Dakhliga Kastamyada Soomaaliya oo Hoos u Dhacay 40% iyadoo Carqaladaha Hormuz ay Kordhiyeen Kharashaadka Soo Dejinta
MUQDISHO, Soomaaliya — Carqaladaha ka jira Marinka Hormuz ayaa hoos u dhigay dakhliga gudaha ee Soomaaliya ee ku salaysan kastamyada qiyaastii 40%, taas oo culays dheeraad ah saartay dhaqaale si weyn ugu tiirsan badeecadaha laga soo dejiyo Bariga Dhexe, ayuu Golaha Guud ee Qaramada Midoobay u sheegay madaxweynihii muddo-xileedkiisu dhammaaday Hassan Sheikh Mohamud.
- Advertisement -
Mohamud ayaa sheegay in ku tiirsanaanta Soomaaliya ee badeecadaha laga soo raro gobolkaasi ay dalka ka dhigtay mid si gaar ah ugu nugul xasillooni darrada ka jirta marinkan istaraatiijiga ah ee biyaha, kaas oo qaada qayb weyn oo ka mid ah tamarta iyo ganacsiga caalamka.
“Carqaladdu waxay sidoo kale keentay hoos u dhac qiyaastii 40% ah oo ku yimid dakhligeenna gudaha ee ku salaysan kastamyada,” ayuu Hassan u sheegay Golaha Guud ee Qaramada Midoobay Khamiistii.
Waxa uu ku tilmaamay cashuuraha kastamyada il muhiim ah oo lagu maalgeliyo dib-u-habaynta dhaqaalaha, hindisayaasha kobaca iyo dadaallada yareynta saboolnimada. Madaxweynaha ma uusan sheegin muddada ay qiyaastu khuseyso, mana soo bandhigin tirooyin isbarbar dhigaya dakhliga kastamyada ka hor iyo ka dib hoos u dhaca.
Sida uu sheegay Mohamud, carqaladdu waxay sidoo kale sare u qaaday qiimaha cuntada iyo shidaalka ee Soomaaliya, iyadoo gacan ka geysatay sicir-barar sare, kharashaadka gaadiidka iyo khidmadaha caymiska ee shixnadaha ku wajahan dalka.
“Xaqiijinta marin xor ah oo caddaalad ah oo loo maro marinkaasi biyaha waxay muhiim u tahay ilaalinta dhaqaalaha nugul sida Soomaaliya,” ayuu yiri.
Qiyaasta lagu soo bandhigay Golaha Guud waxay ku salaysan tahay qiimeynno hore oo ay dowladda Soomaaliya ka samaysay saameynta carqaladda Hormuz ku yeelatay dhaqaalaha ku tiirsan soo dejinta.
Bishii May, hay’adda tirakoobka qaranka Soomaaliya ayaa Golaha Wasiirrada u sheegtay in mugga badeecadaha dalka soo galaya uu hoos u dhacay ku dhowaad 40% intii ay socdeen carqaladaha. Dowladda ayaa sidoo kale sheegtay in qiimaha cuntadu uu kordhay 10% halka kharashaadka daryeelka caafimaadku ay kordheen 14%, iyadoo kororka badeecooyin kale uu xitaa ka sarreeyay.
Golaha Wasiirrada ayaa markii dambe faray hay’adaha dowladda ee ay khuseyso inay qaadaan tallaabooyin lagu yareynayo culayska dhaqaale ee saaran shacabka.
Soomaaliya waxay dibadda ka heshaa qayb weyn oo ka mid ah cuntadeeda, shidaalkeeda iyo waxyaabaha kale ee muhiimka ah, taas oo qoysaska iyo ganacsiyada ka dhigaysa kuwo u nugul dib u dhaca maraakiibta, kororka kharashaadka xamuulka iyo carqaladaha silsiladaha sahayda caalamiga ah.
Culaysku wuxuu ka gudbay qiimaha qoysasku bixiyaan wuxuuna gaaray maaliyadda dadweynaha. Canshuuraha kastamyada ee laga qaado dekedaha Soomaaliya iyo goobaha kale ee laga soo galo dalka waxay qayb weyn ka yihiin dakhliga gudaha ee federaalka, iyagoo gacan ka geysta maalgelinta hawlaha dowladda iyo adeegyada dadweynaha.
Marka soo dejintu hoos u dhacdo, dakhliga kastamyadu wuu yaraankaraa xitaa iyadoo kororka kharashaadka gaadiidka iyo caymiska uu sare u qaadayo qiimaha ay macaamiishu bixiyaan.
Hassan ayaa sheegay in dowladdiisu ay weli diiradda saarayso kordhinta dakhliga gudaha inkastoo ay jiraan culaysyada dibadda. Waxa uu Golaha Guud u sheegay in Soomaaliya ay xoojisay maamulka maaliyadda dadweynaha iyo hufnaanta miisaaniyadda, ballaarisay nidaamkeeda maaliyadeed, isla markaana qaaday tallaabooyin lagu horumarinayo jawiga maalgashiga.
Madaxweynaha ayaa sheegay in dhaqaalaha Soomaaliya la saadaalinayo inuu gaaro koboc dhab ah oo dhan 3.1% sannadkan, inkastoo uu jiro culays weyn oo ka imanaya dhaqaalaha caalamka. Ma uusan bixin faahfaahin dheeraad ah oo ku saabsan sida carqaladda Marinka Hormuz loogu daray saadaashaasi.
AXADLETM
