Muqdisho (AX) — Madaxweynihii hore ee Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed, Cabdicasiis Xasan Maxamed Laftagareen, ayaa Jimcihii ku eedeeyay dowladda federaalka Soomaaliya inay weerarro ku qaaday rayid iyo mucaarad siyaasadeed oo ku sugan Koonfur Galbeed iyo degmada Doolow ee gobolka Gedo.
Warqad uu u diray Mareykanka, Qaramada Midoobay, Midowga Yurub, Midowga Afrika, IGAD, safaaradaha iyo kooxaha mucaaradka Soomaaliya, Laftagareen wuxuu ku eedeeyay ciidamada federaalka inay muddo lix bilood ah olole militari ku hayeen maamulkiisii hore, isla markaana ay adeegsadeen diyaarado lagu duqeeyay tuulooyinka ku dhow Baydhabo.
- Advertisement -
Eedeymahan si madax-bannaan looma xaqiijin karin. Dowladda federaalka Soomaaliya ayaa hore ciidamada daacadda u ah Laftagareen ugu tilmaantay maleeshiyaad hubeysan oo isku dayaya inay xasilloonida ka diraan Koonfur Galbeed, waxayna ku eedeysay inay garab dagaallamayaan al-Shabab, eedeyn uu Laftagareen diiday.
Laftagareen wuxuu sheegay in duqeymo cirka ah oo dhacay labadii bilood ee la soo dhaafay ay ku dhaceen tuulooyinka Hartiqanle, Ceel Doon, Ceel Ka Naho, Saaydheelow iyo Sagara Gali, kuwaas oo dilay rayid iyo xoolo. Wuxuu ku eedeeyay in diyaaradaha Cessna ee ka hawlgala garoonka caalamiga ah ee Muqdisho ay ku lug lahaayeen weerarrada.
Warqadda kuma uusan bixin tirooyinka khasaaraha ama caddeymo taageeraya sheegashadiisa.
Laftagareen wuxuu sidoo kale ku celiyay eedeyntiisa ah in dowladda Madaxweyne Hassan Sheikh Mohamud ay heshiis la gaartay al-Shabab bishii Maarso, taas oo u saamaxday ciidamada federaalka inay isticmaalaan waddooyinka ay gacanta ku hayaan kooxda hubeysan xilli ay u sii socdeen Baydhabo.
Dowladda federaalka si fagaare ah uma xaqiijin jiritaanka heshiis noocaas ah, eedeyntana si madax-bannaan looma xaqiijin.
Warqadda Laftagareen waxay Mohamud ku tilmaantay “madaxweynihii hore,” taas oo ka tarjumaysa mowqifka mucaaradka ee ah in muddo-xileedkiisii dastuuriga ahaa uu dhammaaday bishii May. Dowladda federaalka ayaa diiddan aragtidaas, iyadoo sheegaysa in wax-ka-beddellada dastuuriga ah ee muddo-xileedka madaxweynaha iyo baarlamaanka ka dhigay shan sano ay Mohamud xafiiska ku sii hayaan.
Wuxuu sidoo kale codsaday baaritaan caalami ah oo lagu sameeyo qaraxii Sept. 3 ka dhacay guriga Doolow ee taliyihii hore ee Ciidanka Asluubta Soomaaliyeed, Jeneraal Mahad Cabdiraxmaan Aadan, oo si weyn loogu yaqaan Mahad Shub.
“Halkii uu diiradda saari lahaa la dagaallanka Al-Shabaab, Hassan Sheikh Mohamud wuxuu xoogga saaray bartilmaameedsiga mucaaradkiisa siyaasadeed. Weerar gaar ah oo ka dhacay Doolow, diyaaradaha Turkish F-16 ee ku howlgalayay amarka Hassan Sheikh Mohamud iyo Guddoomiye Jama ayaa weeraray Jeneraal Mahad Cabdiraxmaan Cabdi, oo loo yaqaan Jeneraal Shub.”
“Ficilladan looma soo bandhigi karo hawlgal sharci ah oo la-dagaallanka argagixisada ah. Waxay yihiin weerar ka dhan ah shacabka Koonfur Galbeed iyo mustaqbalkooda. Waxay khatar gelinayaan rayidka, waxay wiiqayaan maamulka sharciga ah ee Koonfur Galbeed, waxayna halis ku yihiin xasilloonida Soomaaliya.”
Warbixinno madax-bannaan ma xaqiijin in diyaarad F-16 ah ay ka qayb qaadatay dhacdada.
Wararkii hore ee ka soo baxay Doolow ayaa qaraxa ku tilmaamay weerar drone, halka xubno mucaarad ah ay eedda saareen Türkiye iyo dowladda federaalka Soomaaliya. Muqdisho waxay beenisay inay fulisay duqeyn cirka ah, waxayna sheegtay in natiijooyinka hordhaca ah ay tilmaamayaan in qaraxa uu ka dhashay walxaha qarxa oo lagu dhex maamulayay xarunta. Dowladda ayaa ku dhawaaqday baaritaan xaqiiqo-raadis ah.
Ma jiro warbixin si madax-bannaan loo xaqiijiyay oo go’aamisay cidda mas’uulka ka ahayd.
Laftagareen wuxuu ugu baaqay saaxiibada caalamiga ah inay baaraan qaraxa Doolow, duqeymaha la sheegay inay ka dhaceen agagaarka Baydhabo, dhaq-dhaqaaqyada ciidamada federaalka ee Koonfur Galbeed iyo sheegashadiisa ku saabsan xiriirrada dowladda iyo al-Shabab.
Wuxuu sidoo kale ku boorriyay inay cadaadis saaraan si loo joojiyo howlgalada militari, loona dammaanad qaado in baarayaashu heli karaan bulshooyinka ay waxyeelladu gaartay, markhaatiyaasha, diyaaradaha, diiwaannada duulimaadyada iyo diiwaannada taliska.
Warqaddu waxay ku soo beegmaysaa xilli Soomaaliya ay wajahaysa mid ka mid ah iska-horimaadyadeeda federaal iyo dowlad-goboleed ee ugu daran sannadkan.
Ciidamada federaalka ayaa la wareegay gacan ku haynta Baydhabo 30-kii Maarso, kaddib khilaaf siyaasadeed oo u dhexeeyay Laftagareen iyo dowladda Mohamud oo ku saabsanaa isbeddellada dastuurka, doorashooyinka iyo gacan ku haynta Koonfur Galbeed. Laftagareen ayaa markii dambe is casilay kana baxay magaalada.
Taageerayaashiisa ayaa weli diiddan maamulka beddelka ah ee gobolka, waxayna ciidamada hubeysan ku haystaan duleedka Baydhabo.
Tan iyo markaas waxaa marar badan dhacay iska horimaadyo.
Sept. 3, ciidamada daacadda u ah Laftagareen ayaa weerar ku qaaday Baydhabo, taas oo dhalisay dagaal saacado qaatay oo ay la galeen ciidamada ammaanka federaalka iyo kuwa gobolka. Wasaaradda Gaashaandhigga Soomaaliya waxay sheegtay in dagaalyahanno al-Shabab ah ay la qayb qaateen ciidamada Laftagareen, inkastoo sheegashadaas si madax-bannaan loo xaqiijin karin. Xerada Laftagareen ayaa beenisay inay wax xiriir ah la leedahay kooxda hubeysan.
Isbitaalka Gobolka Bay ayaa daweeyay 71 qof oo dhaawac ah, oo ay ku jiraan 15 haween ah, wuxuuna qaaday hal qof oo rayid ah oo ku geeriyooday dagaalka, sida uu sarkaal isbitaalka ka tirsan u sheegay The Associated Press. Iska horimaadyo hore oo ka dhacay Baydhabo iyo nawaaxigeeda bishii ka horreysay ayaa dilay ugu yaraan afar rayid ah, waxayna dhaawaceen 98 kale.
Dowladda federaalka waxay aqoonsan tahay maamul beddel ah oo ka jira Baydhabo, balse Laftagareen iyo xulafadiisu waxay weli muran ka qabaan sharciyadda isbeddelka siyaasadeed.
Is-hortaaggan wuxuu qayb ka yahay xiisadaha ballaaran ee u dhexeeya Muqdisho, hoggaamiyeyaasha dowlad-goboleedyada iyo xubnaha mucaaradka ee ku saabsan wax-ka-beddellada dastuurka iyo soo jeedinta dowladda federaalka ee ah in nidaamka doorashada dadban ee muddada dheer ka jiray Soomaaliya lagu beddelo cod-bixin toos ah.
Warqaddii Jimcaha, Laftagareen wuxuu khilaafka ku sifeeyay weerar ka dhan ah Koonfur Galbeed halkii uu ka ahaan lahaa hawlgal la-dagaallanka argagixisada, wuxuuna ugu baaqay saaxiibada caalamiga ah inay isla xisaabtamaan cid kasta oo lagu helo mas’uuliyadda weerarrada ka dhanka ah rayidka.
Dowladda Soomaaliya, dhankeeda, waxay sheegtay in ciidamadeedu ay caasimadda gobolka ka difaacayaan kooxaha hubeysan, isla markaana ay sugayaan deegaanka si looga ilaaliyo al-Shabab iyo ciidamada daacadda u ah hoggaamiyihii hore ee gobolka.
