Nairobi (AX) — Somaliland ayaa diidday sheegashooyinka Madaxweynaha Soomaaliya Hassan Sheikh Mohamud ee ah in Israel ay damacsan tahay inay saldhig ciidan-badeed ka samaysato Berbera isla markaana ay isticmaasho garoonka diyaaradaha magaalada, iyadoo Muqdisho ku eedaysay inay qalloocinayso xiriirradeeda caalamiga ah kana faragelinayso heshiisyo ay sheegtay inay hoos yimaadaan awooddeeda madaxbannaanida.
War-saxaafadeed ay Sabtidii soo saartay Wasaaradda Arrimaha Dibadda Somaliland ayaa lagu sheegay in Soomaaliya aysan lahayn awood ay ku qaabayso xiriirrada diblomaasiyadeed ee Somaliland ama ay ku matasho dadka deggan dhulkaas.
- Advertisement -
“Dowladda Soomaaliya awood uma laha inay go’aamiso xiriirrada dibadda ee Somaliland ama ay ku hadasho magaca shacabkeeda,” ayaa lagu yiri bayaanka.
Bayaankan ayaa yimid kaddib markii Mohamud uu Al Jazeera u sheegay in Soomaaliya ay ka soo horjeedi doonto joogitaan Israa’iil “xaalad kasta ha ahaatee.” Wuxuu sheegay in Israel ay qorshaynayso inay saldhig ciidan-badeed ka samaysato Berbera ayna isticmaasho garoonka diyaaradaha, isagoo ku dooday in ujeeddada ballaaran ee Qudus ay tahay inay isu soo dhawaysato dalalka Khaliijka iyo Iran.
Somaliland ayaa meesha ka saartay sheegashooyinkaas, iyadoo sheegtay inaanay jirin wax sal ah oo Berbera loogu sawiri karo meel laga qaado weerarro lagu beegsado dalal kale.
“Xiriirrada diblomaasiyadeed ee Dowladda Jamhuuriyadda Somaliland la leedahay Dowladda Israel waxay ka tarjumayaan go’aannada madaxbannaan ee laba dal, waxayna horumariyaan iskaashi nabadeed, horumar iyo xasillooni goboleed,” ayaa lagu yiri bayaanka.
Somaliland waxay ku dhawaaqday inay ka go’day Soomaaliya 1991-kii, tan iyo markaasna waxay ku shaqaynaysay dowlad, ciidan amni, lacag iyo hay’ado siyaasadeed u gaar ah. Hase yeeshee, Soomaaliya waxay weli u aragtaa dhulkaas inuu qayb ka yahay dalkeeda madaxbannaan.
Labada dowladood ayaa sidoo kale isku khilaafsan xiriirka Somaliland la leedahay Itoobiya.
Wareysigiisa Al Jazeera, Mohamud wuxuu ku sheegay in Soomaaliya aysan wax diidmo ah ka qabin in Itoobiya hesho marin badeed, haddii heshiis kasta lagala xaajoodo Soomaaliya isla markaana la dhowro madaxbannaanideeda.
Somaliland ayaa difaacday is-afgaradkii ay Itoobiya la saxiixatay Janaayo 2024, iyadoo Muqdisho ku eedaysay inay qaadatay mowqifyo isburinaya, maadaama ay ka soo horjeeddo heshiiska isla markaana ay sheegtay inay taageersan tahay in Itoobiya hesho marin badeed.
“Dowladda Jamhuuriyadda Somaliland waxay si joogto ah u taageertay hannaan lagu heshiiyo oo u suurtagelinaya Jamhuuriyadda Dimuqraadiga Federaalka Itoobiya inay hesho marin badeed iyada oo loo marayo iskaashi ay labada dhinac faa’iido ka helayaan,” ayaa lagu yiri bayaanka.
Heshiiskii Itoobiya iyo Somaliland ee la saxiixay 2024-kii ayaa dhaliyay xiisad diblomaasiyadeed oo culus. Addis Ababa waxay oggolaatay inay raadiso marin ay ku gaarto xeebaha Somaliland, iyadoo beddelkeedana ay bixinayso ballanqaadyo ay saraakiisha Somaliland sheegeen inay taageeri karaan ololahooda ku aaddan aqoonsi caalami ah. Soomaaliya waxay heshiiska ku cambaaraysay inuu xadgudub ku yahay madaxbannaanideeda.
Soomaaliya iyo Itoobiya ayaa markii dambe yeeshay wada-hadallo lagu doonayay in lagu dejiyo xiisadda, balse khilaafkooda ballaaran ee ku saabsan maqaamka Somaliland iyo awoodeeda ay ku geli karto heshiisyo caalami ah ayaa weli aan xal loo helin.
Somaliland ayaa sidoo kale ku celisay dooddeeda taariikhiga ah ee ku saabsan dawladnimada. Waxay sheegtay in maxmiyaddii hore ee British Somaliland ay xorriyad qaadatay Juun 26, 1960, ka hor inta aysan shan maalmood kaddib, 1-dii Luulyo, ku biirin Soomaaliya oo markaas ay maamuli jirtay Talyaanigu. Somaliland waxay ku adkaysanaysaa in ku dhawaaqisteedii 1991 ay soo celisay xorriyaddii hore.
Muqdisho way diiddan tahay mowqifkaas, waxayna sii waddaa inay Somaliland u aragto qayb ka mid ah Soomaaliya.
Khilaafkan ayaa yeelanaya muhiimad istaraatiiji ah oo sii kordhaysa, maadaama Berbera ay ku taallo Gacanka Cadmeed, meel u dhow marin-biyoodka Bab al-Mandeb, oo ah waddo muhiim u ah ganacsiga badda ee caalamka.
Mohamud ayaa si isa soo taraysa ugu xidhaya iskaashiyada caalamiga ah ee Somaliland walaacyo amni oo ballaaran oo ka jira Badda Cas iyo Bariga Dhexe. Intii lagu jiray wareysiga Al Jazeera, wuxuu Israel ku tilmaamay dhinac xasillooni-darro abuura, wuxuuna sheegay in Soomaaliya ay ka hortegi doonto isku-day kasta oo lagu gelinayo khilaafaadka gobolka.
Somaliland, dhankeeda, waxay sheegtay in xiriirradeeda dibadda loogu talagalay inay taageeraan amniga, kobaca dhaqaalaha iyo xasilloonida guud ahaan gobolka.
“Dowladda Jamhuuriyadda Somaliland waxay cambaaraynaysaa hanjabaadaha xoogga iyo faragelinta arrimaheeda gudaha,” ayaa lagu yiri bayaanka, iyadoo intaas ku dartay inay sii wadi doonto waxa ay ku tilmaantay diblomaasiyad nabadeed iyo iskaashiyo madaxbannaan.
