Soomaaliya Oo Diidday Farriintii Afhayeenkii Hore ee Waqooyiga Qubrus, Kana Dib U Kicisay Doodda Ku Saabsan Saameynta Ankara
MUQDISHO, Soomaaliya — Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Soomaaliya ayaa qaaday tallaabo ay dowladda kaga fogeynayso qoraal uu barta X ku daabacay Cabdiqaadir Maxamed Nuur, afhayeenkii hore ee Baarlamaanka, kaddib markii uu uga mahadceliyay afhayeenka baarlamaanka Waqooyiga Qubrus hambalyo uu ugu diray doorashadiisa.
- Advertisement -
Caddeyntan ayaa timid kaddib warbixin ay Axadle ka qortay farriinta Cabdiqaadir, taas oo dhalisay su’aalo ku saabsan in ay ka tarjumeysay mowqifka rasmiga ah ee Soomaaliya, isla markaana cadaadis saartay Wasaaradda Arrimaha Dibadda si ay uga jawaabto.
Qoraalkaas, Cabdiqaadir wuxuu Ziya Öztürkler ku tilmaamay “Guddoomiyaha Golaha Jamhuuriyadda Turkiga ee Waqooyiga Qubrus” wuxuuna muujiyay mahadnaqiisa ku aaddan farriinta hambalyada. Warbaahinta Qubrus ayaa markii dambe sheegtay in qoraalka laga tirtiray akoonkiisa X.
Is-dhaafsigan wuxuu xanbaarsan yahay miisaan diblomaasiyadeed maadaama Türkiye ay tahay dalka keliya ee aqoonsan Waqooyiga Qubrus. Qaramada Midoobay iyo beesha caalamka inteeda badan waxay aqoonsan yihiin Jamhuuriyadda Qubrus, halka Qaraarrada Golaha Ammaanka ee QM ee 541 (1983) iyo 550 (1984) ay diideen aqoonsiga maamulka goonida ah ee waqooyiga jasiiradda.
Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Soomaaliya ayaa sheegtay in mowqifka dalka ee Qubrus uusan isbeddelin, waxayna dib u xaqiijisay ixtiraamka ay u hayso “madax-bannaanida, qaranimada, midnimada iyo wadajirka dhuleed” ee Jamhuuriyadda Qubrus.
Wasaaraddu waxay farriinta Cabdiqaadir ku tilmaantay “hadal shakhsi ah” waxayna carrabka ku adkaysay inaysan metelin siyaasadda arrimaha dibadda ee Soomaaliya.
“Qoraalkaasi ma ahayn fal aqoonsi u ah hay’ad ama maamul gooni ah oo ka jira waqooyiga Qubrus,” ayaa lagu yiri bayaanka, iyadoo lagu daray in Soomaaliya aysan qaadan wax go’aan ah oo ay ku beddelayso mowqifkeeda muddada dheer taagnaa.
Cabdiqaadir iyo Türkiye
Dhacdadan ayaa dib u soo jiidatay indhaha lagu eegayo xiriirrada muddada dheer ee Cabdiqaadir Maxamed Nuur la leeyahay Türkiye iyo doorka Ankara ee koritaankiisa siyaasadeed.
Cabdiqaadir wuxuu waxbarashadiisa sare ku soo qaatay Türkiye, isagoo cilmiga siyaasadda iyo xiriirka caalamiga ah ka bartay Jaamacadda Ankara. Wuxuu sidoo kale si fiican ugu hadlaa afka Turkiga.
Xirfaddiisa diblomaasiyadeed waxaa ku jiray dhowr sano oo uu ka soo shaqeeyay safaaradda Soomaaliya ee Ankara, halkaas oo uu ka bilaabay xoghayaha labaad, una dallacay xoghayaha koowaad, kaddibna ka qabtay xilal sare oo safaaradda ah.
Kaddib markii uu Soomaaliya ku soo laabtay, wuxuu si degdeg ah uga dhex muuqday dhowr hay’adood oo dowladeed oo saameyn leh. Xilalkiisii waxaa ka mid ahaa jagooyin uu ka soo qabtay NISA, Wasaaradda Caddaaladda, Wasaaradda Gaashaandhigga iyo Wasaaradda Dekedaha iyo Gaadiidka Badda.
Xiriirkiisa dhow ee Ankara, ku hadalka afka Turkiga iyo xilalka sare ee dowladda ayaa ka dhigay Cabdiqaadir mid ka mid ah siyaasiyiinta Soomaalida ee sida ugu xooggan loola xiriiriyo Türkiye. Dhaliilayaasha doorka sii ballaaranaya ee Ankara ee Soomaaliya waxay u arkaan marinka muhiimka ah ee saameynta Turkiga ku leedahay siyaasadda Soomaaliya gudaheeda.
Farriintiisii ku saabsanayd Waqooyiga Qubrus ayaa aragtidaas siisay xoog cusub. Isticmaalka erayga “Jamhuuriyadda Turkiga ee Waqooyiga Qubrus” — oo ah magac ay aqoonsan tahay Türkiye oo keliya — ayaa keenay su’aalo ku saabsan in xiriirkiisa Ankara uu dhaafayo xuduudaha caadiga ah ee siyaasadda iyo diblomaasiyadda.
Dhacdadan ayaa sidoo kale dib u soo nooleysay walaacyo ballaaran oo ku saabsan gaarsiisanaanta saameynta Turkiga ee Soomaaliya. Ku lug lahaanshaha Ankara ee dalka wuxuu ku bilowday gargaar bani’aadannimo oo ballaaran xilligii abaartii iyo macluushii 2011, balse iskaashiga laba geesoodka ah ayaa tan iyo markaas u kobcay dhinacyada gaashaandhigga, tababarka milatariga, dhaqaalaha, dekedaha, kaabeyaasha, caafimaadka iyo qaybaha kale ee istaraatiijiga ah.
Cabdiqaadir wuxuu ku lug lahaa marxalado muhiim ah oo ka mid ahaa iskaashigaas sii fidayay. Intii uu ahaa Wasiirka Gaashaandhigga, wuxuu Soomaaliya uga qeyb galay heshiiska iskaashiga difaaca iyo dhaqaalaha ee Soomaaliya iyo Türkiye ku kala saxiixdeen Ankara bishii Febraayo 2024.
Iyadoo xaaladdaas jirto, qoraalkiisii ku saabsanaa Waqooyiga Qubrus waxaa loo arkay wax ka badan jawaab caadi ah oo loo diray farriin hambalyo ah. Wuxuu dib u furay dood ka taagan Soomaaliya oo ku saabsan xiriirka dhow ee Cabdiqaadir la leeyahay Türkiye, wuxuuna kiciyay su’aalo ballaaran oo ku saabsan heerka ay Ankara u qaabayso siyaasadda iyo go’aannada dowladda Soomaaliya.
Jawaabta Wasaaradda Arrimaha Dibadda ayaa ugu dambayn si cad u kala saartay “hadalka shakhsiga ah” ee Cabdiqaadir Maxamed Nuur iyo mowqifka rasmiga ah ee Soomaaliya, kaas oo weli ilaalinaya madax-bannaanida, midnimada iyo wadajirka dhuleed ee Jamhuuriyadda Qubrus.
AXADLETM
