Isbahaysiga Sacuudi Carabiya hoggaamiso ee la dagaallamaya fallaagada Xuutiyiinta Yemen ayaa sheegay in kooxdu waaberigii gantaal ballistik ah u ridday dhanka Riyaad, balse gantaalkaas la qabtay oo la burburiyay kaddib markii dadka deggan ay sheegeen qaraxyo ka dhacay guud ahaan caasimadda.
Afhayeenka isbahaysiga ayaa ku qoray X in Xuutiyiintu sidoo kale isku dayeen inay beegsadaan rayid iyo kaabeyaasha rayidka ee Bisha, Taif, Farasan iyo Yanbu. Weerarradaas, ayuu yiri, “waxaa fashiliyay difaacyada cirka ee boqortooyada Khaliijka”.
- Advertisement -
Qiiq madow iyo holac ayaa laga arkayay agagaarka garoonka caalamiga ah ee Riyaad, xilli ay Xuutiyiintu sheegteen mas’uuliyadda weerarro lagu qaaday bartilmaameedyo ku yaalla caasimadda Sacuudi Carabiya iyo xarumo shidaal oo ku teedsan xeebta.
Weriye ka tirsan AFP ayaa arkay dab-demiyayaal daminaya holac qabsaday haan shidaal oo sidata astaanta shirkadda weyn ee shidaalka Sacuudi Carabiya, Aramco, kuna taalla bakhaar u dhow garoonka diyaaradaha.
Duqeymihii u dambeeyay ayaa yimid xilli dhaqdhaqaaqa Xuutiyiintu uu waday guluf degdeg ah oo ka socda Yemen, isagoo qabsaday dhulal ballaaran oo ka tirsan mid ka mid ah dalalka dunida ugu saboolsan, kuna qasbay dowladda caalamku aqoonsan yahay ee Sacuudi Carabiya taageerto inay si degdeg ah uga jawaabto.
Sacuudi Carabiya ayaa duqeymo cirka ah oo daraasiin ah ku qaaday dhulalka ay Xuutiyiintu haystaan, iyadoo isku dayaysa inay joojiso horusocodka, balse ololahaasi ilaa hadda kuma guuleysan inuu xannibo guulaha kooxda.
Afhayeenka millatariga Xuutiyiinta, Yahya Saree, ayaa bayaan uu ku baahiyay Telegram ku sheegay in weerarrada loo fuliyay jawaab ahaan waxa uu ku tilmaamay “isku-dayada dembiyeed” ee Sacuudi Carabiya ay ku beegsanayso caasimadda Sanca. Wuxuu sheegay in Ciidamada Qalabka Sida Yemen ay fuliyeen “laba hawlgal milatari oo guuleystay” iyagoo adeegsanaya tiro badan oo gantaallada ballistic iyo kuwa cruise ah, iyo sidoo kale diyaaradaha aan duuliyaha lahayn.
“Kan koowaad wuxuu beegsaday goobo xasaasi ah oo ku yaalla caasimadda Sacuudi Carabiya, Riyaad, halka kan labaadna uu beegsaday xarumaha Aramco ee Yanbu,” ayuu yiri Saree.
Mas’uuliyiinta Sacuudi Carabiya isla markiiba wax faallo ah ma bixin, inkastoo saraakiishu ay habeenkii soo saareen digniin duqeyn cirka ah.
Website-ka la socda duulimaadyada ee FlightRadar24 ayaa sheegay inay jiraan “dhibaatooyin waaweyn” oo ka jira Garoonka Caalamiga ah ee King Khalid ee Riyaad, iyadoo xaruntaasi muddo gaaban gaartay heerka ugu sarreeya ee tusmaheeda carqaladeynta ka hor inta aan dhaqdhaqaaqa duulimaadyadu si tartiib ah caadi ugu soo noqon.
Guluf hillaac ah
Weerarradu waxay ahaayeen markii ugu horreysay tan iyo dib u bilaabashadii dagaalka sokeeye ee Yemen ee duqeymo ay si toos ah u hanjabaan caasimadda Sacuudi Carabiya, taas oo cadaadis cusub ku kordhisay dhaqaalaha caalamka oo horeyba u gilgilmay toddobo bilood oo dagaal ah oo u dhexeeya Mareykanka iyo Iran.
“Deegaanku wuxuu ku jiraa khatar cirka ah oo cadow,” ayaa lagu yiri farriin loo diray dadka deggan Riyaad wax yar ka hor 3-da subaxnimo, taas oo lagu farayay inay gudaha guryahooda joogaan.
Suxufiyiintu waxay maqleen laba qarax ka hor inta aysan saraakiisha difaaca rayidka ee Sacuudi Carabiya qaadin digniinta qiyaastii 30 daqiiqo kaddib.
“Waxaan maqlay alaarmiga, dabadeedna daaqadahaygu way gariireen,” ayuu AFP u sheegay qof 27 jir ah oo deggan Riyaad, kana nool waqooyiga magaalada.
“Runtii waxay ahayd wax cabsi leh. Ma aanan fileyn tan.”
‘Argagax leh’
Qof kale oo deggan magaalada ayaa weerarka ku tilmaamay “mid argagax leh”.
Dhacdadan ayaa ka dambeysay eedeyn Riyaad ay Arbacadii u jeedisay Xuutiyiinta, oo ay ku sheegtay inay beegsadeen Makka, iyadoo weerarka la sheegay ee lagu qaaday magaalada barakeysan ee Islaamka ku tilmaantay “weerar argagixiso oo fulaynimo ah”. Makka waxaa sannad kasta booqda malaayiin xujey ah.
Xuutiyiintu waxay diideen sheegashadaas, iyagoo ku tilmaamay “been duugoowday”.
Kooxdu waxay sheegtay in Riyaad ay maalinkii fuliso daraasiin duqeymo aargoosi ah tan iyo markii gulufkeedu bishan bilowday, si ay u qabsato dhammaan xeebaha Yemen ee Badda Cas isla markaana ay gacanta ugu dhigto marin-biyoodka istaraatiijiga ah ee Bab al-Mandab.
Qaramada Midoobay ayaa sheegtay in dagaallada dib u soo cusboonaaday ay barakiciyeen in ka badan 112,000 qof
Riyaad ayaa sidoo kale wajahday weerarro soo noqnoqday marxalad hore oo colaadda ah, oo ay ku jirto weerar diyaarado aan duuliye lahayn oo bishii Maarso lagu qaaday safaaradda Mareykanka ee xaafadda diblomaasiyadeed ee caasimadda.
Sida ay sheegtay warbaahinta Mareykanka ee Axios, Washington waxay toddobaadkii hore diidday codsi Sacuudi Carabiya u gudbisay oo ahaa in duqeymo lagu qaado Xuutiyiinta.
Khamiistii, si kastaba ha ahaatee, Mareykanka ayaa ansixiyay iibinta 48 diyaaradood oo dagaal oo F-35 ah oo la siinayo Sacuudi Carabiya, heshiis qiimihiisu yahay $24.3 bilyan (€21.17 bilyan). Waaxda Arrimaha Dibadda ayaa sheegtay in diyaaradahaasi ay boqortooyada ka caawin doonaan “ka hortagga hanjabaadaha hadda jira iyo kuwa mustaqbalka”.
‘Dabinka sii kordhinta colaadda’
“Aragtidaydu waa in Sacuudi Carabiya ay gelayso marxalad ay colaadda la sii xoojineyso Xuutiyiinta, wayna jawaabi doontaa, balse waxay ogyihiin in sida keliya ee arrintani ku dhammaan karto ay tahay wadaxaajood,” ayay tiri Anna Jacobs oo ka tirsan Machadka Dowladaha Carabta ee Khaliijka ee Washington.
“Laakiin labada dhinacba waxay go’aan ku leeyihiin goorta ay taasi dhici karto, labada dhinacna waxay u muuqdaan kuwo xilligan ku xayiran dabinka sii kordhinta colaadda.”
Qaramada Midoobay ayaa sheegtay in rabshadaha dib u soo cusboonaaday ay in ka badan 112,000 qof ka barakiciyeen guryahooda, halka ku dhowaad 3,000 oo kale ay badda uga tallaabeen Jabuuti.
Dagaalka Yemen wuxuu billowday 2014, markii Xuutiyiintu qabsadeen Sanca iyo qaybo kale oo dalka ka mid ah, taas oo keentay faragelin milatari oo Sacuudi Carabiya hoggaamineyso bishii Maarso 2015.
Wararkii ugu dambeeyay ee Bariga Dhexe
Xabbad-joojin jilicsan oo ay dhinacyada dagaallamaya ku heshiiyeen 2022 ayaa burburtay bishii Luulyo kaddib markii Xuutiyiintu ay caqabad ku noqdeen gacan-ku-haynta Riyaad ee hawada Yemen, iyagoo u oggolaaday diyaarad Iiraani ah inay ka degto Yemen.
Qabsashadii dhawaan ee kooxda ee xeebaha ayaa sare u qaadday walaaca caalamka, iyadoo ganacsiga badda horeyba carqalad u wajahayay sababo la xiriira xannibaadda Iran ee Marin-biyoodka Hormuz.
Xuutiyiintu waxay ku adkeysanayaan in maraakiibta maraysa marin-biyoodkaasi aysan khatar ku jirin, marka laga reebo maraakiibta xiriirka la leh Sacuudi Carabiya, oo ah dalka ugu weyn dunida ee dhoofiya shidaalka ceyriin.
Weerarka la soo sheegay ayaa yimid xilli ay Xuutiyiintu xoojinayeen difaacooda dhulka cusub ee ay qabsadeen ee ku teedsan xeebta Yemen ee Badda Cas. Xubno ka tirsan kooxda ayaa wariyeyaasha u sheegay inay rakibayeen nidaamyada raadaarka isla markaana qodayeen godad dhulka hoostiisa ah.
Laba ilo-wareed oo Xuutiyiinta ah ayaa AFP u sheegay in xubno ka tirsan Ilaalada Kacaanka Iran ay maalmahan booqdeen deegaanka.
