Dowladda UK ayaa isku diyaarinaysa inay cunaqabateyn ku soo rogto deegaannada Israa’iil ee ku yaalla Daanta Galbeed ee la haysto, sida uu wasiir tilmaamay, taas oo gogol xaar u noqonaysa tallaabo la filayo inay caro ka dhaliso Israa’iil iyo Maraykanka.
Ku dhawaaqistan waxay astaan u noqon doontaa hab UK uga ad-adag arrimaha Israa’iil, xilli Ra’iisul Wasaaraha Labour-ka Andy Burnham uu xilka la wareegay bishii Luulyo kaddib markii Keir Starmer is casilay.
- Advertisement -
Waxay ku soo beegmaysaa toddobaadyo ay sii kordhayeen weerarrada degganeyaasha ee lagu qaaday tuulooyinka Falastiiniyiinta ee daafaha Daanta Galbeed ee la haysto, rabshado ay dhowr dowladood oo reer Galbeed ahi ka cabsi qabaan inay sii wiiqaan rajada xal laba dowladood ah.
Xoghayaha Shaqada iyo Hawlgabka Pat McFadden ayaa sheegay in Xoghayaha Arrimaha Dibadda Ed Miliband uu la hadli doono baarlamaanka isla markaana uu sharxi doono “tallaabooyin si gaar ah loogu beegsanayo ballaarinta deegaannadan, kuwaas oo sharci-darro ka ah Daanta Galbeed marka loo eego sharciga caalamiga ah”.
“Waxaan sidoo kale u malaynayaa inay muhiim tahay in la sheego in Israa’iil ay UK u tahay lamaane ganacsi oo muhiim ah. Tani looma jeedo in ay noqoto qaadacaad lagu sameeyo dhammaan badeecadaha Israa’iil,” ayuu raaciyay.
Falastiiniyiin ayaa baaraya guri ay ciidamada Israa’iil ku burburiyeen Daanta Galbeed ee la haysto
Wasiirrada UK ayaa dhawaan muujiyay in badeecadaha laga soo saaro deegaannada sharci-darrada ah ay wajihi karaan xannibaado ganacsi oo hoos imanaya tallaabooyinka la qorsheeyay.
Mudane Miliband, oo waalidkiis ahaayeen qaxooti Yuhuud ah oo yimid UK, ayaa toddobaadkii hore ballanqaaday inuu ku dhawaaqi doono dib-u-habeyn “dhammaystiran” oo lagu sameeyo siyaasadda ku wajahan Israa’iil. Waxa uu sidoo kale cambaareeyay waxa uu ku tilmaamay “argagixisanimo degganeyaasha ah oo naxdin leh” oo ka dhacaysa Daanta Galbeed ee la haysto.
Waxa uu qorshaha horumarinta E1 ee Israa’iil, kaas oo abuuri lahaa in ka badan 1,200 guri isla markaana ay Israa’iil ansixisay sannadkii hore, ku tilmaamay “ka tallaabidda xariiq cas”. Mashruucan, ayuu yiri, waxa uu dhex maraa xudunta Daanta Galbeed wuxuuna halis gelinayaa in dowlad Falastiini ah oo mustaqbalka la dhiso aanay noqon mid shaqayn karta.
Deegaannada Israa’iil ee Daanta Galbeed waa sharci-darro marka loo eego sharciga caalamiga ah.
Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay António Guterres ayaa ka digay in qorshaha E1 uu ka dhigan yahay “khatar jiritaan” oo ku wajahan suuragalnimada dowlad Falastiini ah oo juqraafi ahaan isku xiran.
Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil Benjamin Netanyahu ayaa wacad ku maray inuu sii wadi doono ballaarinta deegaannada inkasta oo cadaadis caalami ah uu isa soo tarayo, isaga oo ballanqaaday hir weyn oo socdaal ah oo ku wajahan dhulka Falastiin.
Rabshadaha degganeyaasha ee dhowaanahan ayaa keenay dhaleeceyn aan badnayn oo ka timid Mudane Netanyahu, iyo sidoo kale cambaareyn si aan caadi ahayn u xooggan oo ka timid safiirka Maraykanka ee Israa’iil Mike Huckabee iyo cambaareymo si ka caansan uga imanayay caasimadaha Yurub.
Mudane Huckabee ayaa cunaqabateynta ay UK soo jeedisay ku tilmaamay “tallaabo aan macquul ahayn” wuxuuna ku eedeeyay Britain “takoor ka dhan ah dadka Yuhuudda ah”.
“Tani waa tallaabo aan macquul ahayn. Taasi waa waxa aan leeyahay. Ma fahmin waxa la doonayo inay gaarto.
Weerarrada lagu hayo tuulooyinka Falastiiniyiinta ee Daanta Galbeed ayaa sii xoogeystay toddobaadyadii la soo dhaafay
“Haddii UK runtii danaynayso wax ka qabashada arrimaha ay u aragto inay khaldan yihiin, xaggee yihiin cunaqabateynta ka dhanka ah Kuuriyada Waqooyi, Shiinaha, Ruushka? Xaggee yihiin cunaqabateynta ka dhanka ah dalal kale oo badan oo dunida ah?
“Waxaan dareemayaa in tani ay tahay takoor ka dhan ah dowladda Israa’iil, waa takoor ka dhan ah dadka Yuhuudda ah mana fahmin sababta ka dambaysa.”
Wuxuu raaciyay: “Waxa kale oo aan garowsanahay, bal eeg, UK waa dal madax-bannaan, way samayn karaan waxay doonaan, laakiin Maraykankuna sidaas oo kale ayuu yahay.”
Mudane McFadden ayaa diiday eedaynta Mudane Huckabee ee “nacaybka Yuhuudda”.
Isagoo la hadlayay Sky News, wuxuu yiri: “Asal ahaan waan diidayaa taas. Marka ay timaaddo bulshada Yuhuudda ee UK, tani waa qayb aad muhiim ugu ah bulshadeenna.
“Waxaan rabaa in dadka Yuhuudda ah ee UK ay awoodaan inay noloshooda si xor ah ugu noolaadaan waxbarashada, shaqada, cibaadada, iyo dhammaan dhinacyada noloshooda, aniga iyo wasiir kasta oo dowladeedna waan cambaareyn lahayn weerar kasta oo lagu qaado bulshada Yuhuudda ah halkan UK.”
Madaxweynaha Israa’iil Isaac Herzog ayaa sheegay in tallaabada la soo jeediyay ay “istaagi doonto dhinaca khaldan ee taariikhda”.
“Maanta dabayaaqadeeda, waxaan filaynaa inaan aragno cinwaanno ku dhawaaqaya cunaqabateyn ganacsi oo ay Britain ku soo rogto deegaannada Israa’iil ee Judea iyo Samaria,” ayuu yiri Mudane Herzog, isagoo adeegsanaya magacyada kitaabiga ah ee Daanta Galbeed.
“Haddii tani dhacdo – oo dalal kale ay ku biiri karaan – waxaan aaminsanahay inay caddayn doonto inay tahay khalad xisaabeed oo weyn, go’aan istaagi doona dhinaca khaldan ee taariikhda.”
Bishii Sebtembar ee sannadkii hore, ra’iisul wasaarihii markaas Keir Starmer ayaa ku dhawaaqay in UK ay si rasmi ah u aqoonsanayso dowlad Falastiini ah, go’aan ka dhigan isbeddel taariikhi ah oo ku yimid tobannaan sano oo siyaasadda arrimaha dibadda ee Britain ah.
Ugu yaraan 1,105 Falastiiniyiin ah, oo ay ku jiraan dagaalyahanno iyo rayid, ayaa ciidamada Israa’iil ama degganeyaashu ku dileen Daanta Galbeed tan iyo markii Israa’iil ay billowday dagaalkeeda Gaza bishii Oktoobar 2023, sida lagu sheegay tiro-koob ay AFP sameysay oo ku salaysan xogta wasaaradda caafimaadka Falastiin.
In ka badan 500,000 Israa’iiliyiin ah ayaa ku nool deegaanno sharci-darro ah oo ku yaalla dhulka Falastiin, iyagoo barbar socda ku dhowaad saddex milyan oo Falastiiniyiin ah.
Ciidamada Israa’iil ayaa maanta toogasho ku dilay nin Falastiini ah oo ku sugnaa Daanta Galbeed ee la haysto, sida ay sheegtay wasaaradda caafimaadka Falastiin. Militariga Israa’iil ayaa sheegay in ninkaasi ahaa tuhunsane isku dayay inuu weeraro askarta.
Wasaaraddu waxay ninka dhintay ku aqoonsatay Abdul Karim Muhammad Khader Suleiman oo 28 jir ah, iyadoo sheegtay in “ciidamada gumaysigu ay toogteen oo dileen subaxnimadii Talaadada magaalada Aqraba”.
Waxay sheegtay in maamulka Israa’iil uu haysto meydkiisa.
Warbixin dheeraad ah: PA
