Muslimiin oo Cumro ku gudanaya Masjidka Weyn ee magaalada barakaysan ee Maka, Sacuudi Carabiya, Sebtembar 14, 2026 [Ibraheem Abu Mustafa/Reuters]
Sacuudi Carabiya ayaa sheegtay inay qabatay oo burburisay diyaarad aan duuliye lahayn oo Xuuthiyiintu u soo direen dhinaca Maka, taas oo walaac cusub ka abuurtay ammaanka magaalada ugu barakaysan Islaamka.
- Advertisement -
Turki al-Maliki, afhayeenka isbahaysiga uu Sacuudigu hoggaamiyo, ayaa sheegay in Ciidamada Difaaca Cirka Boqortooyada Sacuudiga ay soo rideen diyaaradda cadawtinimada ahayd fiidnimadii Talaadada, ka hor inta aysan gelin hawada xaddidan.
Al-Maliki ayaa cambaareeyay duullimaadka, isaga oo ku tilmaamay isku day lagu argagixinayo cibaadaysatada laguna halis gelinayo rayidka, wuxuuna sheegay in badbaadada labada masjid ee barakaysan iyo xujaydu ay tahay “khad cas”.
Xuuthiyiintu waxay hore u diideen eedeymaha ah inay beegsadeen Maka, iyagoo ku adkaystay in goobaha barakaysan aysan ka mid ahayn bartilmaameedyadooda.
Digniino amni
Masuuliyiinta Sacuudiga ayaa Talaadadii Maka ka hawlgeliyay digniin amni markii ugu horreysay tan iyo markii Xuuthiyiintu sameeyeen isku daygoodii hore ee ay ku beegsanayeen aagga barakaysan sannadkii 2017.
Digniinta ku saabsan hanjabaad suuragal ah oo ka jirta Maka ayaa la laalay daqiiqado gudahood. Masuuliyiintu sidoo kale waxay digniinta ka hawlgeliyeen Daa’if iyo Jiddah, oo ah magaalada labaad ee ugu weyn Sacuudi Carabiya.
Il militari oo ka tirsan Xuuthiyiinta ayaa wakaaladda wararka Yemen ee SABA u sheegay Talaadadii in kooxdu si buuxda u diidday soo jeedin kasta oo ah in ciidamadeedu hanjabaad ku yihiin Maka ama goobaha kale ee barakaysan ee Islaamka.
“Waxaan si buuxda u beeninaynaa inay jirto hanjabaad Yemen ka timid oo ku wajahan magaalada Maka ama goobo kale oo barakaysan,” ayuu ilku yiri, isaga oo eedeynta ku tilmaamay “xog marin habaabin ah”.
Weerarada soo cusboonaaday waxay ka dhigan yihiin xoojin weyn oo ku timid dagaalka billowday 2015, markii Sacuudi Carabiya ay faragelisay Yemen ka dib markii Xuuthiyiintu qabsadeen Sanca kana qaadeen xukuumaddii caalamku aqoonsanaa.
Xabbad-joojin ay Qaramada Midoobay dhexdhexaadisay oo la gaaray Abriil 2022 ayaa inta badan hakisay weerarradii Xuuthiyiinta ee dhulka Sacuudiga. Dagaalku wuxuu mar kale xoogaystay tan iyo markii kooxdu ay ku dhawaaqday xannibaad ay ku soo rogtay maraakiibta Sacuudiga bishii Luulyo isla markaana ay la wareegtay goobo muhiim ah oo ku teedsan xeebta Boqortooyada ee Bab al-Mandeb.
Horraantii Sebtembar, kooxda Iran xulafada la ah ayaa gantaallo ridday waxayna diyaarado aan duuliye lahayn ku weerartay goobo ku yaalla guud ahaan Sacuudi Carabiya, taas oo muujinaysa sii xumaan weyn oo ku timid colaadda. Riyaad ayaa fallaagada Xuuthiyiinta ku eedeysay inay weerareen bartilmaameedyo rayid iyo kuwo dhaqaale oo ku yaalla gudaha Boqortooyada.
Isbahaysiga uu Sacuudigu hoggaamiyo ayaa sheegay inuu si “adag” uga jawaabi doono ka dib markii weerarrada Xuuthiyiinta ee deegaannada magaalooyinka ay 13 qof ku dhaawaceen magaalooyinka Sacuudiga ee Khamis Mushait, Abha iyo Daa’if Talaadadii.
Maxay muhiim u tahay digniinta Maka?
Digniintan ayaa ahayd tii ugu horreysay ee Maka laga soo saaro ku dhawaad toban sano.
Maka waxaa ku taalla Kacbada, oo ah goobta ugu barakaysan Islaamka. Qiyaastii laba bilyan oo Muslimiin ah oo dunida ku nool ayaa u jeesta dhankeeda marka ay tukadaan salaadahooda maalinlaha ah.
Sacuudi Carabiya waxay martigelisay qiyaastii 1.7 milyan oo Muslimiin ah xilligii Xajka ee sannadkan dabayaaqadii May, inkastoo dalku wajahayo khatarta weerarro toos ah.
Xajka, oo ka mid ah shanta tiir ee Islaamka, waa waajib laga filayo Muslimiinta inay gutaan hal mar inta ay nool yihiin haddii ay awoodaan.
Malaayiin cibaadaysato ah ayaa sidoo kale sannadka oo dhan u safra Maka si ay u gutaan cumrada ikhtiyaariga ah.
Intii u dhexeysay Sebtembar iyo Oktoobar 2025, in ka badan 11.7 milyan oo xujey ah ayaa booqday Maka si ay Cumro u gutaan, sida ay sheegayaan tirakoobyada Sacuudiga.
Xajka waxaa la xaddiday oo keliya intii lagu jiray safmarkii COVID-19 sanadkii 2020, markaas oo Sacuudi Carabiya ay ka mamnuucday Muslimiinta ajaanibta ah inay ka qaybgalaan, si loo xakameeyo faafitaanka fayraska.
Weli ma cadda in weerarrada ka dhanka ah Sacuudi Carabiya ay carqaladeyn doonaan qabanqaabada xajka iyo cumrada ee Maka.
