Laba qof ayaa si nabad ah looga soo saaray burburka dhisme ku dumay caasimadda dalka Kenya ee Nairobi maalintii Jimcaha, iyadoo weli ay socoto baadi-goobka shan qof oo kale oo la la’yahay.
Booliska ayaa Sabtidii xaqiijiyay in la bilaabay hawlgal ballaaran oo lagu baadi-goobayo milkiilihii dhismaha lahaa iyo qandaraaslihii gacanta ku hayay goobtaas.
- Advertisement -
Muuqaallo argagax leh oo la duubay ayaa muujinaya dabaqa hoose ee dhismahaas—oo loo maleynayo inuu ka koobnaa 16 ilaa 18 dabaq—oo marka hore go’aya, wax yar ka hor inta uusan dhismaha intiisa kale soo dumin oo uusan siigo iyo boodh baaxad weyn ku shareerin jidadka ku xeeran.
Daraasiin shaqaalaha dhismaha ah ayaa xilliga uu soo dumayay ku guda-jiray hawlahooda dabaqyada sare, hase yeeshee intooda badan waxay ku guuleysteen inay ka baxsadaan iyagoo badqaba. Dadka la la’yahay ayaa la aaminsan yahay inay ku sugnaayeen dukaamo ku yaallay dabaqa hoose ee dhismaha.
Dhacdadan naxdinta leh ayaa mar kale cabsi xooggan ka dhex abuurtay bulshada, taasoo ku saabsan heerka badqabka dhismooyinka iyo ku-dhaqanka xeerarka dhismaha ee dalka Kenya.
Dhismaha ayaa weli ku jiray marxalad dhisme markii uu soo dumay galabnimadii Jimcaha, iyadoo muuqaalladu caddeynayaan in biraha dhismaha (scaffolding) ay weli ku shareernaayeen qeybta dambe iyo hareeraha dhismaha. Mas’uuliyiinta ayaa sheegay in 11 dukaan ay durba ganacsi ka bilaabeen dabaqyada hoose.
Sarkaalka sare ee wasaaradda arrimaha gudaha, Kipchumba Murkomen, ayaa sheegay in 66 ka mid ah 67-kii shaqaale ee dhismaha ku jiray xilligaas ay ku guuleysteen inay si badqab ah uga baxaan, halka qofka kale ee dhaawacmayna uusan dhaawiciisu halis ku ahayn nafsaddiisa.
Jimcihii, Murkomen waxa uu sheegay in toddobo qof la xaqiijiyay in la la’yahay, islamarkaana kooxaha gurmadku ay la xiriireen qaar ka mid ah dadkii ku go’doonsanaa burburka hoostiisa.
Labada qof ee noolasha lagu badbaadiyay Sabtidii ayaa loola cararay isbitaalka si xaaladdooda caafimaad loola tacaalo, sida uu xaqiijiyay boolisku.
Sawirrada laga soo qaaday goobta dhibaatadu ka dhacday, oo ah xaafadda Eastleigh ee Nairobi, ayaa muujinaya dabaqyadii shubka ahaa oo isku dul rasaysan, iyadoo kooxaha badbaadaduna ay miishaaro ku jarjarayaan biraha culus si ay u gaaraan dadka la rumeysan yahay inay ku hoos xanniban yihiin.
Waxaa markiiba billowday su’aalo ku saabsan waxa sababay in dhismahan uu si degdeg ah u soo dumo iyo haddii uu waafaqsanaa shuruucda iyo qorshayaasha badqabka dhismaha.
Hay’adda dhismaha qaranka Kenya ee National Construction Authority ayaa bayaan ay soo saartay ku xaqiijisay inay aqoonsatay shirkaddii dhismaha wadday, injineerkii naqshadeeyay iyo injineerkii qaab-dhismeedka, balse ma aysan xusin in kormeer badqab lagu sameeyay goobta ka hor maalintii Jimcaha iyo in kale.
Dhinaca kale, ciidanka booliska dalka ee National Police Service ayaa caddeeyay inay fureen baaritaan ballaaran si loo ogaado waxa sababay burburka dhismaha iyo in cid gaar ah ay mas’uuliyad dambiyeed ka dhalanayso.
War-saxaafadeedka kasoo baxay booliska ayaa looga digay in cid kasta oo lagu helo dayacaad ama jebinta shuruucda dhismaha ay “wajihi doonto awoodda buuxda ee sharciga”.
Guddoomiyaha magaalada Nairobi, Sakaja Johnson, ayaa warbaahinta maxalliga ah u sheegay in milkiilayaasha dhismaha aysan haysan ruqsadaha iyo dukumintiyada lagama maarmaanka u ah in dhismaha la dego ama loo isticmaalo ganacsi.
Waxa uu dowladda dhexe ugu baaqay inay maamullada maxalliga ah siiso awooddo dheeraad ah oo ay ganaax adag ku saaraan “dhisaayaasha baal mara naqshadaha dhismaha ee la ansixiyay iyo heerarka badqabka”.
Dhacdooyinka la xiriira dhismayaasha soo duma ayaan ku cusubayn magaalada Nairobi, waxaana inta badan dhibaatooyinkaas lagu sababeeyaa dhismooyin aan tayadooda la sugin ama qorsheyn khaldan oo la raacay.
