxuu toddobaadkaas kor u kacay 10 sentimitir, isagoo ka kacay 2.54 mitir una gaaray 2.64 mitir, taas oo ka dhigtay inuu 1.86 mitir ka hooseeyo xadka fatahaadda dhexdhexaadka ah ee 4.50 mitir.
Luuq, isbeddelku aad buu u yaraa: heerarka biyuhu waxay ka dhaqaaqeen 2.34 mitir una gudbeen 2.36 mitir, waxayna weli ka badnaayeen 3 mitir hoosta calaamadda khatarta fatahaadda dhexdhexaadka ah.
Qaar ka mid ah deegaannada ayaa horey u arkay bilow roobaad oo ka soo hormaray xilligiisii caadiga ahaa.
Bardhere ee Gedo waxaa laga diiwaangeliyay 93 milimitir shantii maalmood ee ugu horreeyay Oktoobar, halka Galkayo ay heshay 50 milimitir. Labada gooboodba, tiradaas waxay ka badnaayeen roobka caadiga ah ee la filayo bisha oo dhan, ayay SWALIM sheegtay.
Si kastaba ha ahaatee, roobabku ma aysan sinnayn. Roobabku waxay ku fideen bariga Gedo, Bay, Bakool iyo Hiiraan ilaa bartamaha Soomaaliya, halka inta badan dooxada Juba, Jubbada Hoose iyo deegaannada xeebaha Shabeellaha Hoose ay ahaayeen kuwo inta badan qalalan.
Saadaasha toddobaadkan waxay sheegaysaa roobab fudud ilaa dhexdhexaad ah oo ka da’i doona qaybo ka mid ah Bay iyo Gedo, iyo xeebaha Jubbada Hoose. Jubbada Dhexe, gudaha Jubbada Hoose iyo qaybo ka mid ah Shabeellaha Hoose ayaa la filayaa inay helaan roob yar.
Kormeerka la xoojiyay ayaa daba socda digniino sheegaya in xilliga Deyrta 2026 uu keeni karo fatahaado waaweyn haddii xaaladaha xooggan ee El Niño ay ku beegmaan roobab ka sarreeya heerka caadiga ah.
FAO waxay xustay 1997 iyo 2023 inay ahaayeen sannado lagu calaamadeeyay xaalado cimilo oo la mid ah, iyadoo adkaysay in isbarbardhigyadaasi aysan saadaalinayn waxa dhici doona xilli-roobaadkan. Labada sannadoodba Soomaaliya waxaa ka dhacay fatahaado daran.
Fatahaadihii 2023 waxay barakiciyeen dad tiro badan, waxyeelleeyeen kaabeyaasha dhaqaalaha, waxayna baabi’iyeen dalagyo iyo xoolo. Xog taariikhi ah oo FAO soo xigatay ayaa muujinaysa in fatahaadihii 1997 ay dileen in ka badan 2,300 qof.
Mas’uuliyiinta iyo ururrada gargaarka bani’aadannimo ayaa lagu wargeliyay inay ku dhaqmaan saadaasha hadda jirta, iyagoo xoojinaya jiingadaha webiyada, qorsheynaya waddooyinka daadgureynta, calaamadeynaya goobaha nabdoon, isla markaana sii diyaarinaya sahayda degdegga ah ka hor inta heerarka biyaha webiyadu aysan gaarin xuduudaha khatarta ah.
