Muqdisho (AX) — Britain ayaa ballanqaadday £5 milyan si ay Soomaaliya uga caawiso inay tallaabo qaaddo ka hor inta aysan fatahaadaha uu El Niño kiciyo dhicin xilliga roobabka Deyrta ee Oktoobar ilaa Diseembar, iyadoo xirmadan la filayo inay ka faa’iideystaan ilaa 600,000 oo qof.
Lacagtaasi waxay maalgelin doontaa nidaamyada digniinta hore, raridda ku-meelgaarka ah, difaacyada fatahaadaha iyo adeegyada muhiimka ah ee caafimaadka, nafaqada, biyaha iyo fayadhowrka ee deegaannada wajahaya khatarta ugu weyn, ayay Safaaradda Britain ee Muqdisho sheegtay Khamiistii.
- Advertisement -
Bulshooyinka u nugul fatahaadaha ee ku dhow Jowhar iyo Beledweyne ayaa ka mid ah dadka loogu talagalay inay ka faa’iideystaan, sidoo kale waxaa ka faa’iideysan doona deggeneyaasha ku dhowaad 100 xero oo ay ku nool yihiin dadka gudaha ku barakacay. Taageerada ayaa sidoo kale loogu talagalay in lagu sii wado shaqada ilaa 71 xarumood caafimaad iyo in adeegyada caafimaadka guurguura loo gaarsiiyo dadka fatahaaduhu barakiciyeen ama go’doomiyeen.
Soomaaliya ayaa isu diyaarinaysa khatar sii kordheysa oo fatahaado daran ah, maadaama El Niño uu ku xoogeysanayo Badweynta Baasifigga. Hay’adda Cuntada iyo Beeraha ayaa sheegtay in bartamaha iyo koonfurta dalka ay wajahayaan ilaa 90% fursad roobab ka sarreeya celceliska xilliga Deyrta.
Hay’adaha maareynta musiibooyinka Soomaaliya ayaa qiyaasaya in fatahaaduhu saameyn karaan inta u dhexeysa 2.5 milyan iyo 3.5 milyan oo qof. Ilaa 1 milyan oo qof ayaa laga yaabaa in lagu qasbo inay ka guuraan dhulalka beeraha iyo daaqa, ayay sheegeen.
“Fatahaaduhu qasab ma aha inay isu beddelaan masiibooyin bani’aadannimo. Tallaabo hore loo qaado waxay ka dhigan tahay in qoysasku u guuri karaan meel ammaan ah, adeegyada muhiimka ahna ay sii jiri karaan, nolol-maalmeedkana la ilaalin karo,” ayuu Chris Pycroft, agaasimaha horumarinta ee Safaaradda Britain ee Muqdisho, ku yiri bayaan.
“Maalgelinta hadda la sameeyo waxay badbaadin kartaa nafaf waxayna ka caawin kartaa bulshooyinka Soomaaliyeed inay u adkeystaan dhibaatooyinka cimilada ee mustaqbalka.”
Maalgelinta ayaa Arbacadii lagu shaaciyay Madasha Bani’aadannimada Dalka ee Muqdisho, halkaas oo mas’uuliyiin Soomaali ah, hay’adaha gargaarka iyo saaxiibbada caalamiga ah ay ku eegayeen diyaargarowga roobabka la saadaaliyay.
Action Against Hunger ayaa hoggaamin doonta barnaamijka Caafimaad Plus, kaas oo heli doona £2.5 milyan oo loogu talagalay adeegyada caafimaadka, nafaqada, biyaha, fayadhowrka iyo ilaalinta. £2.5 milyan ee kale waxay taageeri doontaa RESTORE, oo ah barnaamij ay fulinayaan Hay’adda Qaramada Midoobay u qaabilsan Cuntada iyo Beeraha, Ururka Caalamiga ah ee Socdaalka iyo World Vision.
RESTORE waxay maalgelin doontaa nidaamyada digniinta hore, raridda ku-meelgaarka ah, hawlaha ka hortagga fatahaadaha iyo kaalmo lacageed oo la siinayo qoysaska nugul.
Maalgelinta Soomaaliya ayaa qayb ka ah xirmo ballaaran oo Britain ay qiimaheedu yahay £15 milyan, taas oo bishan lagu dhawaaqay looguna talagalay dalalka loo arko inay si gaar ah ugu nugul yihiin saameynta El Niño.
Abaarihii iyo fatahaadihii soo noqnoqday ayaa naafeeyay Soomaaliya, iyagoo burburiyay dalagyada iyo xoolaha, barakiciyay bulshooyinka isla markaana sii xumeeyay cunno yari.
Sannadkii 2023, fatahaado baahsan oo la xiriiray El Niño ayaa saameeyay qiyaastii 2.48 milyan oo qof, waxayna barakiciyeen 1.2 milyan, sida ay muujinayaan tirakoobyada dowladda Britain.
FAO waxay sannadihii 1997 iyo 2023 ku tilmaantay kuwo la barbar dhigi karo qaabka cimilada ee hadda soo baxaya. In ka badan 2,300 oo qof ayaa ku dhintay fatahaadihii 1997, halka masiibadii 2023 ay sababtay barakac ballaaran, waxyeello soo gaartay kaabayaasha dhaqaalaha iyo khasaare beereed.
Hay’adda Qaramada Midoobay ayaa ka digtay in fatahaad kale oo weyn ay baabi’in karto dalagyada iyo xoolaha, xaddidi karto helitaanka suuqyada, isla markaana kordhin karto halista cudurrada, xilli malaayiin Soomaali ah ay weli wajahayaan gaajo iyo nafaqo-darro.
