Nairobi (AX) — CARE International ayaa ka digtay in xaaladaha degdegga ah ee gaajada iyo cimilada ee sii qotoma ee Soomaaliya ay hooyooyinka, haweenka uurka leh iyo carruurta yaryar gelinayaan halis sii kordheysa, iyadoo dhimista maalgelintu ay ku qasbeyso adeegyada caafimaadka iyo nafaqada inay xirmaan.
Ummy Dubow, agaasimaha CARE ee Soomaaliya, ayaa toddobaadkan sheegtay in afar xilli-roobaad oo xiriir ah oo fashilmay ay malaayiin qof ku riixeen qarka masiibo. Waxay sheegtay in daadadka El Niño ee saadaashu tilmaamayso ay sii baabi’in karaan qoysas horeyba ugu dhibtoodayay badbaadada.
- Advertisement -
“Waqtigan xaadirka ah, CARE waxay Soomaaliya ku arkaysaa qalalaase ba’an oo gaajo iyo cimilo ah, waana hooyooyinka, haweenka uurka leh, iyo carruurta yaryar kuwa ugu badan ee dhibban, malaayiin ka mid ah,” ayay tiri Dubow.
Waxay sheegtay in saameynta maalgelinta bani’aadannimo ee sii yaraaneysa hadda laga dareemayo bulshooyinka dalka oo dhan.
“Iyadoo maalgelintu sii qallaleyso, xaqiiqda dhulka taal waa mid qalbi-jab leh. Dalka oo dhan, hooyooyin ayaa saacado ku socda kulayl daran iyagoo dhabarka ku sida carruur xanuunsan oo gaajeysan, kaddibna waxay yimaadaan rugo caafimaad oo ay ka helaan albaabbo xiran. Ambalaasyadu way taagan yihiin iyagoo aan shidaal lahayn. Carruurta u baahan cunto daaweyn ah oo naf-badbaadin ah ayaa waayaya sababtoo ah xarumihii qaybinta ayaa xirmay, lagana waayey maalgelintii iyo agabkii loo baahnaa si ay ugu sii adeegaan bulshooyinkooda,” ayay raacisay.
Iyadoo uusan jirin shidaal, ambalaasyadu shaqo la’aan ayay taagan yihiin, halka carruurta u baahan cunto daaweyn naf-badbaadin ah ay seegayaan daaweynta kaddib markii xarumihii qaybinta la xiray sababtoo ah maalgelintii iyo agabkii ayaa dhammaaday.
Jubaland, CARE waxay sheegtay in caqabadaha dhaqaale ay taageeradeeda ka dhigeen 12 xarumood oo caafimaad hal xarun oo keliya oo ku taalla Kismaayo. Kooxdu sidoo kale waxay lumisay 20 shaqaale caafimaad oo safka hore ah oo ku lug lahaa jawaabteeda gurmad.
Dubow waxay sheegtay in rugaha caafimaad ee yar ee weli shaqeynaya ay maalin kasta daweynayaan carruur si daran u nafaqo-darran, halka tirada kiisaskuna ay saddex jibbaarmeen sannadkii la soo dhaafay.
“Si murugo leh, meelaha qaarkood, carruur ayaa durba gaajo ugu dhimanaya ka hor inta aynaan gaarin,” ayay tiri.
Dubow waxay sheegtay in CARE ay diiradda saarayso ka caawinta qoysaska inay helaan cunto iyo biyo aasaasi ah iyo in la sii furo rugaha caafimaad iyo xarumaha nafaqada ee haray si loogu bixiyo adeegyada dhalmada iyo daaweynta nafaqo-darrada daran.
Si kastaba ha ahaatee, waxay ka digtay in jawaabta CARE ee Soomaaliya ay heshay wax ka yar 20% maalgelintii loo baahnaa. Taas darteed, barnaamijyada muhiimka ah ee caafimaadka, nafaqada iyo gargaarka cuntada ayaa la dhimayaa xilli la filayo in baahiyaha bani’aadannimo ay sii xoogeystaan.
“Tani ma aha oo keliya nusqaan maalgelin oo aan muuqan, waxay ka dhigan tahay in qaar ka mid ah carruurta ugu nugul aysan heli doonin daaweyn naf-badbaadin ah, sidaas darteedna qaar badan ma badbaadi doonaan. Ma jeesan karno annagoo hooyooyinka iyo carruurtu ay bixinayaan qiimaha ugu dambeeya.” ayay tiri Dubow.
