In ka badan 160 qof ayaa lagu dilay weerarro isdaba joog ah oo ay diyaarado aan duuliye lahayn ka geysteen guud ahaan Suudaan maalmihii u dambeeyay, sida ay sheegeen shaqaalaha caafimaadka iyo kooxaha xuquuqda aadanaha, iyadoo dagaalka sokeeye ee dalka uu galay sannadkiisii afraad.
Saddex carruur ah ayaa ku dhintay weerarro diyaarado aan duuliye lahayn oo Isniintii ka dhacay caasimadda Khartuum, sida ay sheegtay Ururka Qareennada Gurmadka, oo kormeera rabshadaha ka dhanka ah rayidka. In ka badan 160 dhimasho oo kale ayaa laga soo sheegay gobollada galbeed tan iyo Jimcihii.
- Advertisement -
Weerarrada waxaa loo aaneynayaa ciidamada Taageerada Degdegga ah (RSF) iyo ciidamada dowladda labadaba, kuwaas oo dagaallamayay tan iyo 2023. Adeegsiga sii kordhaya ee diyaaradaha aan duuliye lahayn bilihii u dambeeyay ayaa gacan ka geystay kororka tirada rayidka ku dhimanaya dagaalka.
Weerarkii ugu dhimashada badnaa ee la soo sheegay ayaa dhacay fiidnimadii Axadda meel u dhow suuq ku yaalla al-Dabba, oo ah magaalo ku taalla gobolka Kordofaan Galbeed ee koonfur-galbeed, kaas oo ay maamusho RSF. Dadka deegaanka iyo shaqaalaha caafimaadka ayaa sheegay in diyaarad aan duuliye lahayn ay ku dhacday xarun gaadiid oo ay isugu yimaadeen dadka tuulooyinka si ay u helaan gaadiid ay guryahooda ugu laabtaan kaddib maalintii suuqa, taasoo dishay 80 qof.
Shaqaalaha caafimaadka ayaa 47 qof oo dhaawac ah geeyay magaalada u dhow ee al-Mujlad, halkaas oo 30 ka mid ah ay markii dambe ugu dhinteen dhaawacyadooda, sida uu wakaaladda wararka AFP u sheegay ilo caafimaad.
Maamulka RSF ee iskiis isu magacaabay, oo loo yaqaan Tasis, iyo Ururka Qareennada Gurmadka ayaa ciidanka ku eedeeyay weerarka.
Weerarro lagu qaaday biyo-xireennada
Bariga Suudaan, difaaca cirka ayaa Axaddii dhexda u galay dhowr diyaaradood oo aan duuliye lahayn oo ay RSF lahayd, kuwaas oo bartilmaameedsanayay biyo-xireennada Atbara iyo Setit ee gobolka Gadarif, sida uu sheegay ilo militari. Goobahaasi waxay Khartuum u jiraan qiyaastii 420 kiiloomitir dhanka bari. RSF isla markiiba kama aysan hadlin arrinta.
Weerar kale oo ay geysatay diyaarad aan duuliye lahayn ayaa aroornimadii Isniinta ku dhufatay Nyala, oo ah xarunta RSF iyo caasimadda Koonfurta Daarfuur. Ilo caafimaad iyo kuwo RSF ah ayaa sheegay in 17 qof, oo ay ku jiraan toddobo sarkaal oo RSF ah, la dilay, halka 23 kalena ay dhaawacmeen.
Ururka Qareennada Gurmadka ayaa sheegay in weerar ay RSF Jimcihii ku qaaday diyaarad aan duuliye lahayn uu ku dhacay dad barakacayaal ah oo ku soo ururay gobolka Niilka Buluugga ah ee Suudaan, meel u dhow xuduudda Itoobiya, kaasoo dilay 41 qof.
Kooxdu waxay weerarka ku tilmaantay masiibo bani’aadantinimo.
Qaramada Midoobay ayaa sidoo kale cambaareysay weerarrada dhimashada badan sababay.
“Waxaan ka walaacsannahay weerarrada joogtada ah ee dhimashada badan ee ay diyaaradaha aan duuliye lahayn ka geysanayaan guud ahaan dalka, kuwaas oo dilaya rayid, oo ay ku jiraan carruur, isla markaana carqaladeynaya adeegyada aasaasiga ah,” ayuu Isniintii wariyeyaasha u sheegay Stephane Dujarric, afhayeenka Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay Antonio Guterres.
Ugu yaraan 59,000 qof ayaa la dilay
Dagaalku wuxuu billowday Abriil 2023, kaddib markii hoggaamiyaha militariga Abdel Fattah al-Burhan iyo taliyaha RSF Mohamed Hamdan Dagalo, oo si weyn loogu yaqaan Hemedti, ay isku khilaafeen qorshayaal lagu darayo ciidamada maleeshiyaadka ah ee RSF iyo ciidanka qaranka.
Hemedti ayaa bishii Juun ee sannadkan maqane-joog lagu xukumay dil, kaddib markii lagu helay dambiyo dagaal.
Khilaafkan oo hadda galay sannadkiisii afraad ayaa dilay ugu yaraan 59,000 qof, sida uu sheegay ACLED oo ah hay’ad kormeerta colaadaha. Hay’adaha gargaarka ayaa ka digaya in tirada dhabta ahi ay u badan tahay inay ka badan tahay.
Qaramada Midoobay waxay qiyaaseysaa in ku dhowaad 13 milyan oo qof laga barakiciyay guryahooda, taasoo dhalisay waxa ay kooxaha gargaarku ku tilmaameen dhibaatada bani’aadantinimo ee ugu weyn dunida.
Qiyaastii 33.7 milyan oo qof oo ku nool Suudaan, oo ay ku jiraan 17.3 milyan oo carruur ah, ayaa si degdeg ah ugu baahan doona gargaar cunto sannadkan. Qaramada Midoobay waxay qiyaaseysaa in 825,000 oo carruur ah ay la ildaran yihiin nafaqo-darro ba’an oo daran.
Maraykanka ayaa Jimcihii ugu baaqay Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay inuu raadiyo xabbad-joojin bani’aadantinimo iyo inuu ballaariyo cunaqabateynta hubka ee saaran Suudaan. Shiinaha iyo Ruushka ayaa ka soo horjeestay ballaarinta cunaqabateynta.
