U bood qoraalka
Friday, November 20, 2026 9 Jumada al-Thaniyah 1448 AH Fajr 04:31
Muqdisho 27°C
Deg-deg: Robinson waxay ku boorrisay Midowga Yurub inuu diido qabyo-qoraalka COP31 ee shidaalka fosilka
Warar Deg-deg ah
Axadle
Axadle Newsroom World Ingiriisi

Robinson waxay ku boorrisay Midowga Yurub inuu diido qabyo-qoraalka COP31 ee shidaalka fosilka

Follow
Newsroom published Updated 25 minutes ago 5-minute read
EU should not accept COP31 fossil fuel draft, says Robinson

Ireland waxay ka mid tahay 23 dal oo ku cadaadinaya in heshiiska la soo jeediyay ee COP31 dib loogu soo celiyo ballanqaad lagu joojinayo ku-tiirsanaanta shidaalka fosilka, xilli Panama ay ku hanjabtay inay hor istaagi doonto heshiiska, dowladaha jasiiradaha yaryarna ay ka digeen in shir-madaxeedka Antalya uu burburi karo haddii aan heshiis la gaarin.

Wadahadallada ayaa la qorsheeyay inay maanta soo gabagaboobaan, balse qabyo-qoraalkii ugu dambeeyay wuxuu qirayaa in heerkulka dunidu la filayo inuu ka sarre maro 1.5°C marka loo eego heerarkii ka hor warshadaynta — iyadoo qaar ka mid ah khasaaraha ka dhasha ay noqon karaan kuwo aan dib loo sixi karin — hase yeeshee wax tixraac ah kama bixin dhuxusha, saliidda ama gaaska.

Shirkii COP28 ee Dubai saddex sano ka hor, dalalku waxay ku heshiiyeen inay nidaamyadooda tamarta uga guuraan shidaalka fosilka. Qabyo-qoraal lagu faafiyay Antalya Isniintii wuxuu ku baaqayay in si dhakhso leh loo fuliyo ballanqaadkaas, halka faqradda labaad ay si cad ugu baaqaysay dalalka inay si tartiib-tartiib ah u joojiyaan shidaalka fosilka. Labada tixraacba waxay ka maqnaayeen nuqulkii shalay la soo saaray.

Wasiiradda cimilada ee Netherlands, Stientje van Veldhoven, ayaa warbixin ay saaka bixisay ku tilmaantay Ireland mid ka mid ah dalalka doonaya in dib loo soo celiyo luqaddii Dubai.

Dowladuhu waxay si isa soo taraysa ugu dhiirranayaan inay si furan uga hor yimaadaan dalalka soo saara saliidda shirarka cimilada. Belém sannadkii hore, in ka badan 80 dal ayaa taageeray khariidad waddo oo lagu yareynayo ku-tiirsanaanta shidaalka fosilka, inkastoo soo jeedintaasi aysan ku jirin heshiiskii kama dambaysta ahaa. Markan oo Antalya lagu shirayo, Panama waxay si rasmi ah u qeexday tallaabooyinka ay qaadi karto haddii ay aaminsan tahay in natiijadu aad u liidato.

Wasiirka deegaanka Juan Carlos Navarro ayaa madaxtinnimada shirka u sheegay in Panama fadhiga xiritaanka kaga hor imaan doonto heshiis kasta oo aysan taageeri karin. Dalka ayaa soo bandhigay siddeed dalab, oo ay ku jiraan in wax-soo-saarka saliidda adduunka lagu xaddido heerarka hadda jira iyo in dalalka soo saara saliidda lagu waajibiyo inay bixiyaan maalgelinta cimilada.

Maadaama heshiisyada COP lagu gaaro is-afgarad, digniinta Panama waxay yeelan kartaa miisaan weyn.

Isbahaysiga 39-ka xubnood ka kooban ee Dowladaha Jasiiradaha Yaryar ayaa cambaareeyay jebinta xadka 1.5°C, iyagoo ku tilmaamay “inay tahay natiijo aan la aqbali karin oo ka dhalatay in faa’iidada laga hormariyo dadka”, waxayna sheegeen inaysan “oggolaan doonin waxqabad la’aan dheeraad ah oo ka dhacda COP-kan”.

Kooxdu waxay sidoo kale ugu baaqaysaa dowladaha inay caddeeyaan tirada lacagta ku jirta ballanqaadkooda ah in saddex laab laga dhigo maalgelinta dalalka soo koraya ee la qabsanaya isbeddelka cimilada.

Qabyo-qoraalkii shalay ma sheegin lacagta la saddex laabayo.

Warbixin kale oo la bixiyay, Tasneem Essop oo ka tirsan Shabakadda Caalamiga ah ee Waxqabadka Cimilada ayaa ugu baaqday dowladaha — gaar ahaan kuwa Koonfurta Adduunka — inay diidaan qoraalka.

Mohamed Adow oo ka tirsan Power Shift Africa ayaa Antalya ku tilmaamay “COP-kii ugu xumaa abid”.

Madaxweynihii hore Mary Robinson ayaa barnaamijka Morning Ireland ee RTÉ u sheegtay in Midowga Yurub uusan aqbalin in laga saaro tixraaca shidaalka fosilka.

Marwo Robinson, oo ka mid ah aasaasayaasha The Elders, waxay sheegtay in ka saaristaasi ay tahay “khad cas” waxayna tiri, ”waxay wiiqaysaa kalsoonida lagu qabo arrintan oo dhan haddii aan la awoodin in la tixraaco waxa sababa dhibaatada.”

“Waxaa la tixraacayaa in heerkulku xadka dhaafi doono, ka dibna lama xusin waxa dhab ahaantii sababa dhibaatada; taasi macno ma samaynayso”, ayay raacisay.

Marwo Robinson waxay sheegtay in “COP uu isu beddelayo meel la isugu yimaado oo lagu soo bandhigo qodobbada ajandaha waxqabadka wanaagsan iyo ballanqaadyo ikhtiyaari ah oo wanaagsan, ka dibna ay dalal diyaar u ah inay hore u socdaan sameeyaan khariidado waddo oo yaryar.”

Waxay sheegtay in sayniska loo baahan yahay “si uu noo hago, balse waxaan sidoo kale u baahanahay hoggaan”, iyadoo intaas ku dartay in muddada madaxtinnimada Ireland ee Midowga Yurub, “aan yeelan karno hoggaankaas”.

Madaxtinnimada shirka ayaa ku doodaysa in kor u qaadista saamiga korontada ee isticmaalka tamarta adduunka, oo maanta ah qiyaastii 23%, ilaa 35% marka la gaaro 2035 ay gacan ka geysan doonto fulinta ballanqaadkii Dubai.

Su’aasha harsan ayaa ah in dowladuhu ku heshiin doonaan in la ballaariyo isticmaalka korontada iyo in la aqoonsado shidaallada ay korontadu beddeli doonto.

Wax dheeraad ah ka akhri:’Xeebtii gurigayga ku dhowayd hadda ma jirto”Carruurtu waxay ka tagaan dugsiga sababo la xiriira dhibaatooyinka helitaanka biyaha”Warshadaha soo saarista ayaa si dhab ah u dilaya biyaha”Daadad xooggan oo ka dhacay Nepal ayaa qaaday gurigii qoyskayga’Mitirro ka mid ah dhulkeenna waxaa xadaya kor u kaca heerka badda’

Dalalku waxay COP28 ee 2023 ku heshiiyeen inay ka guuraan shidaalka fosilka, balse shirarkii COP ee xigay kama aysan dhigin yoolkaas mid si faahfaahsan loo qeexay ama ka hammi badan.

Qabyo-qoraalku wuxuu sidoo kale noqon lahaa go’aankii ugu horreeyay ee daboolka COP si cad ugu qira in kulaylka adduunku la saadaalinayo inuu dhaafo xadka 1.5 darajo Celsius ee Heshiiska Paris.

Waxa uu sheegay in dalalku aqoonsadeen “in u-guuridda caalamka ee ku wajahan qiiqa gaasaska aqalka dhirta lagu koriyo oo hooseeya iyo horumar u adkaysta cimiladu ay tahay mid aan dib loo celin karin.”

Qoraalku wuxuu sidoo kale dhiirrigeliyay dadaallada lagu ballaarinayo teknoolojiyada awoodda u leh inay ka saarto kaarboonka ⁠hawada, tallaabo ay saynisyahannadu sheegeen inay lagama maarmaan u noqon doonto in heerkulku mar kale hoos u dhaco.

Inkastoo dib-u-dhacyadaas ay jiraan, Marwo Robinson waxay sheegtay inay weli rajo qabto.

“Rajo ayaan qabaa sababtoo ah waxaan arkaa dad badan oo wanaagsan, oo ay ku jiraan kuwa ka qaybgalaya COP-yada, waxayna ka kala yimaadaan dhammaan qaybaha bulshada. Waa dhaqdhaqaaqayaal cimilo oo dhallinyaro ah, hoggaamiyeyaal dumar ah, hoggaamiyeyaal ganacsi, saynisyahanno, beeraley iyo kalluumaysato.”

“Mar walba rajo ayaan qabaa. Waxaan ahay maxbuuska rajada.”

Hadalladeeda ayaa yimid iyadoo wadaxaajoodyada cimilada ee COP31 ee Qaramada Midoobay ay maanta galeen marxaladdoodii ugu dambaysay, iyadoo gorgortamayaal ka kala socda ku dhowaad 200 dal ay weli isku dayayaan inay xalliyaan khilaafaadkooda, kaddib laba toddobaad oo wadaxaajoodyo xooggan ah oo gaari kara dhammaadka toddobaadka.

“Halkaan la marayo, qofna kuma faraxsana,” Aloisio Lopes Pereira de Melo, xoghayaha qaranka Brazil u qaabilsan isbeddelka cimilada, ayaa weriyeyaasha u sheegay saacado yar ka hor inta aan shirka si rasmi ah loo soo gabagabayn.

Wadahadalladu waxay dhacayaan iyadoo ay jiraan xusuusinno cad oo muujinaya baahida loo qabo tallaabo degdeg ah oo cimilada laga qaado, oo ay ku jiraan kulayl daran oo ka dhacay Yurub oo dhan, daadad ba’an oo ka dhacay Nepal iyo El Niño aan hore loo arag oo sii xoojiyay jahawareerka ka socda dunida.

Hase yeeshee, rajada laga qabo horumar weyn oo COP31 laga sameeyo ayaa weli xaddidan, iyadoo dalalku la tacaalayaan naxdinta qiimaha saliidda iyo xiisadaha juqraafi-siyaasadeed ee la xiriira dagaalka Iran.

Sarkaal ka tirsan Midowga Yurub, oo codsaday inaan magaciisa la shaacin, ayaa sheegay in qabyo-qoraalka ugu dambeeyay uu yahay “mid aan la aqbali karin oo aan lahayn hammi ku filan”.

“Ma doonayno in COP-kan uu noqdo COP ‘fosil’,” ayuu yiri sarkaalku.

Warbixin dheeraad ah: AFP

Sidee u aragtaa warbixintan?

0 votes