MOGADISHU, Soomaaliya | 18 Nofeembar 2026|
Hadalkii kululaa ee Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud uu telefishinka kaga jeediyay Imaaraadka Carabta si xoog leh ayuu u dhacay, balse wuxuu dhaliyay su’aal laga yaabo in Abu Dhabi uusan u baahnayn inuu ka jawaabo. Imaaraadku si kedis ah jihadiisa uma uusan beddelin; duruufaha siyaasadeed ee madaxweynaha ayaa isbeddelay, 12 maalmood kaddib markii Maxkamadda Sare ay ku dhawaaqday in muddo-xileedkiisu dhammaaday.
Talaadadii, 17 Nofeembar, madaxweynaha Soomaaliya ayaa telefishinka dalka khudbad uga jeediyay shacabka, waxaana hadalkii aan ku maqlay af-Soomaaliga uu ku saleeyay tusaale fudud: walaal gurigaaga dab ma qabadsiiyo. Xasan Sheekh Maxamuud wuxuu Soomaalida ku nool dalka iyo qurbe-joogta u sheegay in Imaaraadka Carabtu uu heshiisyo dekedaha Berbera, Boosaaso iyo Kismaayo la galay isaga oo aan oggolaansho ka haysan Muqdisho, uu sameeyay ciidamo hubaysan oo ka baxsan taliska dowladda, isla markaana uu gacan ka geystay aqoonsiga Israa’iil ee Waqooyi Galbeed. Wuxuu hadalkiisa ku soo xiray weedha ah in Soomaaliya shalay aysan ahayn Soomaaliya maanta. Anadolu Agency ayaa baahisay eedeymahaas.
Dhibaatadu waxay tahay waqtiga uu hadalku yimid. Arrimahaas midkoodna isaga kuma cusbeyn. Africa Confidential ayaa werisay in maamulkiisu uu tuhunsanaa ku lug lahaanshaha Imaaraadka ee heshiiskii Itoobiya ay 2024 la gashay Waqooyi Galbeed. Bishii Maarso 2025, wuxuu joogay Abu Dhabi, halkaas oo wakaaladda wararka dowladda Imaaraadka ee WAM ay sheegtay in madaxweynaha Imaaraadku qaabilay. Bishii Janaayo, Xasan Sheekh wuxuu telefishinka ka sheegay in golihiisa wasiirradu ay bur buriyeen dhammaan heshiisyadii ay la galeen Imaaraadka. Eedeyn kasta oo ku jirtay khudbaddii u dambeysay ee aan raadraaci karay waxay ku taariikhaysnayd Diseembar ama Janaayo. Ma jirin tallaabo cusub oo muuqata oo Imaaraadku qaaday oo sharxaysa khudbaddii 17 Nofeembar. Isbeddelku wuxuu u muuqdaa inuu ka dhacay Muqdisho, ee uusan ka dhicin Abu Dhabi. Aragtidaydu waxay tahay in dhulku ka siibtay sheegashada sharciyeed ee madaxweynaha ee xilka, dhageystayaashii loogu talagalayna ay ahaayeen gudaha dalka, ee aysan ahayn Imaaraadka.
Eedeymaha Shanta ah: Waxa Sugan iyo Waxa Aan Sugnayn
Qaybo ka mid ah doodda madaxweynaha waxay ku salaysan yihiin xaqiiqooyin la soo wariyay. Bishii Janaayo, Arab News ayaa sheegtay in isbahaysiga uu Sacuudigu hoggaamiyo ee Yemen ka dagaallama uu sheegay in Aidarous al-Zubaidi, hoggaamiyaha gooni-u-goosadayaasha koonfurta Yemen, uu Abu Dhabi ku yimid diyaarad ka soo duushay Muqdisho. Bishii Diseembar, African Mirror ayaa werisay in Imaaraadku uusan saxiixin bayaan wadajir ah oo ay soo saareen 21 dal oo ka soo horjeeday aqoonsiga Israa’iil ee Waqooyi Galbeed. Qodobadaas way taagan yihiin. Hase yeeshee Khaleej Times ayaa werisay in Imaaraadku sidoo kale guddoomiyay shirkii Jaamacadda Carabta ee cambaareeyay aqoonsiga, halka Somali Guardian ay sheegtay in Imaaraadku, bayaan wadajir ah oo uu la soo saaray Midowga Afrika, ku xaqiijiyay taageerada uu u hayo madaxbannaanida iyo midnimada dhuleed ee Soomaaliya. Ma aanan helin wax caddayn ah oo muujinaysa in Abu Dhabi uu sababay aqoonsiga. Eedeyntaasi weli waa xukun ka jira Muqdisho, mana aha xaqiiqo la xaqiijiyay.
Eedeynta dekedaha ayaa dhinaca sharciga ah ah tan ugu culus, halka dhinaca fulintana ay tahay tan ugu xallin yar. The Namibian ayaa werisay in Waqooyi Galbeed uu kaga jawaabay baabi’inta heshiisyadii Janaayo isagoo ku adkaystay in heshiisyadiisu weli yihiin kuwo ansax ah oo waajib ah. Dawan ayaa werisay in Puntland ay sheegtay in iskaashigeeda Imaaraadka, oo uu ku jiro mashruuca dekedda Boosaaso, uu sii socon doono. Toban bilood kaddib, madaxweynuhu weli wuxuu magacaabayay isla saddexda dekedood. Baabi’in aan dhulka laga hirgelin karin, dhab ahaan, waa bayaan keliya. Abu Dhabi wuxuu awooday inuu sidaas ula dhaqmo. Haddii go’aankii Janaayo uusan waxba ka beddelin xaqiiqooyinka dhulka ka jira, khudbad kale uma badna inay wax ka beddesho. Tani mar kale waxay tilmaamaysaa dhageystayaal kale.
Sannado Aamusnaan ah: Dabadeed Beddel Aan Waxba Bedelin
Inta badan muddada uu xilka hadda hayo, aamusnaantu waxay u adeegaysay danaha madaxweynaha. Washington Institute ayaa xustay in kaddib markii Xasan Sheekh uu 2022 dib ugu soo laabtay xukunka, Imaaraadku uu dib u bilaabay tababarka iyo mushaharka askarta cusub ee ciidanka Soomaaliya, barnaamij la joojiyay intii uu jiray khilaafkii 2018 ee isaga ka horreeyay. Sannadihii labaad iyo saddexaad, waxaa laga yaabaa inuu Imaaraadka ka shakiyay, balse wuxuu sii waday la macaamilkiisa. Geeska ayaa booqashadiisii Maarso 2025 ku tilmaamay mid si weyn loogu fasiray codsi taageero, xilli Al-Shabaab ay khasaarooyin culus ka geysanaysay Shabeellaha Dhexe. Ujeeddadaas kama aanan xaqiijin ilo rasmi ah, kuwaas oo sheegay oo keliya in si diirran loo soo dhaweeyay.
Kala-go’gu wuxuu yimid sannadkii afraad. Israa’iil waxay Waqooyi Galbeed aqoonsatay 26 Diseembar, 12 Janaayona golaha wasiirrada Soomaaliya wuxuu baabi’iyay dhammaan heshiisyadii Imaaraadka, sida ay sheegtay Africanews. The New Arab ayaa werisay in Waqooyi Galbeed, Puntland iyo Jubaland ay tallaabadaas diideen maalintii xigtay. Muqdisho waxay ka go’day saaxiib ay lacagteeda iyo tababarkeeda milatari adeegsanaysay, halka maamullada goboleed ee gacanta ku haya dekedaha ay si fudud u sii wateen sidii hore.
Sannadkii shanaad wuxuu billowday bishii May, markaas oo, sida ay maxkamaddu sheegtay, uu dhammaaday muddo-xileedkii afarta sano ahaa ee madaxweynaha. Bishii Maarso, Kormeeraha ayaa xusay, baarlamaanku wuxuu ansixiyay muddo-kordhin hal sano ah kaddib iska horimaadyo, balse mucaaradka iyo gobolladu way diideen inay aqoonsadaan. Halkaas wixii ka dambeeyay, Imaaraadku wuxuu ka baxay inuu noqdo oo keliya khilaaf siyaasadda arrimaha dibadda ah, wuxuuna qayb ka noqday loollanka siyaasadeed ee gudaha. 7 Oktoobar, Dawan ayaa werisay in madaxweynihii hore Shariif Sheekh Axmed uu sheegay in safarkiisa Imaaraadka uu ahaa arrin qoys, ayna habboonayn in marmarsiiyo looga dhigo beegsiga siyaasiyiinta mucaaradka. Dabayaaqadii Oktoobar, madaxii hore ee sirdoonka ayaa ku eedeeyay hoggaamiyeyaasha Puntland, Jubaland iyo Waqooyi Galbeed inay Imaaraadka ku kulmeen si ay u qorsheeyaan isbahaysi ka dhan ah madaxweynaha. Xilligaas waxaan qoray in sheegashadu aan la xaqiijin, isla markaana aan wax heshiis ah la soo bandhigin. Ma qaadi karto culayska dooddan. Hase yeeshee waxay muujinaysaa in sheekadu hore u faafaysay, oo diyaar u ahayd in la adeegsado markii xilliga siyaasadeed la gaaro.
Maxaa Hadda Loo Doortay: Qiimaha Aamusnaanta oo Isbeddelay
Waxa maqnaa wuxuu ahaa degdeg. Ilaa 5 Nofeembar, madaxweynuhu wuxuu ku adkaysan karayay in muddo-xileedkiisu socdo ilaa May 2027, doorashadana la sugi karo ilaa Abriil ama May. Dabayaaqadii 4 Nofeembar, sida ay werisay Ahram, wuxuu ku dhawaaqay xil-ka-qaadista guddoomiyaha Maxkamadda Sare. Maalintii xigtay, Maxkamadda Sare waxay sheegtay in xil-ka-qaadistu waxba kama jiraan tahay, waxayna xukuntay in muddo-xileedkiisu dhammaaday 15 May, in muddo-kordhintu sharci-darro ahayd, isla markaana doorasho la qabto 90 maalmood gudahood kaddib 30 maalmood oo lagu heshiinayo xeerarka doorashada, inkastoo wararku aysan qeexin taariikhda uu jadwalku ka bilaabanayo. Jimcihii, sida ay werisay Dawan, xafiiska Xeer-Ilaaliyaha Guud wuxuu diiday xukunka, Hiiraan-na waxay sheegtay in madaxweynuhu dib u soo celiyay guddoomiyihii hore ee Maxkamadda Sare, Ibraahim Idle Suleymaan, kaas oo xilka loo dhaariyay Sabtidii. Laba iyo toban maalmood kaddib, madaxweynuhu wuxuu dalka kala hadlay arrinta Imaaraadka.
Taxanahaas, aragtidayda, ayaa sharxaya waqtiga hadalka. Ma caddayn karo ujeeddada; kaliya dadka ku jira Villa Soomaaliya, qasriga madaxtooyada, ayaa ogaan kara. Hase yeeshee kala horreynta dhacdooyinku way adag tahay in la iska indho tiro. Saddex sano, Imaaraadku wuxuu madaxweynaha uga qiimo badnaa saaxiib ahaan marka loo eego cadow ahaan. Sannadkii afraad, waxaa caddaatay in saaxiibku uusan xakamayn doonin gobollada. Nofeembar, kaddib markii maxkamaddu ku dhawaaqday inuu muddo-xileedkiisu dhammaaday, Imaaraadku siyaasad ahaan wuxuu uga qiimo badnaa cadow ahaan. Madaxweyne aan si toos ah uga jawaabi karin garsoorayaasha ayaa weli u jawaabi kara Abu Dhabi. Waxaan u malaynayaa inuusan maxkamadda mar labaad weerari karin, maadaama isku daygiisii xil-ka-qaadista guddoomiyaha Maxkamadda Sare uu dhowaan fashilmay. Imaaraadka, taa beddelkeeda, waa cadow aan gaadhin awoodda garsoorayaasha Soomaaliya, waana cadow aysan dhaliilayaal badan oo gudaha ahi difaaci karin iyaga oo aan lagu eedayn daacad-darro.
Afarta Faa’iido: Waxa Khudbaddu Gudaha Ka Heli Karto
Sida aan u fahmay, afar faa’iido oo gudaha ah ayaa arrintaas ka dhalanaya. Tan koowaad waa fursadda lagu mideyn karo taageerayaasha iyadoo laga soo horjeedo khatar aan ahayn maxkamadda. Maalintii khudbadda, Dawan ayaa werisay in wasiirka Gaashaandhigga Axmed Macallin Fiqi uu Facebook ku qoray in idaacadaha iyo saxafiyiinta u shaqeeya Imaaraadka la xiro, maleeshiyaadka uu Imaaraadku hubeynayana lagu daro liiska argagixisada. Ma uusan magacaabin idaacad, saxafi ama maleeshiyo, mana uusan soo bandhigin wax caddayn ah. Ujeeddadu si kasta ha ahaatee, diiraddu waxay ka wareegaysaa cidda xaqa u leh inay taliso oo waxay u jeedaysaa cidda daacad u ah dowladda.