Madaxda Shiinaha, Maraykanka iyo Ruushka ayaa garab istaagay madaxda kale ee dowladaha Aasiya iyo Baasifigga si ay sawir kooxeed uga qaataan ka hor shirkii ugu horreeyay ee saddex geesoodka ahaa, kaas oo Beijing ku tilmaantay dadaal lagu doonayo in looga hadlo “nabadda adduunka”.
Shirka u dhexeeya Xi Jinping, Donald Trump iyo Vladimir Putin oo ka dhacaya Villa Kylin ee Shenzhen, ayaa ku soo beegmaya xilli dagaalka burburka badan ee Ruushku ka wado Ukraine uu ku sii dhowaanayo sannad-guuradiisa shanaad.
Madaxweyne Trump ayaa wajahaya dagaalkiisa ka dhanka ah Iran, kaas oo carqaladeeyay sahayda shidaalka isla markaana sare u qaaday qiimaha ay macaamiishu ka bixiyaan dunida oo dhan, halka Shiinaha oo sii kordhinaya awooddiisa uu doonayo inuu ballaariyo saamayntiisa bariga Aasiya.
Isu imaatinkan ayaa dhaliyay walaac ah in saddexda hoggaamiye ay isku dayi karaan inay dunida u kala qaybiyaan goobo saameyn oo iska soo horjeeda — oo ay ku jirto inay go’aamiyaan mustaqbalka Ukraine iyadoo aanay miiska joogin Kyiv ama dowladaha Yurub.
Beijing, Washington iyo Moscow waxay bixiyeen sharraxaado kala duwan oo ku saabsan ajandaha shirka
Madaxweynaha Maraykanka oo 80 jir ah ayaa sidoo kale la filayay inuu kulan gaar ah la yeesho Mr Putin, sida uu sarkaal u sheegay AFP.
Shiinaha, Maraykanka iyo Ruushka ayaa mid kastaa bixiyay warbixin ka duwan waxa looga hadli doono dhinacyada shirka Iskaashiga Dhaqaalaha Aasiya iyo Baasifigga (APEC).
Washington ayaa markii hore sheegtay in Ukraine aanay qayb ka noqon doonin wada-hadallada, balse Mr Trump ayaa markii dambe sheegay in dagaalka laga hadli doono.
Mr Xi, dhankiisa, uma arko in colaaddani tahay arrin ay tahay inuu Shiinuhu xalliyo.
Kremlin-ka ayaa sheegay in ajandaha aanu weli go’aan rasmi ah ka gaarin, inkastoo ay adkaan karto in laga fogaado arrinta Ukraine. Shirku waxa la filayaa inuu socdo “wax aan ka badnayn hal saac”.
Shiinaha ayaa kaliya sheegay in saddexda hoggaamiye ay yeelan doonaan “is-dhaafsi qoto dheer oo ku saabsan ilaalinta nabadda adduunka iyo horumarinta xasilloonida istiraatiijiga ah ee xiriirka quwadaha waaweyn”.
Dhaleeceeyayaal ayaa ka digay in sawirrada shirka ay wiiqi karaan sumcadda madaxweynaha Maraykanka, isla markaana ay Mr Xi iyo Mr Putin siin karaan dhiirrigelin siyaasadeed.
“Ruushka dhexdiisa… shirka kaddib waxaa la oran doonaa Ruushku wuxuu ka tirsan yahay dalalka muhiimka ah ee masraxa caalamka, halka dalalka Midowga Yurub aysan ka tirsanayn,” ayuu falanqeeyaha siyaasadda Ruushka Konstantin Kalachev u sheegay AFP.
“Xi Jinping iyo Vladimir Putin waxay Donald Trump ula dhaqmayaan sida violin jaban oo raqiis ah,” ayuu yiri hoggaamiyaha Dimuqraadiga ee Senate-ka, Chuck Schumer.
Hub-ka-dhigista nukliyeerka
Washington ayaa sheegtay in sidoo kale laga wada hadli doono dagaalka Iran iyo hub-ka-dhigista nukliyeerka, kaddib markii bishii Febraayo uu dhacay heshiis u dhexeeyay Maraykanka iyo Ruushka oo maamulayay hubka atomikada.
Shiinaha ayaa si joogto ah ugu dooday in Maraykanka iyo Ruushku marka hore yareeyaan kaydadkooda waaweyn ee hubka nukliyeerka ka hor inta uusan Beijing gelin wada-hadallo ku saabsan kaydkiisa oo ka yar.
Vladimir Putin ayaa sheegay inuu filayo in shirka saddex geesoodka ahi uu noqdo mid ‘si weyn waxtar u leh’
“Bal eeg, waxaan haysannaa 4,000 oo hub nukliyeer ah. Ruushku wuxuu haystaa 3,800 oo hub nukliyeer ah. Shiinuhu hadda wuxuu haystaa afar ama shan boqol, laakiin way ina soo qaban doonaan,” ayuu Mr Trump u sheegay Fox News isagoo ku sugan Shenzhen.
Mr Trump ayaa sidoo kale sheegay in hoggaamiyaha Kuuriyada Waqooyi Kim Jong Un uu “jeclaan lahaa” inuu u safro Shiinaha si uu ula kulmo.
Labada hoggaamiye waxay kulmeen saddex jeer intii uu Mr Trump xilka hayay xilligiisii ugu horreeyay.
Kuuriyada Waqooyi, oo sannadihii u dambeeyay xiriir dhow la yeelatay Ruushka, ayaan si rasmi ah uga jawaabin. Warbaahinta dowladda ayaa beddelkeeda muujisay Mr Kim oo booqanaya jaamacad ciidan oo badeed.
Soo dhaweyn garoonka diyaaradaha
Iyadoo ka duwanayd hab-dhaqanka diblomaasiyadeed ee tobannaan sano jiray, Mr Xi ayaa Mr Trump ku soo dhaweeyay garoonka diyaaradaha. Labada nin ayaa si kooban isu habsiiyay ka hor intii aanay ka qaybgelin xaflad rooga cas ah oo ay carruur sacbinaysay iyo diyaarado ciidan oo dulmarayay.
Tallaabadan ayaa la mid ahayd soo dhaweyntii garoonka diyaaradaha ee Mr Trump uu Mr Xi ugu sameeyay Saldhigga Wadajirka ah ee Andrews bishii Sebtembar.
Donald Trump waxaa markii uu yimid Shiinaha ku soo dhaweeyay kooxo dhiirrigelin sameeya
“Waa xiriir saaxiibtinimo. Waa xiriir ixtiraam ku dhisan,” ayuu Mr Trump u sheegay Fox News.
Xafladda garoonka diyaaradaha waxay muujisay “ixtiraam weyn, waana u mahadcelinayaa taas. Waa guul weyn oo innaga noo soo hoyatay. Sidoo kale waa guul weyn oo Shiinaha u soo hoyatay,” ayuu yiri Mr Trump.
‘Awood deggan’
Madaxda kale ee ka qaybgalaya shirka APEC waxaa ka mid ah Ra’iisul Wasaaraha Japan Sanae Takaichi, Madaxweynaha Kuuriyada Koonfureed Lee Jae Myung, Ra’iisul Wasaaraha Canada Mark Carney iyo Ra’iisul Wasaaraha Australia Anthony Albanese.
Mr Takaichi, oo booqashadeedii ugu horreysay ku tagaysa halkaas kaddib hadallo ku saabsan Taiwan oo Beijing ka caraysiiyay sannad ka hor, ayaa wada-hadallo la yeelatay Mr Putin, kaas oo Tokyo ay sidoo kale xiriir adag la leedahay.
Madaxweynaha Mexico Claudia Sheinbaum ayaa caanimo kooban ka heshay baraha bulshada Shiinaha kaddib markii ay diyaarad rakaab ah oo heerka dhaqaalaha ah ugu duushay Shenzhen, halkaas oo ay Mr Xi ka codsatay panda.
Inkasta oo ay khilaafsan yihiin, dhammaan hoggaamiyeyaasha — oo uu ku jiro Mr Putin — ayaa ka qaybgalay “sawirka qoyska” ee APEC iyagoo xiran garbasaarro si gaar ah loo sameeyay.
Marka laga soo tago shirka saddex geesoodka ah ee sida weyn loo hadal hayo, hoggaamiyeyaasha ayaa sidoo kale la filayay inay ka hadlaan arrimo ay ka mid yihiin ganacsiga iyo sirdoonka macmalka ah.
Mr Xi ayaa furay shirka hoggaamiyeyaasha APEC isagoo ku boorriyay dalalka inay “yareeyaan caqabadaha hortaagan ganacsiga iyo maalgashiga”.