Muqdisho (AX) — Soomaaliya waxay ka dheeraanaysaa khilaafka sii xoogaysanaya ee u dhexeeya Itoobiya iyo Eritrea, iyadoo ka digaysa in dagaal dib uga qarxa waqooyiga Itoobiya uu wiiqi karo amniga iyo xasilloonida dhaqaale ee guud ahaan Geeska Afrika.
Wasiir ku-xigeenka Arrimaha Dibadda Soomaaliya, Xasan Maxamed Cali Nadaar, ayaa Isniintii u sheegay BBC Somali Service in Muqdisho ay xiriir wanaagsan la leedahay labada dal isla markaana aysan damacsanayn inay ku lug yeelato iska horimaadkooda.
- Advertisement -
“Soomaaliya waxay si dhow ula socotaa horumarrada gobolka, iyadoo mudnaanta siinaysa danaheeda qaran kana fogaanaysa khilaafaadka diblomaasiyadeed ee u dhexeeya dalalka deriska ah,” ayuu raaciyay.
Xiisadda ugu dambeysay ayaa cirka isku shareertay kaddib markii Itoobiya ay Eritrea ku eedeysay inay taageerto kooxaha hubeysan ee ka soo horjeeda dowladda federaalka, gaar ahaan gobolka Tigray. Eritrea ayaa marar badan beenisay eedeymahaas.
Itoobiya iyo Eritrea ayaa Qaramada Midoobay isku weydaarsaday eedeymo gardarro, taas oo sii xoojisay cabsi laga qabo in colaado ay dib ugu soo laabtaan Geeska Afrika, xilli rabshaduhu ku sii fidayaan waqooyiga Itoobiya.
Ismariwaaga diblomaasiyadeed ayaa imanaya xilli ciidamada Itoobiya iyo kooxaha hubeysan ee xulafada la ah ay ku sii siqayaan Tigray. Ciidamada Eritrea ayaa la sheegay inay ka tallaabeen xadka si ay u caawiyaan fallaagada la dagaallamaysa ciidamada dowladda.
Labada dal ee deriska ah ayaa dagaal xuduudeed oo dhiig badan ku daatay ku dhex maray intii u dhexeysay 1998 iyo 2000, ka hor inta aysan xulafo noqon intii uu socday dagaalkii Itoobiya ee Tigrayga 2020-2022.
Xiriirkooda ayaa mar kale xumaaday sababo la xiriira heshiiskii nabadeed ee 2022 ee soo afjaray colaaddii u dhexeysay dowladda federaalka Itoobiya iyo ciidamada Tigrayga, iyo sidoo kale dadaallada Itoobiya ay ku doonayso marin ay ku gaarto Badda Cas.
Su’aalo ku saabsan dhex-dhexaadnimada Soomaaliya ayaa soo baxay kaddib markii Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud uu ku biiray hoggaamiyeyaasha Masar, Eritrea iyo Suudaan shir afar geesood ah oo ka dhacay El Alamein, Masar.
Falanqeeyaha amniga Axmed Kabole ayaa su’aal ka keenay in hab-dhaqanka Soomaaliya uu waafaqsan yahay mowqifkeeda dhex-dhexaadnimo ee ay sheegatay, halka aqoonyahan Liban Igal uu Muqdisho ugu baaqay inay ka fogaato isbahaysiyada iska soo horjeeda ee gobolka.
Khilaafka Itoobiya iyo Eritrea ayaa soo baxaya xilli Geeska Afrika uu wajahayo dhibaatooyin amni iyo siyaasadeed oo isku mar ah, taas oo sii xoojinaysa walaaca laga qabo in dagaal dib u qarxa uu ku fido meel ka baxsan xuduudaha labada dal.
