Donald Trump ayaa beeniyay wararka sheegaya inuu Iran u fidiyay khafiifinta cunaqabataynta ama helitaanka lacagaha la xayiray, si loogu beddelo horumar “la taaban karo” oo laga sameeyo barnaamijkeeda nukliyeerka, isaga oo ku adkaystay in Maraykanku aanu wax tanaasul ah samayn.
“Tani waa been. WAXBA ma aanan u soo bandhigin,” ayuu madaxweynaha Maraykanku ku qoray Truth Social.
- Advertisement -
Axios iyo CNN, oo soo xigtay saraakiil Maraykan ah oo aan magacyadooda la sheegin, ayaa weriyay in Mr Trump uu diyaar u ahaa inuu heshiiska kama dambaysta ah ku daro khafiifinta cunaqabataynta iyo sii deynta lacagaha Iran, haddii Tehran ay muujiso “horumar la taaban karo” oo ku saabsan arrinta nukliyeerka.
Mr Trump ayaa ku tilmaamay ka hortagga Iran inay samaysato hub nukliyeer ah mid ka mid ah ujeeddooyinka udub-dhexaadka u ah dagaalka. Waxa uu sidoo kale sheegay in Maraykanku doonayo inuu soo afjaro awoodda Tehran ee ay ku weerari karto dalalka deriska ah isla markaana uu abuuro duruufo u saamaxaya Iiraaniyiinta inay xilka ka qaadaan hoggaamiyayaashooda.
Trump oo sheegay in Maraykanku dagaalka Iran ku guulaysan doono ‘si aad u dhow’
Madaxweynaha Iran Masoud Pezeshkian ayaa sheegay in Tehran ay weli diyaar u tahay inay ka wada hadasho barnaamijkeeda nukliyeerka iyo arrimo kale, balse aysan u hoggaansami doonin “handadaad ama qasab”. Hadalladan ayuu ku sheegay wareysi uu siiyay barnaamijka CBS ee “Face the Nation”.
“Iran ma doonayso dagaal, balse waxay iska difaaci doontaa cadaadis, hanjabaad iyo weerarro,” ayuu Mr Pezeshkian yiri. Waxa uu intaa ku daray in Iran ay hore u aqbashay in “aan nalaga rabin inaan samaysanno hub nukliyeer ah”.
Saraakiil Maraykan iyo Iiraani ah ayaa Isniintii si gooni-gooni ah ula yeeshay wada-hadallo dhexdhexaadiyeyaal, iyadoo dib loo bilaabay dadaallada lagu soo afjarayo colaadda toddobada bilood socotay, sida ay sheegeen saraakiil ka kala tirsan labada dal.
Tehran ayaa Axaddii sheegtay in diblomaasiyaddu ay weli tahay waddada keliya ee lagu xallin karo iska horimaadkeeda kala dhexeeya Maraykanka iyo Israa’iil.
“Shuruudahayagu waa cad yihiin, tallaabo kasta oo loo qaadayo dib u furista Marinka Hormuz waxay ku xiran tahay in shuruudahan la buuxiyo,” ayuu Wasiirka Arrimaha Dibadda Iran Abbas Araqchi ku qoray baraha bulshada. “Xal wada-xaajood lagu gaaro oo keliya ayaa ka saari kara ismari-waagan.”
Mr Araqchi ayaa weriyeyaasha Qaramada Midoobay ugu sheegay Jimcihii in heshiiska la soo jeediyay uu bilaabi doono toddoba maalmood oo tirin ah oo lagu furayo marinka, isla markaana uu hakad gelin doono dagaallada gobolka oo dhan.
Mr Trump ayaa Sabtidii diiday soo jeedintaas, isaga oo sheegay in dadaalka Iran ay ugu jirto heshiis ku saabsan marinka biyaha ee istaraatiijiga ah uu ka tarjumayo mowqifkeeda sii kordhaya ee quusta ah.
“Waxay rabaan inay heshiis degdeg ah ku furaan Marinka Hormuz sababtoo ah si xun ayay u khasaarayaan,” ayuu Mr Trump weriyeyaasha ugu sheegay Aqalka Cad.
Mr Araqchi ayaa sheegay in dhexdhexaadiyeyaasha ku lug leh wada-hadallada Tehran iyo Washington aysan si rasmi ah ugu soo gudbin wax diidmo Maraykan ah oo ku saabsan soo jeedintaas.
“Waxaan sugaynaa in dhexdhexaadiyeyaashu ay noo soo gudbiyaan aragtiyaha kama dambaysta ah, waxaanan go’aan ku salayn doonnaa,” ayuu Mr Araqchi ku yiri qoraal uu ku daabacay baraha bulshada.
Qiimaha saliidda oo kacay
Colaadda, oo Mr Trump iyo Israa’iil ay bishii Febraayo ku qaadeen magaca “Operation Epic Fury”, ayaa dishay kumannaan qof, waxayna si ba’an u carqaladaysay sahayda tamarta caalamka. Qalalaasuhu wuxuu sare u qaaday qiimaha saliidda, wuxuuna kordhiyay cadaadisyada sicir-bararka ee dunida oo dhan.
Iran iyo kooxaha xulafada la ah ayaa dagaalka ku fidiyeen gobolka oo dhan. Tehran ayaa diyaarado aan duuliye lahayn iyo gantaallo ku weerartay xulafada Maraykanka ee Khaliijka, halka xulafadeeda Xuutiyiinta ee Yemen ay bartilmaameedsadeen danaha Sacuudi Carabiya.
Akhri wax badan:Wararkii ugu dambeeyay ee Bariga Dhexe
Sacuudi Carabiya, oo ah dalka ugu weyn Khaliijka, ayaa bishan si qoto dheer ugu lug yeelatay colaadda, iyadoo dagaalyahannada Xuuthiyiintu ay horumar ka sameeyeen Yemen, kana adkaadeen ciidamada daacadda u ah dowladda ay Sacuudi Carabiya taageerto, isla markaana khatar geliyeen dhoofinta saliidda Sacuudi Carabiya ee loo maro Badda Cas.
Qiimaha saliidda ayaa saaka sare u kacay kalfadhigii labaad oo xiriir ah, iyadoo welwelka sii socda ee sahayda ka imanaysa Bariga Dhexe uu ka xoog batay tilmaamaha muujinaya in dhoofinta saliidda cayriin ee gobolka ay bilaabayso inay soo kabato.
Qandaraasyada mustaqbalka ee saliidda Brent ayaa kor u kacay $1.49, ama 1.4%, waxayna gaareen $106.77 halkii foosto marka la gaaray 4.30 subaxnimo waqtiga Ireland. Saliidda cayriin ee US West Texas Intermediate waxay taagnayd $93.94, iyadoo kor u kacday $1.34, ama 1.5%. Labada qiime-tixraacba waxay kalfadhigii hore ku soo xirmeen iyagoo ku dhowaad $1 halkii foosto ka sarreeya.