Kaddib 26 sano oo difaac adag lagu gaadhay, Maraykanku wuxuu waayay maqaamkiisii ciribtirka jadeecada, sida ay sheegtay Ururka Caafimaadka Ameerika (PAHO), kaddib in ka badan hal sano oo xiriir ah oo fayraska aadka u faafa uu gudbinayay.
Bolivia iyo Mexico ayaa sidoo kale laga qaaday maqaamkoodii ciribtirka jadeecada, sida uu sheegay laanta Ameerika ee Ururka Caafimaadka Adduunka.
“Inkasta oo tani ay tahay dib-u-dhac weyn, dalalku waxay durba qaadanayaan tallaabooyin ay ku xakameynayaan faafitaankooda. Bolivia, Mexico iyo Maraykanku waxay fulinayaan tallaabooyin lagu xoojinayo tallaalka, la socodka iyo ka jawaabista faafitaannada,” ayuu yiri Agaasimaha PAHO Jarbas Barbosa intii lagu guda jiray warbixin uu saxaafadda siiyay.
Barbosa wuxuu sheegay in ciribtirka jadeecadu aanu ahayn oo keliya sumad caafimaad dadweyne. Magacaabistan waxay muujinaysaa in fayrasku aanu si joogto ah u dhex wareegin bulshada muddo dheer, taas oo gacan ka geysanaysa in dadka laga ilaaliyo xanuun, isbitaal-dhigid iyo dhimasho laga hortagi karo.
Si uu dib ugu helo maqaamka ciribtirka jadeecada, mas’uuliyiinta PAHO waxay sheegeen in Maraykanku gudbiyo qorshe tallaabooyin sixitaan ah oo faahfaahinaya xeeladaha iyo tallaabooyinka uu u adeegsan doono xakamaynta gudbinta. Kadibna waa inuu muujiyo in fayraska la ciribtiray muddo 12 bilood ah.
Maraykanka ayaa la filayaa inuu qorshaha gudbiyo toddobaadyada soo socda, ayuu sheegay Dr Daniel Salas, maareeyaha fulinta ee Barnaamijka Gaarka ah ee PAHO ee Tallaalka Dhammaystiran.
Xoghayaha Caafimaadka Maraykanka Robert F Kennedy Jr ayaa muujiyay shaki ku saabsan badbaadada tallaallada jadeecada
Kiisaska ayaa kordhay xilligii Xoghayaha Caafimaadka Maraykanka
Kordhaca kiisaska jadeecada ee Maraykanka ayaa yimid xilli heerarka tallaalku hoos u dhacayaan, shakiga tallaalkuna sii kordhayo, iyadoo Xoghayaha Caafimaadka Maraykanka Robert F Kennedy Jr uu sannado badan su’aal gelinayay badbaadada tallaallada jadeecada isaga oo aan hayn caddeyn cilmiyeed.
Laga bilaabo 12-kii Nofeembar, Xarumaha Xakamaynta iyo Ka Hortagga Cudurrada ee Maraykanka (CDC) waxay xaqiijiyeen 5,412 kiis oo jadeeco ah iyo lix dhimasho. Gobolladu waxay sheegeen in 10 qof ay sanadkan u dhinteen fayraska aadka u faafa.
Bayaan lagu daabacay boggeeda internetka, CDC waxay sheegtay inay weli ka go’an tahay soo afjaridda faafitaannada jadeecada iyo ilaalinta dadka Maraykanka. Hay’addu waxay sheegtay inay ka shaqayn doonto soo celinta maqaamka ciribtirka dalka, iyadoo gobollada siinaysa agabka ay u baahan yihiin iyo hoggaan qaran oo joogto ah.
“Magacaabista maqaamka ciribtirka jadeecadu ma aha waxa ilaaliya dadka Maraykanka; tallaalka ayaa ilaaliya,” ayay tiri Agaasimaha CDC Erica Schwartz, sida lagu sheegay bayaanka.
Pennsylvania ayaa diiwaangelisay tirada ugu badan ee dhimashada la xiriirta jadeecada marka loo eego gobollada Maraykanka, iyadoo ay gaarayaan toddoba. Wisconsin ayaa soo warisay laba dhimasho, halka gobolka New York uu diiwaangeliyay dhimashadii ugu horreysay ee la xiriirta jadeecada in ka badan 30 sano, taas oo ku dhacday ilmo.
“Dadka intooda badan, waayitaanka maqaamka ciribtirka jadeecadu wuxuu u ekaan karaa wax aan iyaga saamaynayn. Laakiin haddii aad tahay waalid ilmo ka yar hal sano, noloshaadu way isbeddeli doontaa,” ayuu yiri Daniel Jernigan, oo hore u ahaa agaasimaha Xarunta Qaranka ee CDC u qaabilsan Cudurrada Faafa ee Soo Baxaya iyo Kuwa Xoolaha ka Gudba.
“Waxaad u baahan doontaa inaad si dheeraad ah uga taxaddarto joogitaanka meelaha dadku ku badan yihiin ama inaad diyaarad ugu safarto booqashada awooweyaasha, maadaama khatarta ah in ilmahaagu la kulmo qof qaba jadeeco ay sii kordhi doonto.”