Kormeerka IG Kanja ee Moyale
Khabiirro ka tirsan Ciidanka Difaaca Kenya ee Kenya Defence Forces (KDF) ayaa si nabadgelyo ah ku qarxiyay saddex gantaal oo ah nooca garabka laga rido ee RPG, kuwaas oo laga helay aagga Sessi ee degmada Moyale ee hoostimaada Ismaamulka Marsabit County, meel aad ugu dhow xadka Itoobiya.
Saraakiisha ayaa xaqiijiyay in howlgalkani uu yahay kii labaad oo noociisa ah oo la fuliyo muddo labo toddobaad gudaheed ah, xilli ay sii kordheyso xiisadda ammaan ee ka aloosan xadka.
Walxahan qarxa oo aan lahayn wax summad diiwaangelineed ah oo muuqda, ayaa la burburiyay Isniin, November 9, kaddib markii la soo sheegay in labo gantaal oo RPG ah ay ku soo dhaceen meel u dhow kawaan ku yaalla xadka agtiisa.
Saraakiishu waxay sheegeen in labada gantaal ee gadaal ku lahaa baalasha dheellitirka laga soo riday dhanka Itoobiya abbaare 2:00 habeenbimo ee Isniin, iyagoo ku soo dhacay masaafo dhowr mitir gudaha xadka dalka Kenya ah.
Saraakiil ka tirsan KDF oo ku sugan Moyale ayaa fuliyay howlgalka qorsheysan ee lagu qarxiyay gantaalladaas, iyadoo aan la soo sheegin wax dhimasho, dhaawac ama burbur hantiyeed ah.
Iyaga oo ka soo laabanaya goobtii ay howlgalka kaga fuliyeen, ayay ciidamadu heleen gantaal saddexaad oo RPG ah oo yaallay dhinaca wadada u dhow dugsiga Sessi Mixed Secondary School.
Gantaalkaas saddexaad oo aan isagu lahayn baalasha dheellitirka ayaa isna loo qarxiyay si taxadar leh oo nabadgelyo ah.
Laamaha ammaanka ayaa caddeeyay inay kordhiyeen ciidanka aagga la geeyay si looga hortago dhibaatada sii kordheysa, iyadoo gantaalladan ay soo ganayaan kooxo iska soo horjeeda oo beegsanaya dadka magangalyo doonka ah ee u soo tallaabay dhanka Kenya.
Dowladda ayaa xaqiijisay in ku dhowaad 40,000 oo qof oo u dhashay Itoobiya ay u soo tallaabeen gudaha Kenya, haatanna lagu hayo Moyale kaddib markii ay xiisado colaadeed ka qarxeen deegaanno ka tirsan Itoobiya.
Madaxa Golaha Wasiirrada, Musalia Mudavadi, ayaa sheegay in qalalaasaha ka taagan Itoobiya uu kumanaan qof ku qasbay inay naftooda ula soo cararaan dhanka Kenya.
“Arrintu waxay tahay in dhanka Itoobiya ay ka jirtay xoogaa xiasad ah. Xaaladdaas ayaana sababtay in ilaa 40,000 oo qof ay usoo barakacaan dalka Kenya,” ayuu yiri.
Mudavadi wuxuu intaa ku daray inuu xiriir la yeeshay mas’uulkii ay shaqada wadaagga ahaayeen ee dowladda Itoobiya, isagoo ka codsaday inuu soo dhexgalo si xaaladda loo xasiliyo, qoysaska barakacayna ay dib ugu noqdaan guryahooda.
“Waxaan u sheegay in ay isku dayaan sidii xaaladda dalkooda loo dejin lahaa si dadka qaxootiga ahi ay guryahooda ugu laabtaan,” ayuu yiri Mudavadi.
Waxa kale oo uu xusay in dowladda Itoobiya ay u xaqiijisay Kenya inay ku guda jirto dadaallo xaaladda dib loogu soo celinayo sidii hore.
“Waxay noo xaqiijiyeen inay ku dadaali doonaan sidii wax walba caadi loogu soo celin lahaa, kaddibna dadku ay dib ugu noqon karaan deegaannadooda,” ayuu hadalkiisa ku daray Mudavadi.
Barakacan baaxadda leh ayaa ka dhashay dagaallo gacan-ka-hadal ah oo bilowday October 2026, kuwaas oo salka ku haya khilaafyo qoto dheer oo ku saabsan xuduudaha iyo maamulka oo u dhexeeya dowlad deegaannada Oromia iyo Soomaalida Itoobiya.
Dagaalladaasi waxay barakiciyeen kumanaan qoys, iyadoo qaar badan ay miciin bideen iskuullo, kaniisado iyo xeryo kumeel-gaar ah, halka kuwo kalena ay magangalyo ka heleen qaraabadooda iyo dadka deegaanka.
Kormeeraha Guud ee Booliska Kenya (Inspector General of Police) Douglas Kanja ayaa amar ku bixiyay in ciidamo dheeraad ah oo boolis ah loo daadgureeyo Moyale ee Ismaamulka Marsabit County, cabsi xooggan oo laga qabo saameynta amni ee qalalaasaha Itoobiya awgeed.
Kanja ayaa ku dhawaaqay xoojinta amniga November 5, intii uu ku guda jiray booqasho uu ku tagay magaalada xadka ku taal si uu u qiimeeyo xaaladda ammaan, isaga oo halkaas ku guddoonsiiyay kulan muhiim ah taliyayaasha amniga ee gobolka.
Wuxuu faray ciidamada la geeyay aagga inay heegankooda adkeeyaan isla markaana kordhiyaan howlaha roondada iyo ilaalada si loo ilaaliyo nolosha iyo hantida shacabka.
Taliyaha Guud wuxuu u xaqiijiyay shacabka in Ciidanka Booliska Qaranka ee National Police Service (NPS) ay ka go’an tahay ilaalinta nabadda iyo xasilloonida deegaanka iyada oo loo marayo howlgallo amni oo kor loo qaaday.
“Waxaan halkan u joognaa inaan xaqiijinno badqabka dhammaan martida iyo dadka deegaanka. Waxaan hubin doonnaa in ciidan dheeraad ah la keeno si ammaan buuxa loo helo,” ayuu yiri.
Wuxuu sidoo kale ugu baaqay bulshada inay la shaqeeyaan hay’adaha amniga ayna si hagar la’aan ah ula wadaagaan xogaha muhiimka ah xilli ku habboon si looga hortago khatar kasta oo amni.
Kanja wuxuu booqasho ku tagay xero ay ku jiraan qoysaska ay colaaduhu soo barakiciyeen, wuxuuna u ballanqaaday amni la xoojiyay iyo gargaar bini’aadantinimo oo la isku duway oo lala kaashanayo hay’adaha samafalka.
Qiimeyntan amniga ayaa timid xilli walaac laga muujinayo xasilooni-darrada ka taagan dalka dariska la ah ee Itoobiya iyo cawaaqibka xun ee ay ku yeelan karto amniga xadka waqooyi ee Kenya.
Kanja waxaa safarka ku weheliyay Agaasimaha Waaxda Baarista Dembiyada ee Directorate of Criminal Investigations (DCI) Mohammed Amin, Taliyaha Ciidanka Gaarka ah ee General Service Unit (GSU) Johanna Tonui iyo Agaasimaha Howlgallada ee Ciidanka Booliska Kenya Philip Opiyo.
Mas’uuliyiinta kale ee goobta ku sugnaa waxaa ka mid ahaa Guddoomiyaha Gobolka Bariga (Eastern Regional Commissioner) Jacob Muganda, Taliyaha Booliska Gobolka Bariga Stephen Chebet, Taliyaha Booliska Maamulka ee Gobolka Bariga Michael Owino iyo Madaxa Baarista Dembiyada ee Gobolka Michael Sang, oo ay weheliyaan saraakiil kale oo sarsare oo xagga amniga ah.
Booqashadan ayaa ku soo beegantay maalin uun kaddib markii haweeney 20 jir ah ay si xun ugu dhaawacantay rasaas habow ah oo la rumeysan yahay inay ka soo dhacday dhanka dalka Itoobiya gudaha magaalada Moyale ee Marsabit County.
Dhacdadan ayaa dhacday November 4, 2026, abaare 12:15 duhurnimo iyadoo gabadhu ku sugnayd gurigeeda oo ku yaalla aagga Biashara.
Booliska ayaa xaqiijiyay in labo xabbadood ay kaga dhaceen dhabarka, taasoo keentay inay isla goobtii ku miyir-beesho.
Waxaa loola cararay isbitaalka Taqwa Nursing Home Hospital, halkaas oo dhaqaatiirtu ay kaga soo saareen labadii xabbadood.
Dhibbanaha ayaa la dhigay isbitaalka iyadoo xaaladdeedu liidato, xilli ay booliskuna bilaabeen diiwaangelinta iyo baaritaanka dhacdada.
Ilaa hadda ma cadda duruufaha rasmiga ah ee sababay in rasaastu ay ka soo gudubto xadka una soo tallaabto gudaha dhulka Kenya.
Tani waa dhacdadii ugu dambeysay ee nooceeda ah ee aagga ka dhacda, iyadoo ay sii xoogeysaneyso xasaradda ka dhalatay dagaallada u dhexeeya labada beelood ee ka socda Itoobiya.
Haweeney 65 jir ah ayaa iyana isla deegaankaas ku dhimatay, kaddib markii ay haleeshay rasaas habow ah oo la tuhunsan yahay inay ka timid colaadda ka socota dalka deriska ah ee Itoobiya.
Marxuumadda ayaa magaceeda lagu sheegay Amina Guchi, taas oo lagu warramay inay ku sugnayd xafiisyada maamulka ee Moyale County, oo u dhow Maxkamadaha Sharciga ee Moyale Law Courts, markii ay dhibaatadu dhacaysay November 2, 2026.
Guchi ayaa xilligaas la hadleysay sarkaal amni oo shaqada ku jiray, markii ay xabad habow ahi madaxa kaga dhacday dhanka dambe.
Waxay markiiba dhacday dhulka iyadoo miyir-beel ah, waxaana loola cararay Isbitaalka Guud ee Moyale Sub-County Referral Hospital, halkaas oo la xaqiijiyay inay dhimatay ka hor inta aysan gaarin.
Saraakiil boolis ah ayaa markii dambe kormeeray isbitaalka, iyadoo baaritaan meydka ah kaddib qoyskeeda lagu wareejiyay marxuumadda si ay u aasaan.
Degmada deriska ah ee Moyale waxaa ka socda colaad barakicisay in ka badan 50,000 oo ruux.
Saraakiisha amniga ee deegaanka ayaa horay si guul leh u qarxiyay saddex gantaal oo ah nooca RPG oo la soo wariyay inay ku soo dhaceen aagga kaddib markii laga soo tuuray dhanka Itoobiya.
Qaraxyadan ayaa la helay Axad, November 1, 2026, kaddib markii la soo sheegay haraadiga walxo qarxa oo aan qarxin oo ku dhacay meel u dhow Dugsiga Hoose ee Sessi Primary School.
Xaaladdan ayaa hakad gelisay waxbarashadii iyo imtixaanaadkii xaruntaas ka socday.
Laba xarun oo lagu qaadayay imtixaanka dugsiyada sare ee dalka Kenya ee Kenya Certificate of Secondary Education (KCSE) oo ku yaalla Moyale Sub-County ee Marsabit County ayaa loo raray goobo kale amni-darada ka dhalatay colaadaha beeleed ee xadka Kenya iyo Itoobiya awgeed.
Sida laga soo xigtay booliska, walxaha qarxa ayaa laga helay laba meelood oo kala duwan; mid ka mid ah waxaa laga helay Sessi Primary School, halka labo kalena laga helay xafiisyada Waaxda Saadaasha Hawada ee Meteorological Department.
Booliska iyo koox khubaro ah oo dhanka miino-baarista ah oo ka tirsan Ciidanka Difaaca Kenya ee Kenya Defence Forces (KDF) oo fadhigoodu yahay Odha ayaa si degdeg ah goobta ku gaaray.
Kooxda amniga ayaa xaqiijisay in walxahaasi ay ahaayeen saddex gantaal oo RPG ah, kuwaas oo la xakameeyay, lagana qaaday goobta, kaddibna ay khubarada miinooyinku si nabadgelyo ah u qarxiyeen.
Ugu yaraan saddex qof ayaa ku dhaawacantay kaddib markii rasaastu ay haleeshay dhismooyin aaggaas ku yaallay laba toddobaad ka hor.
Hay’adda Qaramada Midoobay u qaabilsan qaxootiga ayaa ka digtay baahiyaha bini’aadantinimo ee ku sii kordhaya waqooyiga Kenya, kaddib markii ku dhowaad 50,000 oo qof ay ka soo carareen colaadaha Itoobiya ayna u soo gudbeen xadka dhanka Moyale si ay nabad u helaan.
Hay’adda Qaramada Midoobay ee UNHCR ayaa sheegtay in tiro aad u badan oo dad ah ay soo tallaabayeen xadka tan iyo October 22, iyadoo tirada dadka soo gaaraya ay tahay mid weli isbedbedeleysa maadaama ay socdaan howlaha diiwaangelinta iyo xaqiijinta.
Mas’uuliyiinta deegaanka ayaa ku qiyaasaya in ilaa 50,000 oo qof ay soo galeen gudaha Kenya, waxaana jira warar sheegaya in qulqul dheeraad ah oo xadka ka yimaada uu kordhin karo tirada dadka u baahan gargaarka degdegga ah.
Dadka colaadda ka soo cararaya badankoodu waa dumar iyo carruur, taasoo sare u qaadeysa walaaca laga qabo badqabkooda iyo helitaanka adeegyada aasaasiga ah ee nolosha.
Colaadda ayaa bilaabatay saddex toddobaad ka hor kaddib markii lagu eedeeyay in la taagay calanka Dowlad Deegaanka Soomaalida Itoobiya, taasoo kicisay isku dhacyo dhex maray ciidamo iyo kooxo hubaysan oo ka kala tirsan maamullada Oromia iyo Dowlad Deegaanka Soomaalida.
Sida ay sheegtay hay’adda UNHCR, qaar ka mid ah dadka soo gaaray Kenya waxay la deggan yihiin qaraabadooda iyo bulshada deegaanka ee martigalisay, halka qaar kalena ay gabbaad kumeel-gaar ah ka heleen dugsiyada iyo kaniisadaha.
