Soomaaliya: Madaxweynaha Dowlad Goboleedka Puntland oo uga Digay Awoodo Shisheeye inay Burcad-badeednimada U Adeegsadaan Helitaanka Kheyraadka Badda
GARACAD, Soomaaliya — Madaxweynaha Dowlad Goboleedka Puntland, Siciid Cabdullaahi Deni, ayaa ku eedeeyay awoodo shisheeye inay weerarrada burcad-badeednimo ee dib u soo cusboonaaday u adeegsanayaan marmarsiiyo ay ciidamo ugu geeyaan biyaha Puntland islamarkaana ay ugu helaan kheyraadka badeed ee gobolka.
- Advertisement -
Isagoo la hadlayay shacabka ku nool magaalada xeebta ah ee Garacad, Deni wuxuu sheegay in Puntland ay diidi doonto hawlgal kasta oo shisheeye oo ka dhan ah burcad-badeedda haddii uu ku dhammaado joogitaan ciidan oo laga sameeyo xeebaheeda.
Wuxuu ku andacooday in dhinacyo caalami ah ay raadinayaan inay helaan hodantinimada dabiiciga ah ee Puntland iyagoo hawlgallada si fagaare ah ugu tilmaamaya dadaallo lagu xakameynayo burcad-badeedda.
“Ujeeddadu waa in la gurto kheyraadkeenna iyada oo ciidamo la keenayo xeebahayaga, laguna marmarsiyoonayo in Puntland ay ku fashilantay inay iska difaacdo burcad-badeedda,” ayuu yiri Deni.
Madaxweynuhu wuxuu sidoo kale ka digay in hawlgallada caalamiga ah aysan halis gelin shacabka rayidka ah, isagoo sheegay in bulshooyinka xeebaha aysan aqbali doonin dhimashada rayid lagu fuliyo magaca la-dagaallanka burcad-badeedda.
Deni wuxuu ku adkaystay in Puntland ay awood u leedahay inay wax ka qabato burcad-badeednimada iyada oo aan loo baahnayn faragelin ciidan oo shisheeye.
Wuxuu xusay ciidamadii badda ee caalamiga ahaa ee hore uga howlgalay xeebaha Soomaaliya, isaga oo ku eedeeyay in kheyraadka badda ee dalka la xaalufiyay xilliyadii ay ciidamada shisheeye ka shaqeynayeen biyaha Soomaaliya.
Hoggaamiyaha Puntland ayaa ugu baaqay shacabka iyo beesha caalamka inay taageeraan dadaallada ka dhanka ah burcad-badeedda, isla markaana la hubiyo in aan laga faa’iidaysan kheyraadka dabiiciga ah ee gobolka.
Hadalladiisa ayaa imanaya xilli walaac laga muujinayo mowjad cusub oo burcad-badeednimo ah oo ka soo korortay xeebaha Soomaaliya, kadib dhowr dhacdo oo la xiriira afduubka maraakiib iyo qafaalashada shaqaalaha saaran bilihii u dambeeyay.
Puntland ayaa hore ugu eedeysay dowladda federaalka Soomaaliya inay gacan ka geysatay abuurista duruufo ay burcad-badeednimadu dib ugu soo noqon karto. Muqdisho ayaa diidday eedeymaha sheegaya inay mas’uul ka tahay weerarradan dib u soo cusboonaaday.
Burcad-badeednimada ka jirtay biyaha ka baxsan Soomaaliya ayaa si weyn hoos ugu dhacday kadib sannado ay socdeen roondooyinka ciidamada badda ee caalamiga ah, hagaajinta habraacyada amni ee saaran maraakiibta ganacsiga iyo iskaashiga lala yeeshay hay’adaha Soomaaliyeed. Bilihii u dambeeyay, si kastaba ha ahaatee, weerarradu way kordheen mar kale, arrintaas oo walaac gelisay shirkadaha maraakiibta iyo ururrada amniga badaha.
Warbixinadu waxay muujinayaan in in ka badan 90 xubnood oo shaqaalaha maraakiibta ah sanadkan lagu haystay afduub dhacdooyin la xiriira burcad-badeednimo, taas oo muujinaysa baaxadda khatarta dib u soo laabatay.
Ugu yaraan afar markab oo ganacsi ayaa la sheegay in lagu afduubtay xeebaha Soomaaliya bilihii u dambeeyay. Kuwa lagu aqoonsaday warbixinnada waxaa ka mid ah MT Honour 25, oo la sheegay in burcad-badeeddu u adeegsadeen markab saldhig u ah weerarrada lagu qaado maraakiibta kale, iyo sidoo kale Eureka Asana, MV Lutuf iyo Seamull.
Wararka sheegaya in markab la afduubtay loo adeegsaday markab saldhig ayaa sii xoojiyay walaaca laga qabo in kooxaha burcad-badeeddu qaadanayaan xeelado aad u horumarsan isla markaana ay hawlgalladooda ka fogeynayaan xeebaha Soomaaliya.
Mas’uuliyiinta Puntland ayaa marar badan dalbaday in door weyn oo maxalli ah laga siiyo sugidda amniga badaha, iyagoo ku dooday in ciidamada Soomaaliyeed ay yihiin kuwa ugu habboon ee difaaci kara bulshooyinka xeebaha isla markaana ilaalin kara kheyraadka badda.
Hadallada Deni waxay sidoo kale muujinayaan khilaafaad ballaaran oo ku saabsan cidda awoodda ku leh biyaha Soomaaliya iyo gacan-ku-haynta kheyraadka xeebaha ka baxsan, xilli Puntland ay doonayso saameyn ballaaran oo ku saabsan amniga iyo dhaqdhaqaaqa dhaqaale ee ka socda xeebaheeda.
Xeebaha Soomaaliya waxay xuduud la leeyihiin qaar ka mid ah marinnada maraakiibta ee ugu mashquulka badan dunida, taas oo biyaha dalka siinaysa muhiimad istaraatiiji ah oo dhinaca ganacsiga caalamiga ah ah iyo qiime suurtagal ah oo ku saabsan kalluumaysiga, shidaalka iyo gaaska, iyo kheyraad kale oo badeed.
Inkasta oo hawlgallada caalamiga ah ee la-dagaallanka burcad-badeedda taariikh ahaan ay ku lug lahaayeen ciidamada badda ee dalal badan, hadallada Deni waxay ka tarjumayaan walaaca Puntland ee ah in ciidamo amni oo shisheeye ay ka gudbi karaan ujeeddooyinkii loo asteeyay.
Khatarta cusub ee burcad-badeednimada ayaa cadaadis cusub saaraysa maamullada xeebaha Soomaaliya si ay u muujiyaan inay ilaalin karaan maraakiibta ganacsiga, iyagoo isla markaas ka hortagaya ka faa’iidaysiga sharci-darrada ah ee kheyraadka badda.
Deni ayaa ugu baaqay shacabka iyo saaxiibbada caalamiga ah inay taageeraan tallaabooyinka ka dhanka ah burcad-badeedda, isagoo ku adkaystay in ilaalinta kheyraadka dabiiciga ah ee Puntland ay tahay inay ahaato mudnaanta koowaad.
AXADLETM
