Maraakiib dagaal oo Turki ah oo loo diray Soomaaliya xilli howlgal kalluumeysi uu wajahayo baaritaan, iyadoo ay jirto xiisad siyaasadeed
MUQDISHO, Nofeembar 6 (AX)—Laba markab dagaal oo Turki ah ayaa ku sii jeeda Soomaaliya si ay u galbiyaan markab kalluumeysi oo Turki ah, taasoo iftiiminaysa doorka sii kordhaya ee Ankara ee dhinaca badda, xilli dalka Geeska Afrika uu wajahayo kala qaybsanaan siyaasadeed, dagaallo hubeysan iyo muran ku saabsan sharciyadda dowladda federaalka.
- Advertisement -
Wasaaradda Difaaca ee Turkiga ayaa sheegtay in maraakiibta dagaalka ee TCG Gökçeada iyo TCG Yıldırım ay ku sii jeedaan Muqdisho si ay amni u siiyaan markabka Mustafa Korkmaz A. Markabkan Turkiga ah ayaa la filayaa inuu Soomaaliya ka sameeyo kalluumeysi sahamin iyo tijaabo ah gudaha Aagga Dhaqaalaha Gaarka ah ee Soomaaliya (EEZ).
Wasaaraddu wax macluumaad ah kama bixin ruqsadda kalluumeysiga, muddada uu howlgalka soconayo ama shuruudaha ganacsi ee ka dambeeya howlgalka.
Dirista maraakiibta dagaalka ayaa daba socota heshiis iskaashi oo dhinacyada difaaca iyo dhaqaalaha ah oo Ankara iyo Muqdisho kala saxiixdeen sannadkii 2024. Waxay sidoo kale ku soo beegmaysaa xilli ku lug lahaanshaha Turkiga uu ku sii kordhayo kalluumeysiga Soomaaliya, waaxda tamarta badda iyo kaabayaasha milatari.
Mas’uuliyiinta mucaaradka Soomaaliya ayaa ka horyimid joogitaanka sii ballaaranaya ee Turkiga, iyagoo sheegay in qaar ka mid ah hindisayaasha ay u muuqdaan kuwo la horumarinayo iyadoo aan la helin wadatashi qaran ama daahfurnaan ku filan, isla markaana ay si isa soo taraysa ugu adeegayaan danaha Ankara.
Dhaleeceeyayaashu waxay sheegeen in Turkigu mudnaanta istiraatiijiyadeed, milatari iyo dhaqaale ka hormarinayo khilaafaadka dastuuriga ah iyo siyaasadeed ee Soomaaliya. Ankara ayaa dhankeeda sheegtay in iskaashigeedu yahay mid loogu talagalay xoojinta madaxbannaanida, amniga iyo horumarka dhaqaale ee Soomaaliya.
Howlgalka maraakiibta dagaalka ayaa ku soo beegmaya cadaadis sii kordhaya oo Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud kaga imanaya wax-ka-beddellada dastuurka iyo muddo-kordhinta xilka madaxweynaha. Hoggaamiyeyaasha mucaaradka ayaa ku doodaya in afartii sano ee hore ee xilkiisu ay dhammaatay, waxayna ku baaqayaan doorashooyin, halka dowladda federaalku ay taageersan tahay qaab-dhismeedka dastuurka wax laga beddelay.
Xiisadaha ayaa sii xoogaystay Koonfur Galbeed, halkaas oo ay soo baxeen warar sheegaya iska horimaadyo hubeysan oo dhex maraya ciidamada federaalka iyo kooxo la safan mucaaradka.
Hirshabeelle, doorasho goboleed lagu muransan yahay ayaa sii hurisay rabshado. Dagaalyahanno ka tirsan beesha Macawiisley ayaa la wareegay goobo ku yaalla Beledweyne, caasimadda gobolka Hiiraan.
Qalalaasaha siyaasadeed iyo amni ayaa socda iyadoo Al-Shabaab ay weli khatar tahay, isla markaana ay xiriirro la leedahay qaybo ka mid ah shabakadaha beelaha deegaanka, taasoo sii adkaynaysa howlgallada milatari iyo dadaallada dib-u-heshiisiinta siyaasadeed.
Khilaafka dastuuriga ah ee Soomaaliya ayaa sii qoto dheeraaday kaddib markii Maxamuud uu ku dhawaaqay xil-ka-qaadista Guddoomiyaha Maxkamadda Sare, Baashe Yuusuf Axmed, taasoo dhalisay caqabad sharci oo loo jeediyay awoodda madaxweynaha.
Guddoomiyaha Maxkamadda Sare ayaa ka horyimid xil-ka-qaadista, iyadoo ay taagan tahay doodda ballaaran ee ku saabsan muddada dastuuriga ah ee xilka madaxweynaha iyo dalabaadka mucaaradka ee ku aaddan doorashooyinka.
Howlgalka badeed ee ugu dambeeyay ee Turkiga ayaa u badan inuu sii xoojiyo baaritaanka lagu sameynayo sida Soomaaliya u maamusho kalluumeysigeeda iyo kheyraadkeeda badda, gaar ahaan iyadoo kala qaybsanaanta siyaasadeed ay sii jirto, isla markaana la isku hayo baaxadda awoodda dowladda federaalka.
Wasaaradda Difaaca ee Turkiga si cad uma sharxin faa’iidooyinka dhaqaale ee gaarka ah ee Soomaaliya laga filayo inay ka hesho howlgalka kalluumeysiga ee la qorsheeyay.
AXADLETM
