Dekedda hawada sare ee la qorsheynayo in laga hirgeliyo Soomaaliya ayaa wajahaysa baaritaan siyaasadeed oo isa soo taraya, iyadoo su’aalo ay ka taagan yihiin himilooyinka istiraatiijiyadeed ee Türkiye iyo adeegsiyada suurtagalka ah ee xaruntaasi ee ka baxsan hawlaha rayidka ee hawada sare.
MUQDISHO, Soomaaliya, Sebt 13 — Goobta laga ridayo dayax-gacmeedyada ayaa la dhisi doonaa meel u dhow Warsheekh oo ka tirsan gobolka Shabeellaha Dhexe ee Soomaaliya, qiyaastii 70 km (43 mayl) waqooyi kaga beegan Muqdisho. Dhismaha ayaa billowday Oktoobar 2025 dhul Soomaaliya ay ugu qoondeysay Türkiye heshiisyo laba geesood ah, sida lagu sheegay warbixin ay Axaddii daabacday Voice of Emirates.
- Advertisement -
Mashruuca ayaa lagu qiyaasayaa inuu ku kacayo ku dhowaad $350 milyan, waxaana si rasmi ah loogu soo bandhigay hindise iskaashi hawada sare oo rayid ah oo u dhexeeya Soomaaliya iyo Türkiye. U dhowaanshihiisa dhulbaraha ayaa bixin kara faa’iidooyin farsamo oo ku saabsan ridista dayax-gacmeedyada, maadaama ay yareyn karto baahida shidaalka.
Safiirka Türkiye ee Soomaaliya Alper Aktaş ayaa sheegay in dayax-gacmeedkii ugu horreeyay ee Soomaaliya la filayo in laga gano xaruntan sannadka 2027, sida warbixintu sheegtay.
Hase yeeshee, su’aalo ayaa weli ka taagan cidda yeelan doonta isla markaana maalgelin doonta mashruuca, iyo sidoo kale heerka ka-qaybgalka farsamo ee Soomaaliya.
Voice of Emirates ayaa soo xigatay warbixino falanqeyn ah oo ku andacoonaya in xaruntu yeelan karto awood adeegsi laba-geesood ah isla markaana ka caawin karto Türkiye inay hormariso warshad madax-bannaan oo dayax-gacmeedyo ridda.
Warbixintu waxay kaloo ku andacootay in goobta loo adeegsan karo tijaabinta gantaallada ballistic-ga ah ee la xiriira warshadaha difaaca Türkiye, oo ay ku jiraan hub gaari kara masaafo dhan ilaa 2,000 km.
Eedeymahaas si madax-bannaan looma xaqiijin karin.
Dowladda Soomaaliya iyo mas’uuliyiinta Türkiye midkoodna si fagaare ah uma xaqiijin in xarunta loogu talagalay tijaabinta gantaallada ballistic-ga ah ama ujeeddo kale oo militari.
Qorshayaasha dekedda hawada sare ayaa imaanaya xilli joogitaanka sii ballaaran ee Türkiye ee Soomaaliya uu soo jiidanayo feejignaan siyaasadeed oo dhow. Ankara waxay dhistay xiriir adag oo ay la leedahay Muqdisho, iyadoo siisay ciidamada dowladda Soomaaliya tababar militari, qalab iyo taageero kale oo amni.
Labada dal ayaa sidoo kale sii xoojiyay iskaashiga dhinacyada kaabeyaasha dhaqaalaha, tamarta, difaaca iyo meelo kale.
Voice of Emirates ayaa muranka dekedda hawada sare ku xirtay xiisado ballaaran oo ku saabsan doorka Türkiye ee Soomaaliya. Warbixintu waxay sheegtay in bannaanbaxyo ay ka dhaceen Puntland, Jubaland iyo Koonfur Galbeed, oo ay ku jireen mudaharaadyo lagu gubay calanka Türkiye.
Dibadbaxyadan ayaa ka dambeeyay eedeymo aan la xaqiijin oo sheegayay in diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee Türkiye ay ka qayb qaateen duqeymo cirka ah oo ka dhacay deegaanno ay ka mid tahay Doolow. Sida warbixintu sheegtay, dowladda federaalka Soomaaliya iyo Türkiye labaduba way beeniyeen faragelin siyaasadeed ama militari oo toos ah.
Sheegashooyinkan ayaa sii xoojiyay dood horeba xasaasi u ahayd oo ku saabsan ku lug lahaanshaha militariga shisheeye ee Soomaaliya, halkaas oo dowladda federaalku ay wajahdo muranno siyaasadeed oo ay ku jiraan kooxaha mucaaradka iyo maamullada gobollada.
Mas’uuliyiinta Soomaaliya iyo Türkiye ayaa isku dayay inay ka hortagaan waxa ay ku tilmaameen warar khaldan oo ku saabsan dhaqdhaqaaqyada Ankara. Hay’adda Isgaarsiinta ee Türkiye ayaa dhowaan Muqdisho ku qabatay madal warbaahineed, halka wasiirka warfaafinta Soomaaliya uu soo jeediyay iskaashi hay’adeed oo lagula tacaalayo waxa mas’uuliyiintu ugu yeeraan marin-habaabinta warbaahinta.
Marka laga eego Türkiye, dekedda hawada sare ee la qorsheynayo waxay horumarin kartaa dadaallada ay ugu jirto inay yeelato awood madax-bannaan oo ridis ah isla markaana ay cag dhigato suuqa ganacsiga hawada sare, sida lagu sheegay falanqeynta ay soo xigatay Voice of Emirates.
Soomaaliya se, dhankeeda, waxay mashruuca u sawirtay fursad lagu dhisayo barnaamij qaran oo hawada sare ah laguna ballaarinayo helitaanka tignoolajiyada dayax-gacmeedka.
Goobta la soo jeediyay ee xarunta oo ku taalla xeebta Badweynta Hindiya ee Soomaaliya ayaa sii kordhinaysa muhiimaddeeda istiraatiijiyadeed, gaar ahaan iyadoo tartanka iskaashiyada amni iyo saameyn raadinta uu kasii kordhayo Geeska Afrika iyo guud ahaan gobolka Badda Cas.
Faahfaahinta dadweynaha ee ku saabsan saamiga lahaanshaha Soomaaliya iyo kaalinteeda dhaqaale iyo mid farsamo ayaa weli kooban.
Waqtigan xaadirka ah, mas’uuliyiintu waxay weli mashruuca ku sifeynayaan hindise rayid ah oo hawada sare, halka eedeymaha sheegaya inuu yeelan karo adeegsiyo militari ay weli yihiin kuwo aan la xaqiijin.
AXADLETM
