Isniin, Luulyo 27, 2026
Muqdisho (AX) — Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed ayaa ugu baaqay hoggaamiyeyaasha siyaasadda inay gaaraan heshiis ballaaran oo lagu dhisayo Gole Ku-meel-gaar ah oo loo dhan yahay, kaas oo hagaya geeddi-socodka kala-guurka dastuuriga iyo doorashooyinka Soomaaliya ilaa si nabad ah loo dhisayo hay’ado qaran oo cusub.
- Advertisement -
Warqad furan oo ku taariikhaysan Luulyo 27, 2026, ayuu goluhu ku sheegay in hawsha ugu degdegga badan ee dalka hortaalla ay tahay in la gaaro heshiis siyaasadeed oo soo celinaya sharciyadda, dib u cusboonaysiinaya is-afgaradka qaran, isla markaana ilaalinaya dhexdhexaadnimada hay’adaha dowladda, oo ay ku jiraan Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed.
Baaqa waxaa loo diray madaxda dowladaha, wasiirrada gaashaandhigga iyo taliyeyaasha ciidamada difaaca ee dalalka ciidanka iyo booliska ku biiriya Hawlgalka Taageerada iyo Xasilinta Midowga Afrika ee Soomaaliya (AUSSOM).
Dalalkaas waxaa ka mid ah Uganda, Kenya, Itoobiya, Jabuuti, Burundi iyo Masar.
Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed waa koox mucaarad ah oo ay ku jiraan madaxweyne hore, ra’iisul-wasaareyaal hore, madaxweynayaasha xilka haya ee Jubaland iyo Dowladda Puntland, wasiirro hore iyo siyaasiyiin kale.
Goluhu wuxuu uga mahadceliyey dalalka Midowga Afrika ee ciidanka iyo booliska ku biiriya hawlgalka ku dhowaad labaatan sano oo ay Soomaaliya ka shaqaynayeen, isagoo xusay in kumannaan ka tirsan ciidamada Afrika ay si geesinimo leh u adeegayeen, naf-hurnimana u sameeyeen taageeridda nabadda iyo amniga dalka.
Hase yeeshee, goluhu wuxuu ka digay in Soomaaliya ay gashay marxalad siyaasadeed oo uu ku tilmaamay mid khatar ah, isagoo ku dooday in muddo-xileedkii dastuuriga ahaa ee Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud uu dhammaaday May 15, 2026, halka muddo-xileedkii Baarlamaankuna uu ku ekaa Abriil 14, 2026.
Inkasta oo waqtiyadaas la gaaray, ayuu sheegay, haddana lama dhisin hannaan siyaasadeed oo lagu heshiiyey oo lagu hago kala-guurka.
“Weli ma jiro heshiis siyaasadeed oo lagu maareeyo kala-guurka ay tahay inuu xiga,” ayuu goluhu yiri. “Soomaaliya waxay hadda ku jirtaa marxaladdii ugu khatarta badnayd ee siyaasaddeeda, iyadoo aan lahayn hannaan sharci ah oo lagu heshiiyey oo qeexaya cidda xukumaysa iyo sida loo xukumayo.”
Goluhu wuxuu dowladda federaalka ku eedeeyey inay si khaldan u maareysay kala-guurka, isagoo sheegay in sii qotomidda khilaafaadka siyaasadeed ay wiiqday midnimada qaranka, isla markaana dareenka ka leexisay hawlgallada ka dhanka ah al-Shabaab iyo Daacish.
Waxa kale oo uu ku eedeeyey in Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed, oo lagu dhisay kaalmo ay bixiyeen saaxiibbada Afrika, laga leexiyey waajibaadkiisa dastuuriga ah ee ilaalinta shacabka Soomaaliyeed.
“Dowlad kala qaybsan si guul leh uma qaadi karto olole mideysan oo ka dhan ah argagixisada ka gudubta xuduudaha,” ayaa lagu yiri warqadda.
Kooxdu waxay sidoo kale walaac ka muujisay xiriirka sii xumaanaya ee u dhexeeya dowladda federaalka iyo dowlad-goboleedyada Puntland iyo Jubaland, kuwaas oo ciidamadoodu, sida ay sheegtay, weli jiidaha hore kula dagaallamayaan al-Shabaab iyo Daacish.
Sida uu goluhu sheegay, dowladda federaalku waxay ciidamadaas ka fogeysay saaxadda, ka joojisay taageerada, isla markaana si toos ah u bartilmaameedsatay.
“Soomaaliya kama adkaan karto laba jabhadood iyadoo dowladdeedu la dagaallamayso dowlad-goboleedyadeeda jiidda hore,” ayuu goluhu yiri.
Baaqan ayaa soo baxay xilli dalalka Afrika ee ciidanka ku biiriya hawlgalka ay isu diyaarinayaan inay ka arrinsadaan mustaqbalka AUSSOM, iyadoo ay weli jiraan su’aalo la xiriira maalgelinta iyo taageerada saadka.
Goluhu wuxuu ku dooday in dhibaatooyinka maalgelinta ee haysta UNSOS iyo AUSSOM, oo ay weheliso cagajiidka sii kordhaya ee deeq-bixiyeyaasha caalamiga ah, ay ka dhasheen maqnaanshaha waxa uu ku tilmaamay dowlad sharciyad leh oo saaxiibbada shisheeye ay si kalsooni leh u aamini karaan ulana shaqayn karaan.
“Ma jiro hawlgal beddeli kara dowlad, heer kasta oo naf-hurnimo shisheeye ahna ma sugi karo dal ay hoggaankiisu lumiyey sharciyaddiisa,” ayuu goluhu yiri.
Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed ayaa sheegay inuu weli taageersan yahay heshiis siyaasadeed oo nabadeed, wada-xaajood ku dhisan, Soomaaliduna hoggaaminayso, kaas oo lagu gaaro isu-tanaasul iyo wadahadal.
Iyadoo qayb ka ah geeddi-socodkaas, wuxuu soo jeediyey in la dhiso Gole Ku-meel-gaar ah oo loo dhan yahay, kaas oo si wadajir ah u kormeera kala-guurka dastuuriga iyo doorashooyinka.
Goluhu wuxuu sheegay in hay’ad noocaas ahi ay soo celin doonto sharciyadda siyaasadeed, dib u cusboonaysiin doonto kalsoonida shacabka, ilaalin doonto dhexdhexaadnimada Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed iyo hay’adaha kale ee dowladda, isla markaana xaqiijin doonto in kala-guurku u dhaco si loo dhan yahay, hufan oo lagu kalsoonaan karo.
Wuxuu ugu baaqay hoggaamiyeyaasha dalalka Afrika ee ciidanka iyo booliska ku biiriya hawlgalka inay Shir-madaxeedka Kampala u adeegsadaan taageeridda heshiis soo celinaya sharciyadda, isla markaana abuuraya xaaladaha lagama maarmaanka u ah xil-wareejin dastuuri ah oo nabadeed.
“Soomaaliya waxay si degdeg ah ugu baahan tahay heshiis siyaasadeed oo loo dhan yahay, waana inuu kani noqdaa shuruudda iyo saldhigga sii wadista hawlgal kasta,” ayuu goluhu yiri.
Kooxdu waxay ku doodday in waxqabadka AUSSOM aan lagu qiimeyn oo keliya dhulka laga soo celiyey ururrada xagjirka ah, balse sidoo kale lagu saleeyo in ay dhalato dowlad Soomaaliyeed oo sharci ah, lehna hay’ado awood u leh inay ilaashadaan nabaddeeda iyo amnigeeda.
Nuqullo ka mid ah warqadda waxaa loo diray Guddiga Midowga Afrika, Golaha Nabadda iyo Ammaanka Midowga Afrika, xubnaha Afrika ee Golaha Ammaanka Qaramada Midoobay, IGAD, Mareykanka, Boqortooyada Ingiriiska, Midowga Yurub, Turkiga iyo Hawlgalka Kala-guurka Qaramada Midoobay ee Soomaaliya.
