Muqdisho (AX) — Itoobiya ayaa ka fiirsanaysa inay Soomaaliya kala baxdo in ka badan 3,000 oo askari, iyadoo rabshadaha dib uga soo cusboonaaday gudaha dalkaasi ay cadaadis ku sii saarayaan dowladda Ra’iisul Wasaare Abiy Ahmed, sida ay Bloomberg werisay toddobaadkan.
Sida ay Bloomberg u sheegeen dad xog-ogaal u ah qorshahan oo codsaday inaan magacyadooda la shaacin, maadaama aan loo oggolayn inay arrintan si fagaare ah uga hadlaan, bixitaanka ciidamada ayaa bilaaban kara toddobaadyo gudahood.
- Advertisement -
Midna Itoobiya iyo Soomaaliya ma xaqiijin tallaabadan la weriyey, Midowga Afrika-na ma soo saarin wax war ah oo muujinaya isbeddel ku yimid ciidamada Itoobiya ee jooga Soomaaliya.
Sarkaal ka tirsan Wasaaradda Gaashaandhigga Soomaaliya ayaa Bloomberg u sheegay in Muqdisho aysan wax ogeysiis ah ka helin Addis Ababa.
“Itoobiya nama soo gaarsiin wax qorshe ah oo ay ciidamadeeda Soomaaliya ugala baxayso,” ayuu sarkaalku yiri.
Itoobiya ayaa haatan ciidamo ku leh Soomaaliya iyada oo loo marayo laba hannaan: Hawlgalka Taageerada iyo Xasillinta Midowga Afrika ee Soomaaliya (AUSSOM) iyo heshiisyo amni oo laba geesood ah oo ay la gashay dowladda Soomaaliya.
Qiyaastii 2,500 oo askari oo Itoobiyaan ah ayaa loo xilsaaray AUSSOM, halka ciidamo kale oo Itoobiyaan ah ay si gaar ah ugu hawlgalaan heshiisyada laba geesoodka ah. Muddo sannado ah, ciidamada Itoobiya waxay ku sugnaayeen gobollo ay ka mid yihiin Bay, Bakool, Gedo iyo Hiiraan, kuwaas oo qaarkood xuduud la leh Itoobiya.
Ma cadda in bixitaanka la weriyey uu khuseyn doono ciidamada AUSSOM, ciidamada ku jooga heshiisyada laba geesoodka ah, ama labadaba.
Itoobiya waxay ka mid tahay dalalka gobolka ee ciidamo siiya AUSSOM. Hawlgalka Midowga Afrika ayaa ciidamada Soomaaliya ka caawiya ololahooda ka dhanka ah al-Shabaab, isagoo isla markaana maareynaya wareejin tartiib tartiib ah oo waajibaadka amniga loogu wareejinayo ciidamada qaranka Soomaaliya.
Qorshahan la weriyey ayaa soo baxay xilli Itoobiya ay wajahayso xiisad amni oo sii xumaanaysa gudaha dalka.
Dagaallada ayaa ku sii xoogaystay gobolka waqooyi ee Tigray, kuwaas oo u dhexeeya ciidamada federaalka iyo dagaalyahannada Tigray, taas oo halis gelinaysa heshiiskii nabadeed ee November 2022. Heshiiskaasi wuxuu soo afjaray dagaal sokeeye oo socday laba sano. Iskahorimaadyadii u dambeeyey waxaa ka mid ahaa duqeymo madaafiic ah iyo dhaqdhaqaaqyo ciidan oo ka dhacay agagaarka Mekelle iyo meelo kale oo Tigray ah.
Xiriirka ay la leedahay deriskeeda Eritrea ayaa sidoo kale xumaaday. Itoobiya waxay toddobaadkan dalkeeda ka cayrisay 10 diblomaasi oo Eritrean ah, iyadoo ku eedeysay Asmara inay taageerto kooxo hubaysan oo ku sugan Tigray. Eritrea ayaa beenisay eedeymahaas, waxayna xiriirka diblomaasiyadeed u jartay Itoobiya.
Dagaallada dib u soo cusboonaaday ayaa ku soo beegmaya iyadoo rabshado ay weli ka socdaan qaybo kale oo Itoobiya ah, oo ay ku jiraan iska horimaadyo ay ku lug leeyihiin kooxo hubaysan oo ka jira gobolka Amhara.
Ka-qaybgalka milatari ee Itoobiya ee Soomaaliya wuxuu soo jiray ku dhowaad labaatan sano. Ciidamadeedu waxay dalka si tiro badan u galeen sannadkii 2006 si ay u taageeraan dowladdii ku-meelgaarka ahayd ee caalamku taageerayay ee ka dhanka ahayd Midowgii Maxkamadaha Islaamiga ahaa, tan iyo markaasna waxay laf-dhabar u ahaayeen hawlgallada gobolka ee ka dhanka ah al-Shabaab.
Ciidamada Itoobiya ayaa markii dambe ka soo shaqeeyey hawlgallo isdaba-joog ah oo Midowga Afrika ah, oo ay ku jiraan AMISOM iyo ATMIS, ka hor inta AUSSOM aysan hawlgallada bilaabin January 2025.
Mustaqbalka AUSSOM ayaa horeyba u wajahaya baaritaan iyo shaki, iyadoo ay jiraan walaacyo soo jireen ah oo ku saabsan maalgelinta iyo xawaaraha ay ciidamada Soomaaliya ula wareegi karaan goobaha ay hadda ilaaliyaan ciidamada Midowga Afrika.
Hoggaamiyeyaasha Midowga Afrika ee shirarka yeeshay sannadkan ayaa marar badan ugu baaqay beesha caalamka inay hawlgalka siiso maalgelin la saadaalin karo oo waarta. Waxay ka digeen in guulaha amni ay halis geli karaan haddii aan taageero ku filan la siin AUSSOM iyo ciidamada ammaanka Soomaaliya labadaba.
