MOGADISHU, Soomaaliya (Axadle) – Taliye cusub oo ciidanka badda ah, kaasoo tababar ku qaatay Eritrea, ayaa xulashooyinka amni ee Soomaaliya geliyay indhaha gobolka si ka sii xooggan, iyadoo go’aanka Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud uu yimid xilli xiriirka Muqdisho iyo Itoobiya uu wajahayo xiisad cusub, dagaallada ka socda Koonfur Galbeedna ay sii kordhinayaan cadaadiska siyaasadeed iyo milatari ee dalka.
Maxamed Cabdulqaadir “Shariif” ayaa loo magacaabay taliyaha Ciidanka Badda Soomaaliya iyo Ciidamada Difaaca Xeebaha, isagoo xilka kala wareegay Sarreeye Guuto Cabdiwahaab Cumar. Taariikhdiisa waxaa ka mid ah tababar milatari oo uu ku qaatay Eritrea, arrintaas oo miisaan dheeraad ah yeelanaysa xilli xasaasi ah oo ka jira Geeska Afrika, halkaas oo xiriirka Itoobiya iyo Eritrea uu sii xumaaday, colaadda dib uga soo cusboonaatay waqooyiga Itoobiya-na ay walaac ka abuurtay in xaaladdu si ballaaran u sii kacdo.
- Advertisement -
Tallaabadan waxaa si dhow loola socon karaa Addis Ababa, gaar ahaan iyadoo Soomaaliya ay xoojisay xiriirrada ay la leedahay Eritrea iyo Masar, isla markaana ay weli khilaaf kala dhexeeyo Itoobiya oo ku saabsan madaxbannaanida, amniga gobolka iyo helitaanka Badda Cas. Mas’uuliyiinta Itoobiya si cad ugama aysan hadlin wax diidmo ah oo ku saabsan magacaabista Shariif.
Itoobiya waxay ciidamo ku haysaa koonfurta Soomaaliya, iyadoo qayb ka ah doorkeeda muddada dheer ee hawlgallada amni ee Soomaaliya, oo ay ku jirto ololaha ka dhanka ah Al-Shabaab. Joogitaankaas ayaa siyaasad ahaan sii xasaasi noqday iyadoo dowladda federaalka ee Muqdisho ay raadinayso taageero ka dhan ah xoogagga la safan madaxweynihii hore ee Koonfur Galbeed, Cabdicasiis Xasan Maxamed Laftagareen.
Warbaahintu waxay sheegtay in mas’uuliyiinta federaalka Soomaaliya ay Itoobiya ka codsadeen taageero milatari oo ka dhan ah xoogagga la safan Laftagareen, balse saraakiisha Itoobiya ay sida la sheegay diideen inay ku lug yeeshaan arrin ay u arkeen khilaaf siyaasadeed oo gudaha Soomaaliya ah. Xoogag daacad u ah Laftagareen ayaa markii dambe dib ula wareegay magaalooyin dhowr ah oo ka tirsan gobolka Bay, sida ay warbaahintu sheegtay.
Horumarradaas ayaa dhaliil adag ka keenay Cabdqaadir Maxamed Nuur Jaamac, Guddoomiyaha Golaha Shacabka ee Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya, kaasoo su’aal geliyay doorka ciidamada Itoobiya kaddib markii xoogagga la safan Laftagareen ay galeen deegaanno ay ciidamada Itoobiya ka howlgali jireen. Waxa kale oo uu Kenya ku eedeeyay inay hoy iyo ilaalin amni siiso shaqsiyaad lala xiriirinayo Laftagareen.
Shariif wuxuu ku dhashay Muqdisho, wuxuuna waxbarashadiisa dugsiga sare ku dhammaystay Cadan, Yemen, ka hor inta uusan sannadihii 2017–2018 ka qalin-jabin Jaamacadda Cadan, isagoo qaatay shahaadada koowaad ee luqadaha iyo suugaanta. Markii dambe wuxuu tababar milatari oo takhasus ah ku qaatay Akadeemiyadda Ciidanka Badda Ras Xamas ee Eritrea, halkaas oo lagu baray hawlgallada ciidanka badda, hagista maraakiibta, xirfadaha badmaaxnimada, isgaarsiinta milatariga, hoggaaminta, maareynta ciidanka, nidaamyada GPS-ka iyo tababarka hubka. Wuxuu ku hadlaa Soomaali, Carabi, Ingiriisi iyo Tigrinya.
Kor u qaadistiisa xilkan kaligeed ma caddaynayso isbeddel ku yimid jihaynta milatari ee Soomaaliya, balse waxay sarkaal Eritrea lagu tababaray gelinaysaa hoggaanka ciidan istiraatiiji ah, xilli iskaashiyada amni ee gobolka si dhow loo eegayo. Itoobiya iyo Eritrea ayaa isdhaafsaday eedeymo iyadoo xiisaddu sii kordhayso, taasoo la xiriirta dadaalka Itoobiya ee ku aaddan helitaanka Badda Cas iyo xasillooni-darrada dib uga soo cusboonaatay waqooyiga Itoobiya. Taariikhda milatari ee Shariif ee Eritrea waxay u badan tahay inay soo jiidato indhaha gobolka, inkastoo aan weli caddayn saameyn toos ah oo ay ku yeelan karto xiriirka Soomaaliya iyo Itoobiya.
