ADDIS ABABA (AX) — Baarlamaanka Itoobiya ayaa doortay Wasiirkii hore ee Maaliyadda Axmed Shide inuu noqdo afhayeenka, taas oo ka dhigaysa qofkii ugu horreeyay ee qowmiyadda Soomaalida ah ee guddoomiya Golaha Wakiillada Shacabka.
Xildhibaannadu si aqlabiyad buuxda ah ayay u ansixiyeen Shide intii lagu jiray furitaankii Isniinta ee baarlamaanka toddobaad, waxaana uu isla maalintaas dhaartay xilka. Wuxuu beddelay Tagesse Chafo, oo hayay jagada afhayeenka tan iyo 2018.
- Advertisement -
Ayelech Eshete, oo hore u ahayd wasiir-dowlaha waxbarashada, ayaa loo doortay ku-xigeenka afhayeenka. Baarlamaanku sidoo kale wuxuu magacaabay oo dhaariyay Ra’iisul Wasaare Abiy Ahmed si uu mar labaad u noqdo madaxa dowladda.
Shide waa qofkii ugu horreeyay ee qowmiyadda Soomaalida ah ee hoggaamiya Golaha Wakiillada Shacabka, oo ah aqalka sharci-dejinta federaalka ee ugu weyn Itoobiya. Hase yeeshee, ma aha siyaasigii ugu horreeyay ee Soomaali ah ee madax ka noqda mid ka mid ah labada aqal ee baarlamaanka dalka.
Aden Farah, oo hore u ahaan jiray madaxweyne ku xigeenka Dowlad Deegaanka Soomaalida, ayaa noqday afhayeenka Golaha Federaalka, aqalka sare, bishii Juun 2020. Wuxuu xilka hayay ilaa Oktoobar 2021.
Kor u qaadista Shide waxay mid ka mid ah siyaasiyiinta Soomaalida ee Itoobiya ugu caansan ka wareejinaysaa maareynta siyaasadda dhaqaalaha una wareejinaysaa hagidda sharci-dejinta federaalka.
Wuxuu soo ahaa wasiirka maaliyadda tan iyo Oktoobar 2018, kaddib markii uu hore u qabtay xilal sare oo ay ka mid yihiin wasiirka gaadiidka, wasiirka isgaarsiinta dowladda iyo wasiir-dowle ka tirsanaa Wasaaraddii hore ee Maaliyadda iyo Horumarinta Dhaqaalaha.
Intii uu joogay Wasaaradda Maaliyadda, Shide wuxuu ahaa shaqsi udub-dhexaad u ah dadaallada dib-u-habaynta dhaqaalaha ee dowladda, xilli Itoobiya ay la tacaalaysay sicir-barar sare, yaraanta lacagaha qalaad, culaysyada deynta ee sii kordhaya iyo saameynta dhaqaale ee sannado colaado ah.
Magacaabistiisu waxay sidoo kale wakiil sare oo ka socda bulshada Soomaalida Itoobiya ka dhigaysaa mid haya mid ka mid ah xilalka ugu sarreeya nidaamka siyaasadeed ee federaalka.
Shide wuxuu hore Dowlad Deegaanka Soomaalida ugu matalay siyaasadda federaalka, wuxuuna xilal siyaasadeed oo sare ka soo qabtay deegaanka. Waxaa baarlamaanka looga soo doortay deegaan-doorasho ku yaalla gobolka Soomaalida.
Baarlamaanka cusub waxaa la dhisay kaddib doorashadii guud ee Itoobiya ee dhacday Juun 1.
Sida ay sheegtay Guddiga Doorashada Qaranka Itoobiya, in ka badan 54 milyan oo qof ayaa loo diiwaangeliyay codbixinta. Xisbiga talada haya ee Prosperity Party ayaa ku guuleystay 438 kursi oo ka tirsan Golaha Wakiillada Shacabka, taas oo siisay aqlabiyad xooggan iyo awood dastuuri ah oo uu ku dhiso dowladda federaalka.
Codbixin lagama qaban deegaan-doorasho kasta sababo la xiriira amni-darro iyo carqalado kale, oo ay ku jiraan deegaanno ka tirsan Tigray, Amhara iyo Oromia.
Shide wuxuu la wareegayaa jagada afhayeenka xilli Itoobiya ay sii wajahdo cadaadisyo siyaasadeed iyo kuwo amni, oo ay ka mid yihiin xiisado dib uga soo cusboonaaday waqooyiga iyo colaad hubeysan oo ka socota meelo kale oo dalka ah.
Doorashadiisa, oo ay weheliso magacaabista Ayelech ee ku-xigeenka afhayeenka, waxay furaysaa muddo baarlamaan oo shan sano ah oo ay hoggaaminayso dowladda Prosperity Party, taas oo aqlabiyad xooggan ku leh aqalka hoose.
