Guusha Sagal Cabdi-Wali ay ka gaartay doorashadii baarlamaanka ee degmada Holborn iyo St Pancras ee dalka Britain 8-dii Oktoobar, 2026, ayaa calaamad u ah daqiiqad muhiim u ah matalaadda siyaasadeed ee Soomaalida ee dibadda. Iyadoo u tartamaysay Xisbiga Shaqaalaha (Labour Party), waxay heshay 12,292 cod si ay ugu guulaysato kursiga degmadaas London.
Bulshooyinka Soomaaliyeed ee adduunka daafihiisa, doorashadeedu waxay bixinaysaa dhiirigelin iyo fursad lagu milicsado. Waxay muujinaysaa waxa ay gaari karaan adeegga dadweynaha ee joogtada ah iyo ka qaybgalka siyaasadda, iyadoo isla markaana kor u qaadaysa su’aal ballaaran: sidee bay Soomaaliya u abuuri kartaa xaalado u sahlaya hibooyin la mid ah inay ku barwaaqoobaan gudaha dalka?
- Advertisement -
Asalka Soomaalinimo ee Cabdi-Wali ayaa guusheeda ka dhigaya mid muhiimad gaar ah u leh qurba-joogta. Si kastaba ha ahaatee, mas’uuliyaddeeda baarlamaaniga ah waxay u fidsan tahay qof kasta oo ay matasho. Cabbirka dhabta ah ee guusheeda waxay noqon doontaa sida hufan ee ay ugu adeegto bulshadaas.
Joogitaanka Soomaalida ee sii kordhaya ee siyaasadda caalamiga ah
Cabdi-Wali waxay ku biiraysaa siyaasiyiin kale oo asal ahaan ka soo jeeda Soomaaliya oo xilal ka qabtay xafiisyada dadweynaha ee dibadda. Waxaa ka mid ah Ilhan Omar oo ka tirsan Aqalka Wakiillada ee Maraykanka, Ahmed Hussen oo ka tirsan baarlamaanka federaalka ee Kanada, iyo Mohamed Firin oo ka tirsan golaha sharci-dejinta ee gobolka Ontario. Warbixinno ka dambeeyay doorashadii Sweden ee Sebtembar 2026 ayaa sidoo kale tilmaamay shan siyaasi oo asal ahaan ka soo jeeda Soomaaliya oo loo doortay baarlamaanka dalkaas.
Xirfadahoodu waxay muujinayaan kaalinta ay bulshooyinka Soomaaliyeed ka qaadan karaan nolosha dadweynaha. Waxay sidoo kale iftiiminayaan muhiimadda ay leeyihiin hay’adaha bixiya waddooyinka loo maro siyaasadda iyadoo loo marayo doorashooyin, abaabulka bulshada, iyo isla xisaabtanka dadweynaha.
Guulahan waa inaysan soo jeedin in siyaasiyiinta qurba-joogta ah aysan la kulmin caqabado, ama in dalalka ay ka shaqeeyaan ay bixiyaan nidaamyo siyaasadeed oo dhammaystiran. Si kastaba ha ahaatee, waxay muujinayaan in hibada Soomaaliyeed ay heli karto aqoonsi iyo kalsoonida bulshooyin kala duwan.
Casharka Soomaaliya
Marka laga eego dhinaca Afrika, muhiimadda guulahan waxay dhaafsiisan tahay matalaadda dibadda. Waxay ku martiqaadayaan in si dhow loo eego xaaladaha siyaasadeed ee u suurtageliya dadka kartida leh inay hoggaamiyaan—iyo kuwa ka hor istaaga inay sidaas sameeyaan.
Soomaaliya, caqabadda ugu weyn waa dhisidda hay’ado abaal-marin siiya kartida, ilaaliya fursadaha loo siman yahay, isla markaana xisaabtan geliya mas’uuliyiinta dadweynaha.
Khilaafaadka siyaasadeed, eexda, iyo raadinta danaha gaarka ah waa in lala dagaallamaa meel kasta oo ay wiiqayaan adeegga dadweynaha. Marka helitaanka xafiisku uu ku xirnaado xiriir shakhsiyeed halkii uu ka ahaan lahaa awood, muwaadiniinta aqoonta leh ayaa luminaya fursado, kalsoonida dadweynahana way daciifaysaa.
Dib-u-habayntu waxay u baahan tahay wax ka badan beddelidda hoggaamiyeyaasha shakhsi ahaaneed. Waxay dalbanaysaa magacaabis hufan, tartan siyaasadeed oo lagu kalsoonaan karo, kormeer adag, iyo ku-dhaqanka sharciga oo joogto ah. La’aanta aasaaskaas, xitaa saraakiisha kartida leh ee niyad-wanaagga leh ayaa laga yaabaa inay ku dhibtoodaan inay keenaan isbeddel waara.
Xafiiska dadweynaha waa in sidoo kale loo fahmaa inuu yahay mas’uuliyad ay dhiibteen muwaadiniintu. Hoggaamiyeyaasha waa in lagu qiimeeyaa adeegyada ay bixiyaan, hay’adaha ay xoojiyaan, iyo rabitaankooda ah inay ka jawaabaan go’aannadooda.
Fursad u furan dhalinyarada iyo haweenka
Doorashada Cabdi-Wali waxay dhiirigelin u noqon kartaa dhalinyarada Soomaaliyeed, gaar ahaan haweenka ka fikiraya xirfadaha siyaasadda iyo adeegga dadweynaha. Waxay bixinaysaa tusaale muuqda oo hoggaamin ah oo lagu gaaray ka qaybgal iyo kalsoonida codbixiyeyaasha.
Si dhiirigelintaas ay u keento isbeddel macno leh oo ka dhaca Soomaaliya, dhalinyarada iyo haweenku waxay u baahan yihiin fursado wax ku ool ah oo ay ku saameeyaan go’aannada. Ka mid noqoshadoodu waa inay dhaaftaa magacaabista calaamad-u-eg, ilaa ka qaybgalka siyaasadeed ee dhabta ah iyo helitaanka mas’uuliyadda.
Qurba-joogta Soomaaliya waxay gacan ka geysan karaan khibrad, shabakado xirfadeed, iyo aqoonta hay’adaha dadweynaha. Kaalmadaas ayaa ugu waxtar badan marka ay taageerto khibradda maxalliga ah oo ay ka jawaabto mudnaanta bulshooyinka gudaha dalka, laga soo bilaabo Dowlad Goboleedka Waqooyi Galbeed ee Soomaaliya ilaa Koonfur Galbeed.
U beddelidda sharafta horumar
Cabdi-Wali waxay mudan tahay hambalyo ku aaddan doorashadeeda iyo rabitaanka ugu wanaagsan iyadoo qaadaysa mas’uuliyadda matalaadda Holborn iyo St Pancras. Guusheedu waa munaasabad loo dabaaldego, laakiin sidoo kale waxay bixinaysaa meel bilow ah oo waxtar leh oo loogu talagalay dood qoto dheer oo ku saabsan hoggaaminta.
Soomaaliya, hawshu waa in sharafta guulaha dadkeeda ee dibadda loo beddelo fursado gudaha dalka ah. Taas macnaheedu waa dhisidda nidaam siyaasadeed oo ay kartidu ka soo dhex bixi karto, daacadnimada lagu qiimeeyo, adeegga dadweynahana uu leeyahay waajibaad cad oo ku wajahan muwaadiniinta.
Mustaqbalka dalku wuxuu ku xiran yahay in dadkiisa la siiyo xaalado ay ku tabarucaad ku samayn karaan: nabad, caddaalad, hay’ado shaqeynaya, iyo hoggaan u go’an danta guud.
