Garowe (AX) — Maamul-goboleedka Puntland ayaa ka horyimid warbixinta Soomaaliya ee ku saabsan sii deynta MV LUTUF, isagoo ku dooday in lacag madax-furasho ah oo ay bixiyeen dowladda federaalka iyo Türkiye—ee aanay ahayn hawlgal milatari oo Somali-Turki ah—ay xaqiijisay xorriyadda markabka xamuulka ah ee laga sii daayey xeebaha Puntland.
Saacado kadib markii Wasaaradda Gaashaandhigga Soomaaliya ay shaacisay in markabka la sii daayey, Wasaaradda Amniga iyo DDR ee Puntland ayaa soo dhoweysay sii deynta markabka sita calanka Cameroon iyo shaqaalihiisa. Burcad-badeed hubaysan ayaa markabka ku qabsaday xeebaha Puntland 17-kii Agoosto.
- Advertisement -
Si kastaba ha ahaatee, Puntland ayaa diidday sheegashada dowladda federaalka ee ah in markabka lagu soo furtay hawlgal wadajir ah oo ay ku lug lahaayeen Soomaaliya iyo Türkiye.
“Wasaaradda Amniga iyo DDR waxay caddeynaysaa in aanu jirin wax hawlgal ah oo ay sameeyeen Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo/ama Türkiye oo lagu badbaadiyey markabka, sida lagu sheegay warqadda ay 29 Agoosto 2026 soo saartay Wasaaradda Gaashaandhigga ee Dowladda Federaalka Soomaaliya,” ayay Puntland tiri.
Wasaaraddu waxay cambaareysay waxa ay ku sheegtay bixinta madax-furasho ay sameeyeen dowladda federaalka Soomaaliya iyo dowladda Turkiga si loo helo sii deynta MV LUTUF.
Puntland waxay sheegtay inay la socotay isgaarsiinta taleefannada ee u dhexeysay saraakiil sare oo federaal ah iyo burcad-badeedda ka dambeysay afduubka. Maamulku wuxuu saraakiishaas ku eedeeyey inay dhexdhexaadiye ka ahaayeen abaabulka madax-furashada iyo fududeynta sii deynta markabka.
Ma aysan soo bandhigin wax caddeyn madaxbannaan oo taageeraysa eeddaas.
“Wasaaradda Amniga iyo DDR ee Puntland waxay u aragtaa falka bixinta madax-furashada khalad weyn oo halis gelinaya dadaallada wadajirka ah ee lagula dagaallamayo burcad-badeedda, iyo ixtiraamka shuruucda caalamiga ah ee bani’aadantinimada iyo la-dagaallanka burcad-badeedda,” ayaa lagu yiri bayaanka.
Puntland waxay sheegtay inay marar badan ka hortimid bixinta madax-furashada, iyadoo ka digtay inay tani burcad-badeedda siiso dhiirrigelin dhaqaale oo ay ku qabsadaan maraakiib kale, isla markaana ay adkayn karto sii deynta maraakiib kale oo weli afduub ku jira.
Wasaaraddu waxay sidoo kale Türkiye ku eedeysay inay fulisay duqeymo lagu dilay muwaadiniin Soomaaliyeed oo ku sugnaa xeebaha Garmaal iyo Jiifle 18-kii Agoosto iyo 20-kii Agoosto. Waxay sheegtay in weerarradu sidoo kale burburiyeen doonyo kalluumeysi.
Puntland waxay ku andacootay in Türkiye ay adeegsaday sheegashooyin ah in dhibbanayaashu isku dayayeen inay ku biiraan burcad-badeedda haysatay MV LUTUF si ay ugu cudurdaarto duqeymaha.
Hay’adaha baarista dambiyada ayaa gabagabeynayey baaritaan ku saabsan arrintaas, ayuu maamulku sheegay, isaga oo intaas ku daray inuu Türkiye kula xisaabtami doono waxa uu ku tilmaamay dilal lagu geystay jebinta sharciga caalamiga ah iyo mabaadi’da Islaamka ee dhowraya nolosha aadanaha.
“Waa arrin laga xumaado in dowladda Turkigu ay ku abaalmarisay burcad-badeedii qabsatay MV LUTUF lacag madax-furasho ah, halka ay duqeysay oo dishay dhallinyaro ku sugnaa xeebaha Puntland, isla markaana ay burburisay doonyo kalluumeysi,” ayaa lagu yiri bayaanka.
Puntland waxay cusboonaysiisay digniinteeda ka dhanka ah bixinta madax-furashada waxayna ku boorrisay saaxiibada caalamiga ah—oo ay ku jiraan hawlgallada Midowga Yurub ee amniga badda, Mareykanka iyo dowlado kale—inay xoojiyaan iskaashiga amniga badda iyo xorriyadda maraakiibtu u leeyihiin isu socodka Badweynta Hindiya, Gacanka Cadmeed iyo Badda Cas.
Maamulku wuxuu sheegay inuu weli ka go’an yahay la tacaalidda kooxaha argagixisada, burcad-badeedda iyo shabakadaha kale ee dembiilayaasha ah ee khatar gelinaya amniga badda iyo badbaadada guud.
Wasaaradda Gaashaandhigga Soomaaliya ayaa Sabtidii sheegtay in ciidamada Turkiga iyo Soomaaliya ay xoreeyeen MV LUTUF kadib cadaadis joogto ah oo sababay in burcad-badeedii haray ay ka cararaan markabka.
Wasaaraddu waxay sheegtay in 14 burcad-badeed ah lagu dilay, afar doonyood oo burcad-badeedna la burburiyey intii hawlgalku socday.
Waxay sheegtay in howlgalka lagu fuliyey heshiiska iskaashiga difaaca ee u dhexeeya Soomaaliya iyo Türkiye, kaas oo loogu talagalay xoojinta amniga badda, ilaalinta xeebaha Soomaaliya iyo la-dagaallanka burcad-badeedda.
Oday dhaqameed deegaanka Jiifle ee degmada Godobjiran, gobolka Nugaal ee Puntland, ayaa u sheegay The Associated Press in markabka iyo shaqaalihiisii la sii daayey.
MV LUTUF ayaa ka ambabaxay dekedda Tekirdag ee Turkiga dabayaaqadii Luulyo kahor inta aysan burcad-badeeddu afduuban 17-kii Agoosto xilli uu marayey biyaha ka baxsan gobolka Nugaal.
Xogta MarineTraffic ayaa muujisay in markabka xamuulka ah uu markii dambe dib u bilaabay safarkiisa kuna wajahnaa halkii loo sheegay inuu ku socday ee Dar es Salaam, Tanzania.
Burcad-badeednimada ka jirta xeebaha Soomaaliya waxay aad ugu baahsanayd sannadihii 2000-meeyadii, waxayna gaartay heerkii ugu sarreeyey sannadkii 2011. Khatartaas ayaa markaas si weyn hoos ugu dhacday kadib markii la geeyay ciidamo badeed oo caalami ah iyo hirgelinta tallaabooyin dheeraad ah oo lagu sugayo maraakiibta ganacsiga.
