Laanta Dawladda Islaamiga ah ee Soomaaliya oo wajahaysa culays dhaqaale oo sii xoogaysanaya kadib gulufka Maamulka Puntland
MUQDISHO, Soomaaliya — Ololaha milatari ee joogtada ah ee Maamulka Puntland, oo ay taageerayaan Mareykanka, ayaa si weyn u wiiqay shabakadaha dhaqaale ee Dawladda Islaamiga ah ee Soomaaliya, isaga oo carqaladeeyay awoodda kooxda ee ururinta, wareejinta iyo maareynta lacagaha, sida lagu sheegay warbixin cusub oo ka soo baxday Xarunta Afrika ee Daraasaadka Istaraatiijiga.
- Advertisement -
Kahor hawlgalladii ugu dambeeyay, Dawladda Islaamiga ah ee Soomaaliya waxay bishiiba heli jirtay boqolaal kun oo doollar. Kooxdu waxay si weyn ugu tiirsanayd baad, canshuuro sharci-darro ah oo lagu soo rogo ganacsiyada iyo dakhli la xiriira adeegyada maaliyadeed, ayay warbixintu sheegtay.
Mas’uuliyiinta Mareykanka ayaa qiyaasay in kooxdu ay soo saartay ku dhowaad $2.5 milyan sannadkii 2021 iyo ku dhowaad $2 milyan lixdii bilood ee hore ee 2022. Tirooyinkaas ayaa muujinaya baaxadda nidaamka maalgelinta ee Dawladda Islaamiga ah ay dhisatay ka hor inta aysan hawlgallada la-dagaallanka argagixisadu carqaladeyn qaybo muhiim ah oo ka mid ah.
Udub-dhexaadka nidaamkaas wuxuu ahaa Al-Karrar, oo ah xarun maaliyadeed oo xiriir la leh Dawladda Islaamiga ah, taas oo gacan ka geysanaysay kormeerka lacagaha iyo taageerada maaliyadeed ee laamaha kooxda ee Afrika iyo meelo kale.
Qiimeyn Mareykan ah oo la sameeyay 2026 ayaa Al-Karrar ku tilmaantay inay sii waddo kaalinta muhiimka ah ee wareejinta lacagaha u dhexeeya laanta Dawladda Islaamiga ah ee Soomaaliya iyo qaybo kale oo ka mid ah shabakadda caalamiga ah ee ururka.
Kooxdu waxay la kulantay mid ka mid ah dib-u-dhacyadeedii dhaqaale ee ugu waaweynaa sannadkii 2025, markii la xiray Cabdiweli Maxamed Yuusuf. Mareykanka ayaa hore Yuusuf ugu aqoonsaday inuu ahaa madaxa hawlgallada maaliyadeed ee Dawladda Islaamiga ah ee Soomaaliya.
Sida ay sheegeen mas’uuliyiinta Mareykanka, Yuusuf wuxuu maamulayay qayb ka mid ah dakhliga kooxda, wuxuuna gacan ka geysanayay diyaarinta wareejinta lacagaha, dagaalyahannada iyo sahayda.
Gulufka Puntland ee ka dhanka ah Dawladda Islaamiga ah, oo billowday dhammaadkii 2024, ayaa sidoo kale carqaladeeyay shabakadaha loo adeegsado baadda iyo canshuuraha sharci-darrada ah. Xarunta Afrika ee Daraasaadka Istaraatiijiga ayaa sheegtay in ololuhu si weyn u yareeyay awoodda kooxda ee lacag ururinta iyo sii wadidda hawlgallada gudaha Soomaaliya.
Si kastaba ha ahaatee, warbixintu waxay ka digtay in khasaaraha maaliyadeed uusan Dawladda Islaamiga ah ka qaadin dhammaan awooddeedii hawlgal.
Sida qiimeyntu sheegtay, ururku weli wuxuu leeyahay ilo dakhli oo xaddidan kuwaas oo taageeri kara weerarro yaryar isla markaana ilaalin kara qaar ka mid ah xiriirrada uu la leeyahay shabakaddiisa caalamiga ah ee ballaaran.
Hoos u dhaca dakhliga wuxuu Dawladda Islaamiga ah ku adkeyn karaa qorista dagaalyahanno, helitaanka hub iyo sahay, bixinta lacagaha hawl-wadeennada iyo joogteynta saadka. Hase yeeshee, falanqeeyayaashu waxay ka digayaan in jarista maalgelinta aysan si toos ah u keenin burburka koox hubaysan, gaar ahaan marka ay weli haysato ilo dakhli oo maxalli ah iyo marin ay ku gaarto shabakado dibadeed.
Iyadoo ay jiraan duqeymaha cirka ee Mareykanka iyo gargaar kale oo caalami ah, ciidamada Puntland waxay sii wadeen hawlgallada ka dhanka ah fariisimaha Dawladda Islaamiga ah ee dhulka buuraleyda ah ee gobolka Bari. Ololahoodu wuxuu diiradda saaray dagaalyahannada kooxda, hoggaankeeda iyo kaabayaasheeda.
Cadaadiska ayaa ku sii xoogaystay laanta Dawladda Islaamiga ah ee Soomaaliya, taas oo ku hawlanayd inay sii haysato saldhig ay ku leedahay waqooyiga Soomaaliya, iyadoo u shaqaynaysay isku-xir maaliyadeed iyo saadka oo muhiim u ah shabakadda ballaaran ee ururka.
Xarunta Afrika waxay sheegtay in weerarrada joogtada ah ee lagu hayo kaabayaasha maaliyadeed ee kooxda ay sii xaddidi karaan awooddeeda hawlgal, iyadoo adkaysay in jiritaanka marinno maalgelin oo badbaaday ay ka dhigan tahay in khatartu weli taagan tahay.
Natiijooyinku waxay muujinayaan sababta shabakadaha maaliyadeed ay u noqdeen bartilmaameed muhiim ah oo lala beegsado hawlgallada milatari ee caadiga ah. Awoodda Dawladda Islaamiga ah ee ururinta iyo wareejinta lacagaha waxay sii ahaan doontaa mid muhiim u ah kartideeda ay ku sii jiri karto, dib isu abaabuli karto una la qabsan karto.
AXADLETM
