U bood qoraalka
Sunday, November 22, 2026 11 Jumada al-Thaniyah 1448 AH Fajr 04:32
Muqdisho 27°C
Degdeg Shir-madaxeedka Midowga Yurub iyo UK oo keenay farriimo fudud xilli siyaasadda ay cakiran tahay
Warar Deg-deg ah
Axadle
Axadle Newsroom East-Africa Ingiriisi

Geesta Afrika waxay u baahan tahay nabad, ee ma aha qalalaase iyo xasillooni-darro

Follow
Newsroom published Updated 1 month ago 3-minute read
The Horn of Africa deserves peace not crisis and instability
Horn of Africa Needs Peace, Not Crisis and Instability

Gobollo yar ayaa wajahaya isku-biirsi ka adag oo colaado, hubanti la’aan siyaasadeed, xaalado bani’aadannimo oo degdeg ah, iyo tartan juqraafi-siyaasadeed marka loo eego Geesta Afrika. Tobannaan sano, cadaadisyadani waxay gobolka ka dhigeen mid ka mid ah meelaha dunida ugu nugul—uguna muhiimsan istaraatiijiyad ahaan.

Hase yeeshee, malaayiin qof oo ku nool Geesta Afrika ayaa weli ku xiran taariikho, dhaqammo, dhaqaalo, iyo xiriirro bulsho oo wadaag ah. Baahidooda ugu degdegga badan ma aha iska horimaad kale ama isbahaysi iska soo horjeeda, balse waa nabad waarta, is-ixtiraam, iyo iskaashi goboleed oo wax-ku-ool ah.

Gobolka oo ku jira cadaadis aad u weyn
Xaaladda ka jirta Geesta Afrika iyo dalalka dariska ah waxay muujinaysaa sida amniga gobolku isugu xiran yahay.

Suudaan waxaa halakeeyay dagaal ba’an oo barakiciyay malaayiin qof isla markaana dhaawac culus gaarsiiyay hay’adaha dawladda iyo isku-xidhnaanta bulshada.

Soomaaliya waxay sii waddaa ololaheeda adag ee ka dhanka ah argagixisada, iyadoo doonaysa inay xoojiso hay’adaha dawladda, soo celiso amniga, isla markaana ilaaliso madaxbannaanideeda iyo midnimadeeda dhuleed.

Eritrea waxay muujisay walaac ku saabsan suurtagalnimada colaado iyo gardarro ka soo cusboonaada dalalka dariska ah, iyadoo iftiimisay baahida degdegga ah ee loo qabo dejinta xiisadaha gobolka.

Kenya waxay wajahaysaa caqabadaheeda caafimaadka dadweynaha iyo amniga, marka lagu daro khataraha ballaaran ee gobolku kala kulmo cudurro ka dillaaca xuduudaha ka gudba.

Itoobiya waxay weli ku jirtaa cadaadis ka dhashay colaadaha gudaha iyo xiisadaha siyaasadeed, kuwaas oo sii wada inay saameeyaan xasilloonideeda iyo horumarkeeda.

Koonfurta Suudaan waxay weli u nugushahay xasillooni-darro siyaasadeed, amni-darro, iyo xaalado bani’aadannimo oo soo noqnoqda.

Dhibaatooyinkani si gooni-gooni ah uma dhacaan. Mid kasta wuxuu sii xoojin karaa kuwa kale, isagoo culays weyn saaraya hay’adaha qaranka iyo nidaamyada gargaarka bani’aadannimo ee markii horeba aad loo daaliyay. Dalna oo ku yaalla Geesta Afrika si macquul ah loogama filan karo inuu qaabilo qulqul aan xad lahayn oo qaxooti ah, isla markaana wax ka qabto baahiyihiisa amni, dhaqaale, iyo bani’aadannimo.

Qiimaha Sarreeya ee Kala-qaybsanaanta

Marka dal uu noqdo mid aan xasilloonayn, dalalka deriska ah badanaa waxay dareemaan saameynta taas oo loo marayo qulqulka qaxootiga, ganacsiga oo hakada, amni-darrada oo kordha, iyo hubanti la’aanta dhaqaale. Saameyntu waxay gaartaa meel ka baxsan xuduudaha qaranka, iyadoo khatar gelinaysa marinnada muhiimka ah ee badda ee Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed, ganacsiga caalamiga ah, iyo xasilloonida guud ee gobolka.

Sii qoto-dheereynta kala-qaybsanaanta, xoojinta loollanka, ama ka faa’iidaysiga tabar-darrada dalalka deriska ah ma bixin karaan xal waara. Tallaabooyinkani waxay kicin karaan colaado cusub waxayna ka dhigi karaan khilaafaadka jira kuwo xallintoodu sii adkaato.

Nabaddu Waa Baahi Istaraatiiji ah

Nabaddu waxay ka dhigan tahay wax ka badan maqnaanshaha colaad hubaysan. Waxay abuurtaa duruufaha lagama maarmaanka u ah isdhexgalka dhaqaale, sugnaanta cuntada, u adkaysiga cimilada, maalgashiga, iyo horumarinta aadanaha. Iskaashi ahaan, dalalku waxay si wanaagsan u maamuli karaan kheyraadka biyaha ee wadaagga ah, uga jawaabi karaan abaaraha iyo fatahaadaha, hagaajin karaan u diyaargarowga caafimaadka dadweynaha, ballaarin karaan ganacsiga, isla markaana wax uga qaban karaan barakaca iyagoo adeegsanaya tallaabooyin isku dubbaridan oo waara.

Hay’adaha gobolka—gaar ahaan Hay’adda Dowlad-goboleedka ee Horumarinta (IGAD) iyo Midowga Afrika—waxay leeyihiin door udub-dhexaad ah oo ku aaddan horumarinta wada-hadalka, dhisidda kalsoonida, iyo taageeridda xallinta nabadeed ee colaadaha.

Doorashada Hortaalla Hoggaamiyeyaasha Gobolka

Geesta Afrika ma awooddo inay gasho wareeg kale oo iska horimaad ah. Hoggaamiyeyaasheedu waa inay aqoonsadaan in amniga hal dal aan si aan xad lahayn lagu sugi karin iyadoo lagu waxyeelleynayo dal kale.

Xasillooni waarta waxay u baahan tahay ixtiraamka madaxbannaanida iyo midnimada dhuleed, faragelin la’aanta arrimaha gudaha ee dawladaha kale, xallinta khilaafaadka si nabadeed, iyo wada-hadal goboleed oo loo dhan yahay.

Geesta Afrika waxay mudan tahay nabad. Suudaan waxay u baahan tahay in dagaalku dhammaado. Soomaaliya waxay u baahan tahay amni iyo fursad ay dib ugu dhisto dalkeeda. Eritrea iyo Itoobiya waxay u baahan yihiin xiriir nabadeed. Kenya iyo Koonfurta Suudaan waxay u baahan yihiin xasillooni. Guud ahaan gobolka, dadku waxay mudan yihiin mustaqbal ka xor ah barakac, cabsi, iyo qalalaaso soo noqnoqda.

Caqabaduhu waa kuwo aad u waaweyn, balse awoodda gobolka ayaa sidoo kale ah mid la taaban karo. Mustaqbalkiisa waxaa qaabeyn doona in hoggaamiyayaashiisu doortaan iska horimaad ama iskaashi, kala-qaybsanaan ama dib-u-heshiisiin.

Nabadda Geesta Afrika waa wax ka badan himilo goboleed. Waa mas’uuliyad wadajir ah—iyo baahi istaraatiiji ah.

Sidee u aragtaa warbixintan?

0 votes