Safaaradda Sacuudiga ee xiran ee caasimadda Yemen ee Sanca, oo leh darbiga farshaxan ee muujinaya dagaalyahan Xuuti ah oo joojinaya markab. Sawir: Yahya Arhab/EPA
Dagaallada ka socda Yemen ayaa Axaddii sii xoogaystay, iyadoo dagaalyahannada Xuutiyiintu ay sheegeen inay weerar loo adeegsaday diyaarado aan duuliye lahayn iyo gantaallo ku qaadeen saldhig milatari oo Sucuudi ah, halka isku dhacyo cusub oo ay la galeen ciidamada dawladda ay kumannaan rayid ah oo kale ka barakiciyeen guryahooda.
- Advertisement -
Afhayeenka milatariga Xuutiyiinta Yahya Saree ayaa X ku sheegay in weerarku beegsaday saldhigga Sharurah ee koonfurta Sacuudi Carabiya, oo ay ku jiraan “bakhaarro hub iyo xarumo talis iyo kontarool oo maamulaya gardarrada ka dhanka ah qarankeenna iyo shacabkeenna”.
Xuutiyiintu ma sheegin goorta hawlgalku dhacay. Rabshaduhu toddobaadkan ayay sii kordheen dhex maraya kooxda ay Iiraan taageerto iyo ciidamada dawladda Yemen, oo taageero ka hela Riyadh.
Ciidamada dawladda Yemen ayaa Sabtidii sheegay inay beegsadeen dagaalyahannada Xuutiyiinta ee magaalada dekedda Badda Cas ku taalla ee Mocha, ka hor inta aysan weerarro dheeraad ah ku qaadin fariisimo ku yaalla koonfur-galbeedka dalka.
“Ciidanka Cirka ee Ciidamada Qalabka Sida ayaa saddex duqayn oo cirka ah ku beegsaday goobaha iyo xeryaha kooxda argagixisada Xuutiyiinta” ee gobolka Taiz, ayay milatariga Yemen ku sheegeen qoraal ay Axaddii ku daabaceen X.
Warbaahinta Mareykanka ee Axios ayaa si gooni ah u werisay in Dhaxal-sugaha Sacuudiga Mohammed bin Salman uu Donald Trump laba jeer wacay toddobaadkii hore si uu u dalbado in Maraykanku duqeeyo Xuutiyiinta, balse Trump uu codsiga diiday.
Isku dhacyadii ugu dambeeyay ayaa yimid kaddib weerar toddobaad socday oo ay Xuutiyiintu qaadeen, kaas oo ku dhammaaday inay kooxdu la wareegto qaybtii ugu dambaysay ee xeebaha Yemen ee Badda Cas iyo jasiirado dhowr ah oo istaraatiiji ahaan muhiim u ah. Guulahaasi waxay xoojiyeen gacanta ay ku hayaan marinka Bab al-Mandab, oo ah albaabka koonfureed ee Badda Cas.
Marinkan biyaha ayaa muhiimad dheeraad ah u yeeshay dhoofinta shidaalka Sacuudiga, kaddib markii Iiraan ay si weyn u joojisay maraakiibta maraysa Khaliijka iyada oo xannibtay Marinka Hormuz bilowgii dagaalka Bariga Dhexe.
Markab Iiraani ah oo lagu dhuftay meel u dhow Hormuz, ayay sheegtay warbaahinta dawladda
Warbaahinta dawladda Iiraan ayaa werisay in markab ganacsi oo Iiraani ah lagu dhuftay subaxnimadii hore ee Axaddii meel u dhow Jasiiradda Qeshm, oo ku dhow Marinka Hormuz, taas oo dishay hal qof, saddex kalena dhaawacday.
Habeenkii, qaraxyo dhowr ah ayaa laga soo sheegay hareeraha Qeshm, oo ah jasiiradda ugu weyn ee Marinka Hormuz.
Milatariga Maraykanka isla markiiba wax faallo ah kama bixin. Ciidamada Maraykanka ayaa hore u beegsaday maraakiib sita calanka Iiraan, taas oo qayb ka ah xannibaad socota oo lagu hayo dekedaha Iiraan.
Hay’adaha la socda dhaqdhaqaaqa maraakiibta ayaa sidoo kale Axaddii helay warbixinno cusub oo ku saabsan weerar lagu qaaday markab marayay Marinka Hormuz, taas oo sii xoojisay walaaca ku saabsan hanjabaadaha sahayda tamarta kaddib markii Sacuudi Carabiya ay xirtay dhuun shidaal oo weyn.
Hay’adda UKMTO ee xiriirka la leh ciidamada badda Britain ayaa sheegtay inay heshay warbixin ku saabsan madfac ku dhacay markab marayay marinka. Subaxnimadii hore ee Axaddii, hay’addu waxay sheegtay in aan weli la ogeyn baaxadda khasaaraha iyo xaaladda shaqaalaha markabka.
Xuutiyiintu waxay dhowaan ku dhawaaqeen xannibaad badeed oo iyagu leeyihiin oo lagu beegsanayo dekedaha Riyadh ee Badda Cas.
Wakaaladda wararka dawladda Yemen ee Saba ayaa Sabtidii sheegtay in ciidamada dawladda ay “burburiyeen gaadiid iyo hub, ayna dileen xubno ka tirsan maleeshiyada argagixisada Xuutiyiinta” meel u dhow Mocha. Waxay soo xigatay afhayeen milatari oo sheegay in bartilmaameedyo Xuuti ah oo ka baxsan magaalada sidoo kale la duqeeyay.
Xuutiyiintu waxay goor dambe oo Sabtidii ah sheegeen in “diyaaradaha cadowga Sacuudiga ay fuliyeen 129 duqayn” 48-kii saacadood ee ka horreeyay, deegaanno ay iyagu maamulaan.
Dagaalka sokeeye ee Yemen wuxuu billowday 2014, markii Xuutiyiintu qabsadeen caasimadda Sanca. Colaadda ayaa inta badan degganayd kaddib xabbad-joojin la gaaray 2022, balse waxay mar kale qaraxday bishii Luulyo.
Sacuudi Carabiya waxay dagaalka ku biirtay 2015 si ay u taageerto dawladda Yemen ee caalamku aqoonsan yahay, waxayna weli taageertaa maamulka fadhigiisu yahay Cadan.
Mas’uuliyiinta Sacuudiga ayaa habeen dambe oo Sabtidii ah sheegay in madfac Xuuti ah uu ku dhacay meel u dhow xadka, saacado kaddib markii ay soo saareen digniino ku saabsan suurtagalnimada weerarro. Agaasinka difaaca rayidka ayaa sheegay in dhacdadu sababtay “laba dhaawac iyo khasaare hantiyeed oo gaadhay masaajid, dhismayaal dhowr ah, iyo gaadiid”.
Sannado badan oo dagaal sokeeye ah ayaa barakiciyay malaayiin Yemeni ah, halka xiisadda ugu dambaysay ay ku qasabtay dad kale oo dheeraad ah inay ka baxaan guryahooda.
Qabsashadii Xuutiyiinta ee Mocha Khamiistii ayaa ku kalliftay dad badan oo degganaa inay u qaxaan dhanka Cadan, oo ah xarunta dawladda Yemen ee caalamku aqoonsan yahay.
Hay’adda Qaramada Midoobay u qaabilsan socdaalka ayaa Sabtidii sheegtay in 76,000 qof ay ka baxsadeen dagaallada tan iyo Luulyo. Tiradaasi waxay afar laabmatay muddada hal toddobaad ah.
Ilyas Moussa Dawaleh, wasiirka dhaqaalaha iyo maaliyadda Jabuuti, ayaa Sabtidii sheegay in ku dhowaad 1,400 qof ay dalka soo galeen.
In ka badan 500 qof ayaa lagu dilay dagaallada dib u soo cusboonaaday, sida ay sheegeen ilo kala duwan oo labada dhinac ah.
Trump ayaa Sabtidii qiray inuu la hadlay hoggaamiyaha dhabta ah ee Sacuudiga, balse wuxuu sheegay in Xuutiyiintu ay sidoo kale “na soo waceen, mana rabaan inay nala dagaallamaan”. Ma uusan bixin faahfaahin ku saabsan in Washington ay faragelin karto iyo in kale, isagoo taa beddelkeeda weriyayaasha u sheegay in “wax walba ay gobolka si fiican oo qurux badan uga hagaagi doonaan”.
Sannadkii 2025, Maraykanku wuxuu fuliyay olole duqayn ah oo toddoba toddobaad socday oo ka dhan ah Xuutiyiinta, kaddib weerarro soo noqnoqday oo lagu qaaday maraakiibta Badda Cas, kuwaas oo kooxdu sheegtay inay u fulisay taageerada Xamaas intii uu socday dagaalka Gaza.
Ololahaasi wuxuu ku dhammaaday xabbad-joojin wada xaajood lagu gaaray, inkastoo Xuutiyiintu sii wadeen inay gantaallo iyo diyaarado aan duuliye lahayn ku weeraraan Israa’iil.
Kooxdu waxay dhawaan dib u billowday weerarrada ay ku hayso maraakiibta Badda Cas kaddib markii ay ku dhawaaqday xannibaaddeeda badeed ee Sacuudi Carabiya.
Sanca, taageerayaasha Xuutiyiinta ayaa xusay sii deynta 210 maxbuus oo lagu hayay dhulal ay kooxdu qabsatay. Qaar ayaa xabsiga ku jiray illaa siddeed sano.
