Shirkadda hawada sare ee Turkiga ee Fergani Space ayaa ku dhawaaqday ridista dayax-gacmeedkeedii ugu horreeyay 15-kii Janaayo 2025, sida lagu sheegay qoraal lagu daabacay X (Handout / SpaceX / AA)
Muqdisho (AX) — Soomaaliya waxay ku socotaa waddadii ay ku ridaysay dayax-gacmeedkeedii ugu horreeyay sanadka 2027, iyadoo taas ka mid tahay iskaashi hawada sare ah oo sii ballaaranaya oo ay la leedahay Türkiye, sida uu Khamiistii sheegay safiirka Turkiga ee Soomaaliya Alper Aktaş.
- Advertisement -
Isagoo ka hadlayay munaasabad ka dhacday Muqdisho, Aktaş wuxuu sheegay in hindisahan laga hirgelin doono degmada Warsheekh ee gobolka Shabeellaha Dhexe. Halkaas waxaa la filayaa in laga dhiso xarun diiradda saarta hawlaha dayax-gacmeedyada iyo cilmi-baarista hawada sare.
“Haddii aan shan ama 10 sano ka hor iri maalin uun Soomaaliya waxay hawada sare u diri doontaa dayax-gacmeed, dad badan ayaa laga yaabaa inay nagu qosli lahaayeen,” ayuu yiri Aktaş.
Wuxuu tilmaamay horumarka dhanka amniga iyo jawiga diblomaasiyadeed ee Soomaaliya inuu caddeyn u yahay isbeddelka ballaaran ee dalka. Diblomaasiyiin shisheeye ayaa hadda saldhig ku leh Muqdisho, ayuu yiri, iyadoo qaarkood xitaa carruurtooda u dirayaan dugsiyada caasimadda.
Aktaş wuxuu sidoo kale ka hadlay sahminta shidaalka iyo gaaska dabiiciga ah ee biyaha Soomaaliya, isagoo sheegay in kooxo Turki ah ay haatan ka shaqeynayaan xeebaha dalka.
“Waxaan rajeynayaa in marka la helo war wanaagsan oo ku saabsan natiijooyinka sahminta, aad na xusuusan doontaan,” ayuu yiri.
Maraakiib kalluumeysi oo Turki ah ayaa la filayaa inay billaabaan inay yimaadaan Soomaaliya bisha Oktoobar, ayuu yiri Aktaş, taasoo qayb ka ah dadaallada lagu ballaarinayo waaxda kalluumeysiga laguna xoojinayo dhaqaalaha badda ee dalka.
Wuxuu sheegay in kalluumeysiga Soomaaliya iyo khayraadka kale ee badeed ay wax weyn ku biirin karaan dhaqaalaha buluugga ah ee dalka.
Marka laga soo tago hawada sare, shidaalka iyo kalluumeysiga, safiirku wuxuu sheegay in Muqdisho iyo Ankara ay sidoo kale ka fiirsanayaan iskaashi waaweyn oo ku saabsan macdanta, beeraha, waddooyinka iyo isku xirka magaalooyinka ee guud ahaan Soomaaliya.
“Waxii aan maanta ka wada hadalnay waxay ka tarjumayaan wixii aan illaa hadda gaarnay, balse himilooyinkeenna iyo yoolalkeenna aad bay uga fog yihiin intaas,” ayuu yiri Aktaş.
Ridista la qorsheeyay waxay Soomaaliya ka dhigi doontaa dalkii ugu horreeyay ee Afrikaan ah ee dayax-gacmeedyo kaga dira orbit-ka dhulkiisa, taasoo calaamad u noqonaysa horumar weyn oo u soo hoyday dal dib isu dhisaya kadib tobannaan sano oo colaado ah.
Iskaashiga Türkiye ayaa la filayaa inuu ku jiro deked hawada sare oo laga dhiso xeebta Badweynta Hindiya ee Soomaaliya.
Hindisahan waxaa lagu tilmaamay mid ka mid ah maalgashiyada shisheeye ee ugu waaweyn taariikhda dhow ee Soomaaliya iyo calaamad kale oo muujinaysa xoojinta xiriirka istiraatiijiga ah ee u dhexeeya Muqdisho iyo Ankara.
Soomaaliya waxay ku taallaa wax yar ka sarreeya dhulbaraha, waxayna ku fidsan tahay labada cirif ee woqooyi iyo koonfur. Goobta ay ku taallaa waxay dalka ka dhigeysaa mid ka mid ah meelaha ugu faa’iidada badan dunida ee laga gano gantaallada.
Ridista laga sameeyo gobollada dhulbaraha ku dhow waxay ka faa’iidaysan kartaa xawaaraha ugu sarreeya ee wareegga Dhulka—qiyaastii 1,670 kmph—taasoo gacan ka geysanaysa dhimista isticmaalka shidaalka isla markaana u oggolaanaysa gantaallada inay qaadaan xamuulal waaweyn.
Goobta la soo jeediyay ee 30×30 km ah oo ku taal xeebta Soomaaliya, oo ah tan ugu dheer qaaradda Afrika inteeda dhul-weynaha ah, waxay bixin doontaa marin duulimaad oo bari u jeeda oo furan kana gudba Badweynta Hindiya. Cirka gobolka oo si joogto ah u ah mid furan ayaa sidoo kale ka caawin doona in la hubiyo in qaybaha gantaallada ee go’a ay si nabdoon uga dhacaan meel ka fog deegaannada dadku ku nool yihiin.
