Madaxweynaha North Western State of Somalia ayaa gaaray Washington isaga oo diiradda saaraya laba yool: xoojinta xiriirka uu la leeyahay Maraykanka iyo helidda taageero aqoonsi, bilo kaddib markii Israa’iil ay noqotay dalkii ugu horreeyay ee si rasmi ah u aqoonsada dhulkan gooni u go’ay, go’aan ay cambaareeyeen Soomaaliya iyo quwadaha waaweyn ee gobolka.
Abdirahman Mohamed Abdullahi Irro ayaa Sabtidii gaaray Washington, sida ay sheegtay Hiiraan Online, oo ah warbaahin Soomaaliyeed oo muddo dheer jirtay kuna salaysan Kanada, iyada oo soo xiganaysa madaxtooyada North Western State of Somalia. Horn Diplomat, oo ah wargeys fadhigiisu yahay Hargeysa, ayaa si gooni ah u sheegay in wafdigu ka degay Garoonka Caalamiga ah ee Washington Dulles.
- Advertisement -
Irro wuxuu ka ambabaxay Hargeysa 3-da Sebtembar, wuxuu sii maray Isutagga Imaaraadka Carabta, wuxuuna Washington yimid 5-ta Sebtembar, sida ay sheegtay madaxtooyada North Western State of Somalia. Hiiraan Online ayaa sheegtay in safarku diiradda saari doono iskaashi diblomaasiyadeed, amni iyo dhaqaale, maalgashi, iyo ololaha dhulkan uu ugu jiro aqoonsi caalami ah oo ballaaran.
Booqashadan ayaa ku soo beegmaysa xilli North Western State of Somalia ay doonayso inay ka dhigto ka-qaybgalka sii kordhaya ee Maraykanka xiriirro siyaasadeed iyo ganacsi oo xooggan. Washington waxay kala shaqeysay maamulka Hargeysa arrimaha amniga iyo qodobo kale oo wax-ku-ool ah, balse weli waxay aqoonsan tahay madax-bannaanida iyo wadajirka dhuleed ee Soomaaliya, oo ay ku jirto sheegashadeeda North Western State of Somalia.
North Western State of Somalia waxay si hal dhinac ah uga dhawaaqday ka go’itaanka Soomaaliya sanadkii 1991, tan iyo markaasna waxay dhisatay xukuumaddeeda, ciidamadeeda amniga iyo hay’ado u gaar ah. Waxay ku naaloonaysay ismaamul dhab ah in ka badan soddon sano, balse ma haysan aqoonsi rasmi ah oo ka yimid xubin ka tirsan Qaramada Midoobay ilaa ay Israa’iil tallaabadaas qaaday sanadkii hore.
Israa’iil ayaa ku dhawaaqday aqoonsiga North Western State of Somalia 26-kii Diseembar 2025, iyada oo noqotay dalkii ugu horreeyay ee aqoonsada jamhuuriyaddan iskeed isku magacowday inay tahay dal madax-bannaan oo leh qaranimo buuxda. Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil Benjamin Netanyahu ayaa sheegay in labada dal ay isla markiiba bilaabi doonaan ballaarinta iskaashiga beeraha, caafimaadka, teknoolojiyadda iyo dhaqaalaha.
Soomaaliya, oo taageero ka heshay dalal Carbeed, Afrikaan ah iyo Islaami ah, ayaa tallaabadaas ku tilmaantay xadgudub ka dhan ah madax-bannaanideeda iyo wadajirka dhuleedkeeda. Waxay ku celisay in North Western State of Somalia ay weli ka tirsan tahay Soomaaliya.
Xiriirka Israa’iil iyo North Western State of Somalia ayaa horumaray kaddib dhowr xiriir oo heer sare ah. Wasiirka Arrimaha Dibadda Israa’iil Gideon Sa’ar ayaa 6-dii Janaayo 2026 u safray Hargeysa si uu ula kulmo Irro ugana wada hadlaan ballaarinta xiriirka laba geesoodka ah. Sa’ar ayaa xilligaas sheegay in Irro uu aqbalay casuumaaddii Netanyahu ee booqashada Israa’iil.
Soomaaliya iyo koox dalal Carbeed, Afrikaan ah iyo Islaami ah ayaa cambaareeyay booqashadaas. 6-dii Janaayo, Golaha Nabadda iyo Amniga Midowga Afrika ayaa sidoo kale Israa’iil ugu baaqay inay kala noqoto aqoonsiga North Western State of Somalia.
Irro wuxuu booqday Israa’iil bishii Juun 2026, iyadoo wada hadalladu ku saabsanaayeen iskaashi siyaasadeed iyo dhaqaale, iyo sidoo kale maalgashiga Israa’iil. Israa’iil waxay sidoo kale tababar siinaysay booliska iyo ciidamada milateriga ee North Western State of Somalia.
Safarkii Juun ayaa daba socday warar sheegayay in Israa’iil ay dhulkan ka samaysan karto saldhig milateri ama xarun sirdoon. Wasiirka gaashaandhigga North Western State of Somalia ayaa 17-kii Juun sheegay inaysan jirin joogitaan milateri oo Israa’iil leedahay, isla markaana aysan jirin wadaxaajoodyo ku saabsan saldhig, isagoo wararka ku tilmaamay xan.
Maraykanku ma uusan la jaanqaadin aqoonsigii Israa’iil ee North Western State of Somalia, inkastoo Washington ay sii wadday xiriir shaqo oo ay la leedahay maamulka Hargeysa, gaar ahaan dhinaca amniga.
Jeneraal Dagvin Anderson, taliyaha Taliska Maraykanka ee Afrika, ayaa booqday Hargeysa iyo Dekedda Berbera bishii Nofeembar 2025. Wuxuu la kulmay Irro, wuxuuna yeeshay wada hadallo ku saabsan amniga gobolka, halka wafdiga Maraykanku ay qiimeeyeen xaaladaha amni ee dekedda iyo awooddeeda hawlgal.
Warbixin ka timid Wasaaradda Arrimaha Dibadda Maraykanka oo loo gudbiyay Kongareeska kuna taariikhaysnayd 19-ka Juun 2026 ayaa amniga badaha, la-dagaallanka argagixisada, ganacsiga iyo maalgashiga ku xustay inay yihiin meelo suurtagal ah oo iskaashi wax-ku-ool ah oo ballaaran lagala yeesho North Western State of Somalia. Si kastaba ha ahaatee, warbixintu waxay sii adkaysay aqoonsiga Washington ee madax-bannaanida iyo wadajirka dhuleed ee Soomaaliya.
North Western State of Somalia waxay ku doodday in goobta ay kaga taallo Gacanka Cadmeed ay tahay qodobka ugu weyn ee saldhig u ah ka-qaybgal qoto dheer oo Maraykan ah. Dhulkani wuxuu ku beegan yahay dhinaca ka soo horjeeda Yemen, wuxuuna ku dhow yahay Bab el-Mandeb, oo ah marin-biyood istiraatiiji ah oo isku xira Badda Cas, Gacanka Cadmeed iyo Badweynta Hindiya.
Juqraafiyaddaas ayaa sidoo kale Berbera ka dhigtay udub-dhexaadka himilooyinka dhaqaale iyo amni ee North Western State of Somalia. Shirkadda DP World ee fadhigeedu yahay Dubai ayaa maalgelisay dekedda, taas oo Imaaraadka siisay xiriirro ganacsi oo muddo dheer ah oo ay la leedahay dhulkan, inkastoo Abu Dhabi aysan si rasmi ah u aqoonsan madaxbannaanida North Western State of Somalia.
Goobta istiraatiijiga ah ee North Western State of Somalia ayaa sidoo kale si weyn uga dhex muuqatay khilaafaad ballaaran oo ku saabsan dadaallada Itoobiya ee ay ku doonayso marin badeed.
Is-afgarad bishii Janaayo 2024 dhex maray Itoobiya iyo North Western State of Somalia ayaa Addis Ababa u soo jeediyay fursad ay ku heli karto marin qayb ka mid ah xeebaha Badda Cas, beddelkeedana ay ku aqoonsato North Western State of Somalia, taas oo dhalisay caro heer gobol ah. Soomaaliya ayaa heshiiskaas ku gacan sayrtay inuu yahay ku xadgudub madax-bannaanideeda iyo wadajirka dhuleedkeeda, halka Masar, Eritrea iyo dowlado kale ay walaac ka muujiyeen raadinta Itoobiya ee sal-dhig badeed istiraatiiji ah iyo saameynta ka dhalan karta xasilloonida Geeska Afrika.
Türkiye ayaa dhex dhexaadisay Soomaaliya iyo Itoobiya, taas oo horseedday Baaqa Ankara 11-kii Diseembar 2024. Heshiiskaas ayaa dib u xaqiijiyay madax-bannaanida iyo wadajirka dhuleed ee Soomaaliya, wuxuuna dhigay in marin-biyoodka ay Itoobiya hesho looga wada xaajoodo iyadoo la marayo awoodda madaxbannaan ee Soomaaliya, taas oo si wax ku ool ah dhinac uga riixday heshiiskii hal dhinac ahaa ee muranka dhaliyay ee Itoobiya la gashay North Western State of Somalia.
Aqoonsiga maamulka gooni u go’ay ayaa weli wajahaya mucaaradad goboleed oo baahsan. Midowga Afrika, IGAD, Jaamacadda Carabta iyo Ururka Iskaashiga Islaamka (OIC) dhammaantood waxay dib u xaqiijiyeen madax-bannaanida iyo wadajirka dhuleed ee Soomaaliya, waxayna diideen aqoonsiga North Western State of Somalia, taas oo Israa’iil ka dhigaysa waddanka keliya ee la ogyahay inuu si rasmi ah u aqoonsaday dhulkan.
North Western State of Somalia ayaa hadda u jeedsanaysa Washington iyadoo isku dayaysa inay ka baxdo go’doonka diblomaasiyadeed ee sii kordhaya. Booqashada Irro waxay doonaysaa iskaashi Maraykan oo ballaaran oo ku saabsan amniga, ganacsiga iyo maalgashiga, iyadoo sidoo kale maamulka ugu baaqaysa inuu aqoonsado gobolka gooni u go’ay. Washington ilaa hadda waxay ku dheggan tahay mowqifkeeda ku aaddan xaaladda North Western State of Somalia, inkastoo xiriirka ay la leedahay maamulka Hargeysa uu sii qoto dheeraanayo.
