U bood qoraalka
Thursday, November 19, 2026 8 Jumada al-Thaniyah 1448 AH Asr 15:08
Muqdisho 29°C
Deg-deg: MSF waxay ka digtay in colaadda ka dhanka ah muhaajiriinta ay sii xumaynayso dhibaatada caafimaad ee muhaajiriinta
Warar Deg-deg ah
Axadle
Axadle Newsroom World Ingiriisi

Maxkamadda Caalamiga ah ee Caddaaladda oo ogaatay in Myanmar ay xasuuq ka geysatay Rohingya

Follow
Newsroom published Updated 2 hours ago 3-minute read
Myanmar committed genocide against Rohingya, ICJ finds

Go’aan taariikhi ah oo saamayntiisu ka fogaanayso Koonfur-bari Aasiya, ayay Maxkamadda Caalamiga ah ee Caddaaladdu ku xukuntay in Myanmar ay xasuuq ka geysatay dadka laga tirada badan yahay ee Rohingya—waana markii ugu horreysay ee maxkamaddu ay dal ku hesho mas’uuliyadda dambigaas.

Go’aanka ayaa yimid toddoba sano kaddib markii Gambia ay gudbisay dacwadda, wuxuuna ahaa markii afraad oo keliya tan iyo Xasuuqii Nazi-ga ee maxkamad caalami ahi ay go’aamiso in heerka sharci ee xasuuqa la buuxiyey.

Sidoo kale, waxay ahayd markii ugu horreysay ee maxkamaddu dal si toos ah ugu qabato mas’uuliyadda xasuuq.

“Maxkamaddu waxay ogaatay in ciidamada ammaanka Myanmar ay dileen kumannaan rayid ah oo Rohingya ah, ay geysteen falal baahsan oo rabshado galmo ah iyo falal rabshado aad u daran oo ka dhan ah carruurta, isla markaana ay weerareen Rohingya-da baxsanaysay,” ayuu yiri garsoore Yuji Iwasawa oo guddoominayay maxkamadda, xilli uu akhrinayay go’aanka.

Garsoorayaashu waxay go’aamiyeen in milatariga Myanmar uu si wadareed u toogtay rag iyo wiilal, uu si baahsan u geystay kufsi iyo rabshado galmo oo ka dhan ah haweenka Rohingya, isla markaana uu burburiyey ama gubay boqolaal tuulo intii lagu guda jiray hawlgalladii loogu yeeray “nadiifinta.”

Waxay sidoo kale ogaadeen in milatarigu si ula kac ah u faafiyey hadallo nacayb ah oo lagu bartilmaameedsanayay dadka Rohingya.

Go’aanku waa kama dambays, lamana rafcaan qaadan karo.

Bangladesh, hoggaamiye ka tirsan bulshada qaxootiga Rohingya ayaa soo dhoweeyey go’aanka, isagoo muujiyey “mahadnaqii ugu weynaa.”

“Waxaan mahadnaqii ugu weynaa u jeedinaynaa Bangladesh, Gambia iyo OIC (Ururka Iskaashiga Islaamka), kuwaas oo nala joogay sannadahan oo dhan,” ayuu Sayed Ullah u sheegay AFP isaga oo jooga xerada qaxootiga ee Cox’s Bazar. “Waxaan qof walba ka codsanaynaa inuu nala joogo illaa aan ku laabanayno gurigeenna.”

Xasuuqa si dhif ah ayaa looga caddeeyey maxkamadaha caalamiga ah, sababtoo ah dacwad-oogayaashu waa inay muujiyaan ujeeddo gaar ah oo ah in gebi ahaan ama qayb ahaan la baabi’iyo koox qaran, qowmiyadeed, isir ama diimeed.

Go’aanka Maxkamadda Caalamiga ah ee Caddaaladda, oo sidoo kale loo yaqaan Maxkamadda Adduunka, ayaa u badan tahay inuu saamayn ku yeesho meelo ka baxsan Myanmar, oo ay ku jirto dacwaddii Koonfur Afrika ee 2023 ay ku eedaysay Israa’iil inay xasuuq ka geysatay Gaza.

Dacwadda waxaa Gambia ku soo oogtay iyadoo cuskanaysa Axdiga Qaramada Midoobay ee Xasuuqa ee 1948.

Go’aanka ugu horreeya ee weyn ee maxkamaddu soo saarto muddo ka badan toban sano oo ku saabsan Axdiga Xasuuqa ee 1948 ayaa la filayaa inuu soo jiito indho-indhayn xooggan oo ka timaadda khubaro sharci, kuwaas oo doonaya inay fahmaan sida garsoorayaashu u qiimeeyeen mas’uuliyadda dal ee dambiyada caalamiga ah ee lagu eedeeyey.

Israa’iil iyo Myanmar labaduba way diideen eedeymaha xasuuqa, iyagoo ku adkaysanaya in ciidamadoodu si waafaqsan sharciga uga jawaabeen weerarro ay qaadeen kooxo hubaysan.

Gambia, go’aanku wuxuu u ahaa guul sharci oo weyn. Maxkamaddu waxay Myanmar ku heshay mas’uuliyadda xasuuq la xiriiray olole milatari oo ku qasbay ugu yaraan 700,000 oo Muslimiin Rohingya ah inay ka qaxaan Myanmar oo ay Buddhistu u badan tahay.

Qareenno iyo xubno ka tirsan wafdiga Myanmar oo dhagaysanaya go’aanka lagu dhawaaqay ee Maxkamadda Caalamiga ah ee Caddaaladda

Guddiga oo ka kooban 15 garsoore ayaa sheegay in “fasiraadda keliya ee macquulka ah ee sharxi karta tallaabooyinka Myanmar ay tahay ujeeddo lagu baabi’inayo qayb weyn oo ka mid ah kooxda la ilaaliyo, oo ah dadka Rohingya ee ku nool gobolka Waqooyi Rakhine,” taas oo buuxisay heerka sharci ee xasuuqa.

Maxkamaddu waxay sheegtay in Myanmar looga baahan yahay inay magdhaw siiso Rohingya-da xadgudubyadii ay geysatay, iyadoo qadarka magdhowga la go’aamin doono goor dambe.

Waxay sidoo kale amartay Myanmar inay fududayso “soo laabashada ammaan iyo sharaf leh ee Rohingya-da lagu barakiciyey falalka khaldan ee Myanmar, si ay ugu laabtaan meelihii ay degganaayeen, iyo dib-u-midaynta qoysaskooda,” sida lagu sheegay go’aanka.

Go’aankan ka hor, maxkamadaha caalamiga ahi waxay xasuuq u aqoonsadeen oo keliya kii Rwanda ee 1994, xasuuqii Srebrenica ee Bosnia ka dhacay 1995 iyo gaboodfalladii ay geysteen Khmer Rouge ee Cambodia dabayaaqadii 1970-meeyadii.

Inkasta oo go’aannada Maxkamadda Caalamiga ah ee Caddaaladdu ay yihiin kama dambays—maxkamaddu waxay xallisaa khilaafaadka u dhexeeya dalalka waxayna go’aan ka gaartaa xadgudubyada lagu eedeeyo ee heshiisyada caalamiga ah—waxay leedahay awood wax-ku-ool ah oo kooban oo ay ku fuliso go’aannadeeda.

Maxkamadda Caalamiga ah ee Caddaaladdu way ka duwan tahay Maxkamadda Caalamiga ah ee Dambiyada, taas oo dadka ku oogta dambiyada dagaal, dambiyada ka dhanka ah aadanaha iyo xasuuqa, isla markaana xukumi karta xabsi.

Sidee u aragtaa warbixintan?

0 votes