Muqdisho (AX) — Webiga Shabelle ayaa ka gudbay calaamadda khatarta sare ee fatahaadda ee Jowhar, wuxuuna sentimitirro keliya u jiraa heerka uu buuxsamo, taas oo keentay digniino sheegaya in fatahaaddu kasii dari karto qaybo ka mid ah Hiiraan iyo Shabeellaha Dhexe.
Ogeysiis la soo saaray Isniintii oo ay wadajir u soo saareen waaxda Maareynta Macluumaadka Biyaha iyo Dhulka ee FAO Soomaaliya (WALIM) iyo Hay’adda Maareynta Masiibooyinka Soomaaliyeed, ayaa sheegay in heerka webigu uu Jowhar ka gaaray 5.37 mitir—ku dhowaad 1 mitir oo ka sarreeya heerkii uu joogay laba maalmood ka hor.
- Advertisement -
Sida ogeysiisku sheegay, cabbirku wuxuu 12 sentimitir ka sarreeyay xadka khatarta sare ee fatahaadda oo ah 5.25 mitir, wuxuuna 13 sentimitir ka hooseeyay heerka uu webigu buuxsamo oo ah 5.50 mitir.
Kormeerkii ugu dambeeyay ee SWALIM ayaa muujiyay in heerka Jowhar uu gaaray 5.38 mitir 14-kii Oktoobar, isagoo weli ka sarreeya calaamadda khatarta sare islamarkaana ku dhow inuu fataho qararkiisa.
Mas’uuliyiintu waxay sheegeen in fatahaadda ka imanaysa meelaha dillaacsan ee hore u jiray ee jiinka webiga, inta u dhexeysa Jowhar iyo Balcad, la filayo inay sii socoto, isla markaana ay ku fidi karto tuulooyinka iyo dhul-beereedka ku dhow.
Saadaashu waxay tilmaantay roob dhexdhexaad ah oo u dhexeeya 50 illaa 100 millimitir inuu ka da’i doono inta badan Hiiraan iyo Shabeellaha Dhexe 13-ka illaa 19-ka Oktoobar. Meelo gooni-gooni ah ayaa heli kara roob u dhexeeya 100 illaa 150 millimitir.
“Iyadoo webigu uu horey uga sarreeyo heerka khatarta sare ee fatahaadda ee Jowhar, biyo dheeraad ahna ay ka imanayaan Beledweyne iyo Bulo Burti, isla markaana toddobaadkan la saadaaliyay roob maxalli ah oo gaaraya 50–100 mm, heerka Jowhar waxay u badan tahay inuu gaaro heerka buuxsanaanta maalmaha soo socda,” ayaa lagu yiri ogeysiiska.
Gobollada Bartamaha Soomaaliya iyo qaybo ka mid ah biyo-qabatinka Shabelle ee dalka deriska ah ee Itoobiya ayaa horey u helay roobab culus.
SWALIM waxay sheegtay in qiyaasaha dayax-gacmeedku diiwaangeliyeen roob ka badan 100 millimitir intii u dhexeysay 1-da iyo 11-ka Oktoobar qaybo ka mid ah Hiiraan, Galgaduud iyo deegaanka Gode-Kelafo ee Itoobiya—taas oo ka badan laba jibbaar xaddiga caadiga ah ee muddadaas.
Heerarka biyaha ayaa sidoo kale sare ugu kacayay goobaha kormeerka ee dhinaca sare ee webiga.
Webiga Shabelle ee Beledweyne ayaa kor u kacay 38 sentimitir, isagoo gaaray 3.98 mitir, halka heerka Bulo Burti uu isla intaas kor ugu kacay oo uu gaaray 3.90 mitir. Labada gooboodba waxay weli qiyaastii 2.5 mitir ka hooseeyeen xadka khatarta dhexdhexaadka ah ee fatahaadda oo ah 6.50 mitir.
Deefow, oo ku dhow xadka Itoobiya, webigu wuxuu kor u kacay 45 sentimitir, isagoo gaaray 2.87 mitir. SWALIM waxay sheegtay in kororku muujinayo in biyo badan ay ka soo qulqulayaan dhinaca sare ee webiga una soo gelayaan Soomaaliya.
Nidaamka kormeerka webiyada ee FAO ayaa muujiyay koror dheeraad ah marka la gaaray 14-ka Oktoobar, iyadoo Beledweyne ay gaartay 4.40 mitir, Deefowna ay kor ugu kacday 3.45 mitir.
Maamulladu waxay ugu baaqeen bulshooyinka ku dhow Jowhar iyo Balcad inay xiraan meelaha bannaan ee dillaacay, xoojiyaan biyo-xireennada nugul, ayna xoolaha, sahayda cuntada iyo hantida qiimaha leh u wareejiyaan dhul sare.
Dadka deggan ayaa lagula taliyay inay qorsheeyaan waddooyinka daadgureynta, carruurta ka fogeeyaan marinnada biyaha ee bararay, kana fogaadaan inay ka gudbaan togagga xilliyeedka ee biyuhu si xawli ah u socdaan.
Shaqaalaha ku hawlan Barnaamijka Kaydinta Biyaha ee Jowhar Offstream ayaa lagu amray inay qalabka iyo sahayda dhismaha ka raraan jiinka webiga ee halista ku jira inta heerarka biyuhu sarreeyaan.
Mashruucan, oo ku saleysan Biyo-xireenka Sabuun ee ku dhow Jowhar, wuxuu ujeedkiisu yahay horumarinta waraabka, ka hortagga fatahaadaha iyo maareynta biyaha ee hareeraha Webiga Shabelle. Shaqada dib-u-soo-celinta ayaa bilaabatay Sebtembar, iyada oo qayb ka ah dadaallada lagu dhisayo adkaysiga fatahaadaha iyo abaarta labadaba.
Bulshooyinka ku nool Beledweyne, Bulo Burti iyo Jalalaqsi ayaa lagu boorriyay inay sii wadaan la socodka heerarka webiga, ayna isu diyaariyaan daadgureyn haddii biyuhu si degdeg ah u kordhaan.
Soomaaliya waxay isu diyaarinaysay halis korodhay oo fatahaadeed xilliga roobabka Deyrta ee Oktoobar ilaa Diseembar, maadaama xaaladaha El Niño ay sii xoogeysanayaan.
FAO waxay horraantii sanadkan ka digtay in fatahaado ballaaran oo webiyada ah ay Soomaaliya ku dhufan karaan dabayaaqada 2026, gaar ahaan hareeraha webiyada Jubba iyo Shabelle.
Digniintan ayaa imanaysa xilli malaayiin Soomaali ah ay wajahayaan cunto yari daran. Hay’adaha dowladda iyo Qaramada Midoobay ayaa qiyaasaya in 5.4 milyan oo qof ay la kulmi karaan gaajo heer qalalaase ah ama ka sii daran inta u dhexeysa Oktoobar iyo Diseembar. Fatahaaddu waxay sii kordhin kartaa barakaca, burburin kartaa dalagyada, waxayna carqaladeyn kartaa helitaanka gargaarka bani’aadannimo.
Sannadkii 2023, fatahaado baahsan oo la xiriiray El Niño ayaa biyo geliyay bulshooyin ku kala yaalla Soomaaliya, burburiyay dhul-beereed, kana barakiciyay in ka badan 1 milyan oo qof.
Ogeysiiska ugu dambeeyay wuxuu Beledweyne, Bulo Burti, Jalalaqsi, Jowhar, Balcad iyo deegaannada ku hareeraysan ku daray goobaha u baahan kormeer dhow iyo diyaar-garow hore.
