Israel ayaa sheegtay in qunsuliyadda UK ee Bariga Qudus ay “joojisay shaqadeedii”, taas oo sii xumaysay muran diblomaasiyadeed oo ka dhashay go’aanka Britain ay ku mamnuucday ganacsiga lala yeesho deegaannada Israel ee sharci-darrada ah ee Daanta Galbeed.
UK ayaa diidday sifayntaas, iyadoo sheegtay in dhismuhu furnaan doono, sii hayn doono maqaamkiisa diblomaasiyadeed, isla markaana uu ku shaqayn doono magac dib loo habeeyey iyo shaqaale yar.
- Advertisement -
Xoghayaha Arrimaha Dibadda Ed Miliband ayaa sheegay in Israel aysan haysan awood sharci ah oo ay ku xirto qunsuliyadda. Ergada cusub ee loo asteeyey UK Mission, Jerusalem, ayaa “sii wadi doonta bixinta adeegyada muhiimka ah iyo shaqadayada aan la leenahay shacabka Falastiin”, ayuu yiri.
Madaxweyne Miliband wuxuu intaas ku daray in qaar ka mid ah shaqaalaha si ku-meel-gaar ah loo saaray “si loo xaqiijiyo ammaankooda”.
Israel ayaa bishii hore ka digtay inay xiri doonto qunsuliyadda, oo UK ku metesha Dhulalka Falastiiniyiinta ee La Haysto, 30 maalmood gudahood kaddib markii Britain ay ku dhawaaqday cunaqabatayn horseedday khilaafka.
Markii waqtigaas kama dambaysta ahi dhammaaday, Wasiirka Arrimaha Dibadda Israel Gideon Sa’ar ayaa sheegay in qunsuliyadda Britain ay “maanta soo afjartay hawlaheedii”. Calaamaddii dhismaha u aqoonsanaysay qunsuliyad ayaa la qaaday.
Madaxweyne Sa’ar wuxuu ku qoray X: “Qunsuliyadda Britain ee Qudus waxay maanta soo afjartay kaalinteedii. Qunsulka Guud iyo 19 diblomaasi ayaa soo afjaraya xilalkooda, waxayna ka bixi doonaan Israel.”
Inkasta oo uu qiray in dhismaha ay leedahay Dowladda Britain, Mr Sa’ar wuxuu sheegay in Israel ay u oggolaatay “in kooxda hawsha ka qabanaysa dhismaha ay ka koobnaato toddoba diblomaasi oo keliya, kaas oo maanta joojiyey inuu u shaqeeyo qunsuliyad ahaan”. Wuxuu sheegay in shaqaalaha haray ay yeelan doonaan “baaxad hawleed aad u xaddidan”.
Wuxuu sidoo kale ku dooday in sannadihii u dambeeyey aysan jirin “wada-hadal dhab ah” oo lala yeeshay wasiirrada UK, inkasta oo labada dal ay iskaashi dhinaca amniga iyo sirdoonka ah leeyihiin.
“Ma aanan doonayn inaan heerkan gaarno, balse falalka Dowladda Shaqaalaha ee UK ayaa na keenay halkan,” ayuu yiri Mr Sa’ar.
Dhufaysyo ayaa xannibaya waddada weyn ee tagta Qunsuliyadda Britain ee Bariga Qudus
Warbaahinta Israel ayaa werisay in Britain ay diyaar u ahayd inay London ka cayriso ilaa 27 diblomaasi oo Israeli ah haddii Israel ay sii waddo xiritaanka.
Balse Mr Sa’ar ayaa yiri: “Iyadoo la raacayo is-afgaradyadii aan gaarnay, wax tallaabo ah lagama qaadi doono Israel taas oo ka dhalanaysa fulinta go’aannada.”
Wasaaradda Arrimaha Dibadda UK ayaa sheegtay in UK Mission ee magaceeda la beddelay ay sii haysato mudnaanteedii, dukumentiyadeedii iyo maqaamkeedii diblomaasiyadeed ee hore. Isbeddelladu, ayay sheegtay, waxay ku koobnaayeen oo keliya magaca ergada iyo heerarka shaqaalaha, sida ku cad heshiis lala gaaray dowladda Israel.
Qoraalkiisa, Mr Miliband wuxuu yiri: “Waxaan si cad u sheegnay inaanan aqbalayn in Dowladda Israel ay sharci ahaan xaq ugu leedahay inay xirto Qunsuliyadda Guud ee Britain ee Qudus, oo halkaas ku taalay ku dhowaad 200 oo sano.
“Dowladda UK waxay mar kale ku celinaysaa aragtideeda muddada dheer jirtay ee ah in Bariga Qudus uu yahay dhul la haysto.
“Kadib wadahadallo aan la yeelannay dowladda Israel, dhismaha Qunsuliyaddayada Guud lama xiri doono, waxaana laga bilaabo maanta loo aqoonnaan doonaa UK Mission, Jerusalem.
“UK Mission, Jerusalem waa madax-bannaan, shaqaynaysa, waxayna sii wadi doontaa bixinta adeegyada muhiimka ah iyo shaqadayada aan la leenahay shacabka Falastiin.”
Xoghayaha Arrimaha Dibadda ayaa sheegay in ergadu ay ilaalin doonto joogitaanka Britain ee muddada dheer ee Bariga Qudus iyo taageeradeeda xalka laba dawladood.
Wuxuu intaas ku daray: “Haddii aan la helin is-afgarad, ma heli lahayn dammaanadaha lagama maarmaanka u ah ammaanka iyo ilaalinta shaqaalaheenna iyo xarumaheenna.
“Sidaas awgeed, UK waxay si ku-meel-gaar ah u saartay tiro shaqaale iyo qoysas ah si loo xaqiijiyo ammaankooda iyo nabadgelyadooda.
“Bilaha soo socda waxaan ka shaqayn doonnaa dib u dhiska joogitaankeenna, mana qaadi doonno tallaabo jawaab-celin ah inta wadahadallada noocaas ahi ay socdaan oo la aamini karo.
“UK waxay si adag u garab taagan tahay tallaabooyinkii aan qaadnay 8 Sebtembar, annagoo la kaashanayna bulshada caalamka, si loo taageero xal laba dawladood ah oo nabad iyo amni u horseeda shacabka Israel iyo Falastiin.”
Britain waxay rajaynaysaa inay dib u bilowdo wadahadallada nooc kasta oo dowlad Israel ah oo ka dhalata doorashada dalka ka dhici doonta dabayaaqada bishan, iyada oo sida ugu dhakhsaha badan dib ugu dhisaysa joogitaankeeda diblomaasiyadeed ee buuxa ee Bariga Qudus.
Markii wax laga weydiiyey isburinta muuqata ee u dhexeysa sheegashada Israel ee ah in qunsuliyaddu xirmatay iyo ku adkaysiga Britain ee ah in hawlgalkeeda diblomaasiyadeed uu socdo, wasiirka Wasaaradda Arrimaha Dibadda Stephen Doughty ayaa diiday talada sheegaysa in heshiisku yahay xal siyaasadeed oo aan caddeyn.
“Marnaba,” ayuu u sheegay barnaamijka Today ee BBC Radio 4, isagoo ku daray: “Waxaad arki kartaan waxa isbeddelay marka la eego magaca, balse waxa ugu muhiimsan, joogitaanku wuu sii jiraa.”
Mr Doughty ayaa sheegay in dhismuhu uu sii wado shaqadiisa iyadoo uu jiro “heshiis” lala galay Israel, inkasta oo uu qiray in wadahadallada labada dowladood ay weli socdaan.
Gaari ayaa lagu arkayaa isagoo ka baxaya dhismaha qunsuliyadda Britain ee Bariga Qudus
Wuxuu intaas ku daray: “Waxaan si weyn uga xunnahay tallaabooyinka ay dhowr toddobaad ka hor sheegeen inay qaadayaan, kuwaas oo jawaab u ahaa tallaabooyinkayaga.”
Tallaabada Israel waxay daba socotay ku dhawaaqistii Britain ee 8 Sebtembar ee mamnuucidda soo dejinta badeecooyinka ka yimaadda deegaannada sharci-darrada ah ee Daanta Galbeed, iyo sidoo kale cunaqabatayn lagu beegsanayo shakhsiyaadka iyo shirkadaha adeegyada siiya degganayaasha.
Markii uu shaaciyey tallaabooyinka, Mr Miliband wuxuu ku eedeeyey dowladda Ra’iisul Wasaaraha Israel Benjamin Netanyahu inay iska indho-tirayso “sifaynta qowmiyadeed” ee Falastiiniyiinta.
Israel iyo Maraykanka labaduba waxay cambaareeyeen mowqifka UK.
Qunsuliyadda oo la aasaasay 1838, waxay maamushaa xiriirka Britain ay la leedahay Falastiiniyiinta ku nool Qudus, iyo sidoo kale Daanta Galbeed iyo Gaza.
Waxay si gaar ah uga shaqaysaa safaaradda UK ee Tel Aviv, taas oo ah marinka diblomaasiyadeed ee ugu weyn ee Britain ula xiriirto Israel.
Israel waxay haysataa Daanta Galbeed tan iyo 1967. In ka badan 500,000 oo deggane Israeli ah ayaa halkaas ku nool, marka laga reebo Bariga Qudus ee la isku daray, iyagoo la barbar deggan qiyaastii saddex milyan oo Falastiiniyiin ah. Degsiimooyinka waxaa loo arkaa kuwo sharci-darro ah sida uu dhigayo sharciga caalamiga ah.
Bishii Luulyo, Madaxweyne Catherine Connolly ayaa saxiixday sharci mamnuucaya badeecooyinka ka yimaadda deegaannada Israel ee dhulalka Falastiiniyiinta ee la haysto.
