Taliyaha ciidanka Itoobiya ayaa ku eedeeyay dalalka deriska ah ee Eritrea, Suudaan iyo Masar inay taageeraan ciidamada fallaagada ee qabsaday dhowr magaalo oo istaraatiiji ah intii lagu jiray dagaallo dib uga soo cusboonaaday waqooyiga dalka, taas oo keentay diidmo iyo cabsi laga qabo in colaadda ay ku fido gobolka oo dhan.
Field Marshal Birhanu Jula, oo ah taliyaha guud ee Ciidanka Difaaca Qaranka Itoobiya, ayaa Jimcihii sheegay in Eritrea ay dhaqaale u abaabulayso Jabhadda Xoreynta Shacabka Tigray, ama TPLF.
- Advertisement -
Wuxuu sheegay in Eritrea iyo TPLF ay u baahan doonaan taageero ka timaadda Suudaan iyo Masar, isagoo tilmaamay faragelin dibadeed balse aan bixin faahfaahin dheeraad ah.
TPLF iyo ciidamada federaalka Itoobiya waxay dagaallamayeen laga bilaabo Nofeembar 2020 ilaa Nofeembar 2022, markaas oo dhinacyadu heshiis nabadeed ku saxiixdeen Pretoria, Koonfur Afrika. Maamul ku-meel-gaar ah oo loo arkayay inuu daacad u yahay Ra’iisul Wasaare Abiy Ahmed ayaa markaas laga dhisay Mekelle, caasimadda Tigray. Hase yeeshee, xiisaddu way sii jirtay iyadoo TPLF ay doonaysay inay dib u hesho saameyn siyaasadeed oo ay ku yeelato magaalada.
Dhammaadkii toddobaadka, dagaalyahannada TPLF ayaa qabsaday Erebti, oo ah magaalo istaraatiiji ahaan muhiim u ah gobolka waqooyi ee Canfarta, sida taliye uu Isniintii u sheegay The Associated Press. Wuxuu codsaday inaan magaciisa la sheegin, maadaama uusan loo oggolayn inuu warbaahinta warbixin siiyo.
Sarkaal ka tirsan Ciidanka Nabadda Tigray, oo ah koox ka go’day fallaagada Tigray kanaashanaysa ciidamada federaalka ee Canfarta, ayaa xaqiijiyay in magaalada ay gacanta u gashay fallaagada. Wuxuu muran geliyay wararka sheegaya in la wareegista magaalada ay ku lug lahayd dagaal culus.
Dhakhaatiirta Aan Xuduudda Lahayn, oo loo yaqaan soo gaabintooda Faransiiska ee MSF, ayaa Isniintii sheegtay in tirada bukaannada dhaawaca ah ee lagu daweynayo waqooyiga Itoobiya ay si weyn kor ugu kacday.
Tirada bukaannada ee isbitaallada Korem iyo Alamata ayaa kor uga kacday qiyaastii 180 ilaa in ka badan 420 muddo 48 saacadood ah. MSF waxay sidoo kale sheegtay in 300 oo qof oo dhaawac ah ay toddobaadkii hore gaareen Isbitaalka Suhul ee waqooyi-bari.
Valerie Browning, oo ah aasaasaha la-hawlgalaha Ururka Horumarinta Xoolo-dhaqatada Canfarta, ayaa The Associated Press u sheegtay in ku dhowaad 150,000 oo qof ay barakaceen.
Mas’uuliyiinta federaalka Itoobiya ayaa TPLF ku eedeeyay inay isku dayayso inay isbahaysi la samaysato Eritrea si ay dalka u xasillooni-darro geliso. Ololaha Abiy ee ku aaddan helitaanka marin madaxbannaan oo loo maro dekedda Casab ee Eritrea ee Badda Cas ayaa dib u soo nooleeyay xiisadda Eritrea, oo xuduud la leh Tigray. Isku daygiisa inuu marin badeed kala xaajoodo Gobolka Waqooyi Galbeed ee Soomaaliya ayaa sidoo kale ka caraysiiyay Soomaaliya.
Eritrea, dhankeeda, waxay Itoobiya ku eedeysay inay leexinayso eedda colaadda sii socota. Wasiirka Warfaafinta Eritrea Yemane Meskel ayaa barta X ku sheegay in raadinta Itoobiya ee marin badeed ay walaac gelisay Eritrea iyo Soomaaliya labadaba, halka go’aankeeda ay ku martigelisay tababar maleeshiyaad oo lagu taageerayo maleeshiyaadka Suudaan uu xumeeyay xiriirka ay la leedahay dalalka deriska ah.
Ciidamada qalabka sida ee Suudaan ayaa bayaan ay soo saareen ku diiday eedeymaha Itoobiya, iyagoo Addis Ababa ku eedeeyay inay taageerto maleeshiyaad la dagaallamaya militariga Suudaan — taas oo sida muuqata loola jeedo Ciidamada Taageerada Degdegga ah, kuwaas oo dagaal kula jiray ciidanka Suudaan tan iyo 2023.
Ciidamada Eritrea ayaa garab dagaallamay ciidamada Itoobiya ee ka soo horjeeday TPLF intii lagu jiray dagaalkii Tigray ee 2020-2022. Cilmi-baarayaal ka tirsan Jaamacadda Ghent ayaa qiyaasay in 500,000 oo qof ay ku dhinteen colaadda, oo ay ku jiraan dhibbanayaasha rabshadaha, macluusha iyo burburka adeegyada caafimaadka.
