AXADLE, Soomaaliya — Madaxweynaha Dowlad Goboleedka Puntland Siciid Cabdullaahi Deni ayaa Axaddii ka digay in qalalaasaha siyaasadeed ee Soomaaliya uu khatar gelinayo dowladnimada dalka, isaga oo ku eedeeyay dowladda federaalka inay burburinayso nidaamka federaalka dalka iyo inay jebinayso heshiisyadii siyaasadeed ee muhiimka ahaa.
Isaga oo furayay kalfadhiga 59-aad ee Baarlamaanka Dowlad Goboleedka Puntland, Deni wuxuu ku baaqay in si degdeg ah loo qabto shir qaran oo lagu xalliyo khilaafaadka la xiriira doorashooyinka, wax-ka-beddelka dastuurka iyo mustaqbalka awood-qaybsiga u dhexeeya Muqdisho iyo dowlad goboleedyada Soomaaliya.
- Advertisement -
Wuxuu ku eedeeyay maamulkii muddo-xileedkiisu dhammaaday ee Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud inuu ku guuldarraystay ilaalinta heshiisyada taageera nidaamka federaalka Soomaaliya, isaga oo sheegay in dalku galay marxalad khatar ah.
“Dowlad Goboleedka Puntland waxay mar walba u taagnayd dhismaha dowlad Soomaaliyeed oo federaal ah, waxaana ku bixinnay dadaal kasta oo suurtagal ah si loo gaaro xasillooni loona dhiso hannaano maamul oo dhammaystiran,” ayuu yiri Deni.
“Aad ayaan uga xumahay in dalku hadda galay xaalad khatar gelinaysa dowladnimada Soomaaliyeed ee la dhisay muddo dheer.”
Deni wuxuu sheegay in heshiisyadii siyaasadeed ee hore la iska tuuray, oo uu ku jiro Dastuurka Ku-meelgaarka ah ee Soomaaliya ee 2012, kaas oo uu ku tilmaamay hannaan lama huraan u ah iskaashiga dhinacyada siyaasadeed ee dalka.
Wuxuu Xasan ku eedeeyay inuu diiday doorashooyin lagu qaban lahaa heshiis ay gaareen dhinacyada siyaasadda, isla markaana uu hor istaagay wada-hadal loogu talagalay in lagu xalliyo khilaafaadka siyaasadeed ee Soomaaliya.
Madaxweynaha Dowlad Goboleedka Puntland ayaa sidoo kale sheegay in xasillooni-darradu ay sii xoogaysatay, ilaa heer mas’uuliyiin dalka u soo adeegay lagu bartilmaameedsanayo weerarro diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ah, halka deegaanno nabdoonna lagu riixayo qalalaase.
Wuxuu intaas ku daray inuu rumaysan yahay in dowladda federaalku ciidammada amniga qaranka u adeegsanayso siyaabo waxyeello u geysanaya dalka, isla markaana suuragelinaya in lala wareego hanti dowladeed iyo mid gaar loo leeyahay. Eedeymahan si madax-bannaan looma xaqiijin.
“Wax kasta oo lagu heshiiyay way meesha ka baxeen, waxaana ugu dambeeyay Dastuurka Ku-meelgaarka ah ee 2012,” ayuu yiri Deni, isaga oo tixraacaya dukumintiga hagayay nidaamka siyaasadeed ee federaalka Soomaaliya.
Deni, oo si joogto ah dowladda federaalka uga hor yimid dib-u-habaynta dastuurka iyo hannaanka doorashooyinka, ayaa sheegay in Dowlad Goboleedka Puntland ay diidi doonto hannaan doorasho oo ay kaligeed qorshayso Villa Soomaaliya, oo ah xarunta madaxtooyada federaalka ee Muqdisho.
Khilaafkan ugu dambeeyay wuxuu soo baxay iyadoo ay jiraan xiisado ballaaran oo ku saabsan wax-ka-beddelka dastuurka, diyaar-garowga doorashooyinka mustaqbalka iyo qaybsiga awoodda u dhexeeya dowladda federaalka iyo dowlad goboleedyada Soomaaliya.
Dowlad Goboleedka Puntland waxay ku adkaysatay in go’aannada waaweyn ee dastuurka iyo doorashooyinka lagu saleeyo is-afgarad siyaasadeed oo ballaaran. Khilaafka ka dhashay hannaankaas ayaa sii xumeeyay xiriirka u dhexeeya Garoowe iyo Muqdisho.
Deni wuxuu Soomaalida ka walaacsan jihada uu dalku u socdo ugu baaqay inay ka qaybgalaan shir qaran oo degdeg ah, kaas oo diiradda lagu saarayo ilaalinta hay’adaha dowladda iyo dejinta hannaan loo wada dhan yahay oo lagu sii ambaqaado.
Wuxuu sheegay in Dowlad Goboleedka Puntland ay shacabka Soomaaliyeed iyo beesha caalamka kala tashan doonto diidmadeeda ku aaddan qorshayaasha doorashooyinka ee dowladda federaalka.
“Si buuxda ayaan u fahamsanahay dareenka shacabka Dowlad Goboleedka Puntland, waxaana idiin ballanqaadayaa inaanan qaadan doonin go’aanno aan idinku habboonayn,” ayuu Deni u sheegay xildhibaannada.
Wuxuu sheegay in Xasan iyo dadka taageeray go’aannadiisa lala xisaabtami doono cawaaqibka ka dhasha qalalaasaha siyaasadeed ee hadda jira.
Jawaabta dowladda federaalka ee hadalladii ugu dambeeyay ee Deni laguma darin bayaanka.
Soomaaliya waxay sannado badan ku bixisay isku dayga lagu dhisayo dastuur si ballaaran loo wada aqbalo iyo nidaam doorasho oo waara, kaddib tobannaan sano oo colaad iyo kala-qaybsanaan siyaasadeed ah. Khilaafaadka joogtada ah ee u dhexeeya dowladda federaalka iyo maamullada goboleed ayaa weli caqabad ku ah is-afgaradka siyaasadeed iyo horumarinta hay’adaha dimuqraadiyadda.
AXADLETM
