Dagaallo dhimasho leh ayaa mar kale qabsaday Baydhabo oo ku taalla Dowlad-goboleedka Koonfur Galbeed ee Soomaaliya, kuwaas oo dilay kuna dhaawacay carruur ku nool magaalo ay qoysasku horeba ugu halgamayeen badbaadada iyagoo wajahaya gaajo daran, barakac iyo dhibaatooyin isbiirsaday.
Xarun caafimaad ayaa sidoo kale waxyeello soo gaartay, sida ay sheegeen Hay’adda Qaramada Midoobay u qaabilsan Carruurta ee UNICEF iyo hay’ado kale oo samafal.
- Advertisement -
Toddobaadyadii la soo dhaafay, Baydhabo oo ah magaalada ugu weyn dowlad-goboleedka, waxaa ka dhacay isku dhacyo u dhexeeya ciidamada Dowladda iyo dagaalyahanno taageersan madaxweynihii hore ee gobolka, kaas oo xilka laga qaaday bishii Maarso.
Ciidanka ayaa isku dayayay inay haystaan magaalada kaddib markii ay gacanta ku dhigeen horraantii sannadkan. Warbaahinta ayaa sheegtay in kororka ugu dambeeyay ee colaadda uu billowday Isniintii, kaddib markii kumannaan dagaalyahan oo deegaanka ah ay subaxaas galeen Baydhabo.
“Carruurtu mar kale ayay xambaarsan yihiin culayska ugu weyn ee rabshadaha,” ayay tiri Hay’adda Qaramada Midoobay u qaabilsan Carruurta, UNICEF, iyadoo muujisay walaac weyn oo ku saabsan colaadda sii kordhaysa.
“UNICEF waxay dhammaan dhinacyada ugu baaqaysaa inay carruurta ka ilaaliyaan waxyeello, xaqiijiyaan badbaadada dugsiyada iyo xarumaha caafimaadka, isla markaana oggolaadaan in gargaarka bini’aadannimo si ammaan ah oo aan caqabad lahayn loo gaarsiiyo.”
Tobannaan sano oo dhibaato bini’aadannimo ah
Rabshadaha soo cusboonaaday ayaa ka dhacaya goob horeyba ay u haysay xaalad bini’aadannimo oo aad u daran.
Soomaaliya waxay tobannaan sano wajahaysay cunto-yari, taas oo ay hurinayeen colaado soo noqnoqday, barakac ballaaran, carqalado ku yimid ganacsiga caalamiga ah iyo saameynta daran ee cimilada, oo ay ku jiraan abaaro iyo fatahaado ba’an.
Guud ahaan dalka, laba milyan oo carruur ah ayaa la ildaran nafaqo-darro daran ama aad u daran, taas oo Soomaaliya ka dhigaysa mid ka mid ah dalalka ay ka jiraan dhibaatooyinka nafaqo-darrada ee ugu waaweyn dunida, sida ay sheegeen hay’adaha Qaramada Midoobay.
Baydhabo oo keliya, 26,000 oo qof ayaa wajahaya cunto-yari masiibo ah — heerka ugu sarreeya ee cabbirka gaajada — taas oo gelinaysa khatar macaluul.
Saadaasha cimilada ee El Niño oo ka xoog badan sidii hore ayaa la filayaa inay xaaladaha sii xumeyso, iyadoo xoojinaysa xilli-roobaadka Oktoobar ilaa Diseembar.
Dhibaatooyin is dul saaran
Qoysaska ku nool Baydhabo iyo deegaannada ka baxsanba, sida uu sheegay Barnaamijka Cunnada Adduunka ee Qaramada Midoobay (WFP), xaaladaha degdegga ah ee is dul saaran ayaa burburiyay nolol maalmeedkoodii caadiga ahaa.
Qoyska Hawo ayaa ka mid ah kuwa ay qalalaasuhu saameeyeen.
Maalmaha qaar hal mar oo keliya ayaan wax cunnaa
Madaafiic ayaa markii ugu horreysay ku dhacday gurigooda qoyska ee Baydhabo, taas oo dishay aabbaheed. Walaalkeed ayaa markii dambe ku dhintay dagaallada. Hawo waxay gabadheeda ula qaxday Muqdisho, halkaas oo ay hadda kula nooshahay eeddadeed.
“Xitaa taageerada eeddaday, waan la dhibtoonayay, balse mararka qaarkood xaaladdu aad ayay u xun tahay,” ayay tiri. “Maalmaha qaar hal mar oo keliya ayaan wax cunnaa.”
Gabadheeda, Farhiya, waxay noqotay mid tabar daran, rabitaankeedii cuntada ayay weyday, miisaankeeduna wuu sii dhacayay.
Deris ayaa Hawo ku boorriyay inay tagto rugta caafimaadka Weido, balse xaruntu waxay dib u celinaysay haweenka iyo carruurta sababo la xiriira kheyraad yari.
“Waxaan rajeynayaa inaan helo taageerada aan u baahanahay si ilmahaygu u bogsado,” ayay tiri Hawo, iyadoo shaqaalaha gargaarku ka digayeen in xaaladuhu sii xumaan karaan.
© UNICEF/Mohamed Yasin Hoyal ku-meel-gaar ah ayaa ku fidsan xeryaha barakacayaasha ee Baydhabo, Soomaaliya.
Gargaarkii oo sii yaraanaya
WFP, oo laf-dhabar u ah jawaabta ballaaran ee gargaarka cunnada ee Soomaaliya, ayaa wajahaya cadaadis sii kordhaya maadaama jarista maalgelinta bini’aadannimo ay si weyn u xaddidayso awoodda ay ku gaari karto dadka.
Kaddib markii ay bil kasta taageeri jirtay in ka badan afar milyan oo qof dhowr sano ka hor, hay’addu hadda waxay kaalmo cunto siin kartaa wax yar oo ka badan 670,000 oo qof oo keliya.
“Sannadkii 2022, markii Soomaaliya ay wajahaysay abaartii ugu dheereyd muddo 40 sano ah, maalgelin waqtigeeda ku timid oo deeqsinimo leh ayaa gacan ka geysatay ballaarinta gargaarka si looga hortago macaluul,” ayuu sharaxay Hameed Nuru, Agaasimaha WFP ee Soomaaliya.
“Maanta, yaraanta ba’an ee maalgelinta waxay ka dhigan tahay inaan gaareyno oo keliya qayb yar oo ka mid ah dadka u baahan, taas oo nagu qasbaysa inaan sameyno go’aanno xanuun badan oo ku saabsan cidda heli doonta gargaarka iyo cidda aan heli doonin,” ayuu yiri.
HALKAN KA AKHRI SHEEKADA ASALKA AH
