Uganda Oo Bilaabaysa Ka Saarista Ciidamadeeda Soomaaliya Kaddib Ku Dhawaad Laba Tobanle
MUQDISHO, Soomaaliya — Uganda ayaa bilowday inay ciidamadeeda kala baxdo Soomaaliya kaddib ku dhawaad 20 sano, taasoo bog cusub u furaysa howlgalka amniga ee Midowga Afrika, xilli dhaqaale-yaraan iyo isbeddel ku yimid taageerada caalamiga ah ay mugdi gelinayaan mustaqbalkiisa.
- Advertisement -
Jen. Muhoozi Kainerugaba, taliyaha ciidamada difaaca Uganda, ayaa Khamiistii ku dhawaaqay ka bixitaanka, isagoo sheegay in waajibaadka amniga lagu wareejinayo ciidamada Soomaaliya.
“Sida aan ballanqaadnay, waxaan bilownay inaan ciidanka UPDF kala baxno Soomaaliya. Kaddib 20 sano oo dhiig badan iyo naf-hurnimo ah, waxaan amniga ku wareejinaynaa walaalaheen Soomaaliyeed,” ayuu Kainerugaba ku qoray X 29-kii Oktoobar.
Tallaabadan ayaa timid xilli Howlgalka Taageerada iyo Xasilinta Midowga Afrika ee Soomaaliya, oo loo soo gaabiyo AUSSOM, uu wajahayo caqabado dhaqaale iyo saadka ah oo sii kordhaya, kuwaas oo la xiriira isbeddellada ku yimid habraacyada maalgelinta caalamiga ah.
Wargeyska Daily Monitor ee Uganda ayaa sheegay in ka bixitaanku uu barbar socdo dhimista 25% ah ee maalgelinta Xafiiska Taageerada Qaramada Midoobay ee Soomaaliya iyo hubanti la’aanta ku saabsan in Maraykanku sii wadi doono taageerada howlgalka.
Madaxweynaha Uganda Yoweri Museveni ayaa hore u sheegay in ciidamadan loo diray ay ka tarjumayeen danaha amni ee gobolka iyo garab istaagga dalalka deriska ah.
Shir madaxeed 31-kii Luulyo lagu qabtay Kampala oo ay yeesheen dalalka ciidamo ku biiriyay Soomaaliya, Museveni wuxuu sheegay in dalka aan laga tegi doonin xitaa haddii saaxiibbada caalamiga ahi ay joojiyaan taageeradooda.
“Haddii beesha caalamku doonayso inay ka baxdo, ha baxdo. … Soomaaliya lama dayici doono. Waxaan leenahay awood,” ayuu yiri.
Dhibaatada maalgelinta ayaa sii xoojisay walaaca ballaaran ee laga qabo jiritaanka AUSSOM. Howlgalku wuxuu si weyn ugu tiirsan yahay taageerada caalamiga ah si uu u fuliyo hawlgallada aasaasiga ah, oo ay ku jiraan cuntada, shidaalka, daryeelka caafimaadka iyo gaadiidka.
Maraykanka ayaa bishii Luulyo sheegay inuusan taageeri doonin kordhinta waajibaadka howlgalka marka Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay uu ka doodayo bisha Diseembar. Washington ayaa markii dambe oggolaatay in Qaramada Midoobay la siiyo 12 bilood oo dheeraad ah si ay si tartiib ah u soo afjarto taageerada saadka, iyadoo dhimistaas la filayo inay bilaabato Janaayo 2027.
Uganda ayaa noqotay dalkii ugu horreeyay ee ciidamo u dira Soomaaliya, iyadoo hoos imanaysa Howlgalka Midowga Afrika ee Soomaaliya, oo loo yaqaan AMISOM, sannadkii 2007. Tan iyo markaas waxay sii haysay mid ka mid ah ciidamadii ugu badnaa ee milatari ee dalka ka jooga.
Ciidamada Uganda ayaa garab ka dagaallamay Ciidanka Qaranka Soomaaliyeed ololayaal ka dhan ah Al-Shabaab, iyagoo gacan ka geystay haynta magaalooyin istiraatiiji ah iyo ilaalinta xarumaha muhiimka ah ee dowladda.
AMISOM waxay 2022 ku wareegtay Howlgalka Ku-meelgaarka ah ee Midowga Afrika ee Soomaaliya, oo loo yaqaan ATMIS. AUSSOM ayaa howlgalkaas beddelay sannadkii 2025.
Waajibaadka AUSSOM waxaa ka mid ah in la caawiyo ciidamada ammaanka Soomaaliya, la ilaaliyo rayidka iyo in la taageero wareejinta marxaladaha ah ee mas’uuliyadaha amniga loogu wareejinayo hay’adaha qaranka Soomaaliya.
Midowga Afrika ayaa ballanqaaday inuu sii wadi doono ka qaybqaadashada arrimaha Soomaaliya inkastoo ay jiraan culaysyo dhaqaale. Guddoomiyaha Guddiga Midowga Afrika Mahmoud Ali Youssouf ayaa sheegay in ururku abaabuli doono taageero siyaasadeed, diblomaasiyadeed iyo mid dhaqaale oo loogu talagalay kala-guurka amni ee Soomaaliya. Ka bixitaanka Uganda ayaa si kastaba ha ahaatee dhalinaya su’aalo ku saabsan qaab-dhismeedka mustaqbalka ee ciidamada Midowga Afrika iyo awoodda Soomaaliya ay u leedahay inay qaadato door weyn oo ku aaddan ilaalinta dalka, iyadoo taageerada caalamiga ahi si weyn isu beddelayso.
AXADLETM
