Xeer-ilaaliyeyaal federaal ah ayaa u adeegsaday hadallo laga duubay wareysi sharci-degenaansho (green card) ah si ay cadaadis ugu saaraan nin horey ilaalo ugu ahaan jiray xildhibaanadda laga soo doorto Minnesota inuu caddeymaha ku marqaati furo iyada, sida uu xaqiijiyay qareenkiisu.
Xildhibaan Ilhan Omar oo joogta U.S. Capitol ee Washington bishii Diseembar. Xuquuqda sawirka…Eric Lee oo ka tirsan The New York Times
Xeer-ilaaliyeyaasha federaalka Mareykanka ayaa horraantii sanadkan dacwad heer felony ah ku oogay nin muddo gaaban ilaalo u ahaa xildhibaan Ilhan Omar, arrintaas oo qareenkiisu ku tilmaamay xeelad aan caadi ahayn oo lagu doonayay in xog looga helo oo dambi lagaga dhigi karo gabadha xildhibaanadda ah.
Kiiska loo haysto ilaaladaas oo lagu magacaabo Abdullahi Mohamed, laguna eedeeyay inuu been ku dhaartay hortiisa sarkaal dowladeed, ayaa daaha ka faydaya dadaallada ay Wasaaradda Caddaaladda (Justice Department) ugu jirto sidii dacwad dambiyeed loogu soo oogi lahaa Ms. Omar, oo ah xildhibaanad ka tirsan Xisbiga Dimuqraadiga ee Minnesota oo toddobaadkii hore ku guuleysatay markeedii shanaad xilka Congress-ka.
Xeer-ilaaliyeyaasha federaalka ayaa dib u baaris ku samaynaya taariikhda socdaalka qoyska Ms. Omar, taas oo qayb ka ah baaris dambiyeed baaxad weyn oo xoogga saaraysa haddii ay gashay guur been-abuur ah si ay nin looga shakisan yahay inuu walaalkeed yahay uga caawiso helitaanka sharciga green card-ka — eedeyntaas oo ay dhowr jeer si adag u beenisay. Kiiska Mr. Mohamed ayaa sidoo kale muujinaya in baareyaashu ay isla markaasna si dhow u baarayaan arrimaha maaliyadeed ee xildhibaanadda.
Kiiska la xiriira socdaalka ayaa si weyn fagaaraha ugu soo baxay bishii hore kadib markii saraakiisha federaalku ay baareen guriga Ms. Omar ee Washington, isla markaana ay soo saareen yeedhmooyin maxkamadeed (subpoenas) oo lagu amrayo dhowr qof oo ku dhow inay hor yimaadaan xeer-beegtida weyn (grand jury). Ms. Omar ayaa si cad u diidday inay wax khalad ah samaysay, iyadoo baaristan ku tilmaantay cadaadis siyaasadeed oo uu horseedayo Madaxweyne Trump, kaas oo muddo dheerba weerarro cunsurinimo iyo naceyb ah ku beegsanayay iyada iyo soogalootiga kale ee Soomaalida ah.
Qareenka u doodayay Mr. Mohamed, oo lagu magacaabo Bruce Rivers, ayaa sheegay in xeer-ilaaliyeyaashu ay bilo badan ku bixiyeen isku-day ay ninkan ilaalada ahaa ugu beddelayaan xog-ogaal (informant) si ay u xoojiyaan dacwadda ka dhanka ah Ms. Omar. Tallaabo uu ku tilmaamay mid naxdin leh, Mr. Rivers wuxuu caddeeyay in xeer-ilaaliyeyaashu ay si joogto ah isaga iyo Mr. Mohamed ugu sheegi jireen in baarista lagu hayo Ms. Omar “boqolkiiba 100 laga maamulayo cinwaanka 1600 Pennsylvania Ave.,” oo ah xarunta White House-ka.
“Marnaba ma arag wax sidan oo kale ah ku dhowaad 28-kii sano ee aan ka shaqeynayay qareennimada maxkamadda federaalka,” ayuu yiri Mr. Rivers, oo ah qareen ruug-caddaa ah oo u dooda eedeysanayaasha dambiyada ee Minneapolis.
Saraakiisha Justice Department — oo dacwaddii ka dhanka ahayd Mr. Mohamed laalay bishii Sebtembar — ayaa ka gaabsaday inay ka jawaabaan su’aalo ku saabsan arrintan. Qoraal kooban oo ay email ku soo direen, waxay wasaaraddu ku sheegtay in kiiskani “uusan gebi ahaanba wax xiriir ah la lahayn baaritaannada hadda socda.” Mr. Mohamed oo khadka taleefanka lagula xiriiray isagoo jooga Nairobi, Kenya, ayaa diiday inuu wax faallo ah bixiyo toddobaadkii hore, isagoo sheegay inuu waayahiisa ka hadli doono marka la gaaro “xilliga saxda ah.”
Kiiska loo haystay Mr. Mohamed wax dhowr ah lagama ogeyn mana jirin warar hore oo muujinayay xiriirka uu la leeyahay baarista lagu hayo Omar. Laba qof oo xog-ogaal u ah arrintan, kuwaas oo codsaday inaan magacooda la sheegin maadaama ay tahay baaris xasaasi ah, ayaa xaqiijiyay in saraakiisha fulinta sharciga federaalku ay u arkeen dalabka sharciga degenaanshaha Mr. Mohamed fursad dahabi ah oo caddeymo looga heli karo Ms. Omar.
Madaxweynaha iyo mas’uuliyiinta sarsare ee maamulkiisa ayaa marar badan si cad u muujiyay dareenkooda ku aaddan in baaris lagu sameeyo Ms. Omar. Bishii Maarso, munaasabad ka dhacday Oval Office oo lagu daah-furayay guddi la-dagaallanka wax-is-daba-marinta oo uu hoggaaminayo Madaxweyne Ku-xigeenka JD Vance, Mr. Trump wuxuu ku sheegay inuu rajeynayo in baaris lagu sameeyo Ms. Omar, isagoo ku tilmaamay inay tahay “mid ka mid ah kuwa ugu waaweyn ee wax hagaya.”
Dabayaaqadii bishaas, Mr. Vance ayaa u sheegay falanqeeye muxaafid ah inuu kiiska Ms. Omar kala hadlay Stephen Miller, oo ah la-taliyaha sare ee White House-ka kaas oo toddobaadkii hore loo dallacsiiyay madaxa shaqaalaha (chief of staff). Mr. Vance wuxuu sheegay in labadoodu ay falanqeeyeen sidii lagula xisaabtami lahaa wax-is-daba-marinta dhanka socdaalka ah.
Dacwadda ka dhanka ah Mr. Mohamed, oo heysta dhalashada Soomaaliya iyo tan Ingiriiska, waxay billaabatay bishii Oktoobar 2025 markii sarkaal socdaal uu wareysi la yeeshay, taas oo ah nidaam caadi ah oo la mariyo codsadayaasha green card-ka. Wuxuu doonayay inuu helo degganaansho rasmi ah kadib markii uu guursaday muwaadinad Mareykan ah oo ku nool Minnesota, sida ku cad diiwaanka maxkamadda iyo hadalka Mr. Rivers.
Intii lagu guda jiray wareysiga, Mr. Mohamed waxaa la weydiiyay dhowr su’aalood oo aan caadi ka ahayn wareysiyada noocan ah, sida uu sheegay Mr. Rivers. Waxaa ka mid ahaa: inuu u shaqeeyay dowladda Soomaaliya intii uu joogay Mareykanka iyo haddii uu “wax xiriir ah la yeeshay mas’uuliyiin dowladeed ama siyaasiyiin jooga gudaha Mareykanka.”
Mr. Mohamed, oo sida Mr. Rivers uu tilmaamay aqoonta uu u leeyahay luuqadda Ingiriiska ay xaddidan tahay, ayaa labadaba kaga jawaabay maya, inkastoo uu mar muddo kooban ilaalo u ahaa Ms. Omar safar ay ku tagtay dalka dibaddiisa, isla markaana uu booqday xafiiskeeda Capitol Hill. Maba uusan fahmin su’aalaha la weydiiyay, sida uu sheegay Mr. Rivers.
Dalabkiisii green card-ka waa la diiday. Bishii Febraayo, Mr. Mohamed wuxuu warqad ka helay Justice Department oo lagu wargelinayo in baaris dambiyeed lagu hayo sababo la xiriira inuu been ku dhaartay sarkaal dowladeed hortiisa, dambigaas oo lagu ciqaabi karo xabsi gaaraya ilaa shan sano.
Tallaabadan waxay ahayd mid aad uga duwan waxa looga bartay arrimaha noocan ah, sida ay sheegeen xeer-ilaaliyeyaal hore oo federaal ah iyo qareenno socdaalka ku takhasusay. Saraakiisha socdaalku sida caadiga ah way diidaan sharciga green card-ka haddii ay aaminsan yihiin in qofka codsadaha ahi uu been sheegay, balse xaaladahaasi mar dhif ah ayay horseedaan dacwado dambiyeed. Diiwaanka maxkamadda ayaa muujinaya in kiiska loo xil-saaray laba xeer-ilaaliye oo sarsare oo ka tirsan xafiiska dacwad-oogaha federaalka ee Minnesota: madaxa qaybta dambiyada iyo madaxa qaybta wax-is-daba-marinta iyo musuqmaasuqa dadweynaha.
Bishii Maarso, dacwad-oogayaasha federaalka ee Minneapolis waxay Mr. Mohamed ugu yeereen kulan gaar ah oo loo yaqaanno (proffer), halkaas oo ay ku caddaatay sababta ay baareyaashu diiradda u saareen iyo sababta xeer-ilaaliyeyaal sarsare loogu qoondeeyay kiis u muuqday mid fudud, sida uu sheegay Mr. Rivers. Fadhiyada noocan ah, saraakiisha fulinta sharcigu waxay su’aalo weydiiyaan dadka baaritaanka dambiyeed lagu hayo kadib marka ay u ballanqaadaan xasaanad ka dhan ah wax kasta oo ay qirtaan oo dambi u noqon kara. Kulammada caynkan ah waxay inta badan waddada u xaaraan heshiisyo dambi-qirasho ah iyo ballanqaad ah in qofku noqdo markhaati gacan-saar leh kiis ka dhan ah shakhsi kale oo magac weyn leh.
Xoogga ugu weyn ee kulanka waxaa lagu saaray Ms. Omar, sida uu sheegay Mr. Rivers oo goob-joog ahaa. Baareyaashu waxay Mr. Mohamed wax ka weydiiyeen socdaalkii Ms. Omar ay kaga timid Soomaaliya iyo taariikhda guurkeeda, oo ay ku jirto mid dhacday sanadkii 2009 oo noqotay il ay ka dhasheen hadal-heyn la xiriirta wax-is-daba-marin dhanka socdaalka ah.
Waxay sidoo kale weydiiyeen inuu wax ka ogaa lacag dhan $10,000 oo dhex martay Ms. Omar iyo walaal la dhashay Mr. Mohamed, taas oo Mr. Rivers uu sheegay in baareyaashu ay ku sifeeyeen mid laaluush noqon karta. Diiwaannada maxkamaddu ma aysan bixin faahfaahin ku saabsan aragtida dowladda ee lacagtaas, saraakiishuna waxay diideen inay ka jawaabaan su’aalaha la xiriira.
Baareyaashu waxay u soo bandhigeen inay soo faragelin doonaan si looga badbaadiyo in la masaafuriyo haddii uu bixiyo xog wax u dhimaysa xildhibaanadda, sida uu sheegay Mr. Rivers.
“Ujeeddada guud waxay ahayd ‘wax walba iyo wax kasta na sii,’” ayuu yiri Mr. Rivers. “Waxay ahayd baadigoob indho-la’aan ah oo aan lahayn jihayn cad.”
Jackie Rogers, oo ah afhayeen u hadashay Ms. Omar, ayaa sheegtay in xildhibaanaddu aysan marnaba si toos ah u shaqaaleysiin Mr. Mohamed. Waxay ku tilmaantay wax “laga xumaado” in dowladda lagu eedeeyo inay u ballanqaadday inay ka caawinayso kiiska socdaalka Mr. Mohamed si loogu beddelo macluumaad wax u dhimaya sharafta xildhibaanadda.
“Tani waa ku-tagri-fal naxdin leh oo awoodda madaxtooyada ah iyo adeegsi qaawan oo loo adeegsanayo dhammaan hay’adaha dowladda federaalka si loo caburiyo dadka ka soo horjeeda siyaasadda maamulka,” ayay tiri Ms. Rogers.
Mr. Rivers wuxuu sheegay in qofka uu u doodayo uu isku dayay inuu caawiyo baareyaasha balse uusan haynin wax macluumaad ah oo dambi ku noqon kara Ms. Omar si uu ula wadaago.
Mr. Mohamed wuxuu u sheegay baareyaasha inuu muddo kooban ilaalo u ahaa Ms. Omar intii lagu guda jiray booqasho ay ku tagtay Puntland, oo ku taalla waqooyi-bari Soomaaliya, balse wuxuu ku adkaystay inaysan ahayn kuwo aad isugu dhow, sida uu sheegay Mr. Rivers. Muuqaal la soo dhigay barta TikTok ee Mr. Mohamed toddobaadkii hore ayaa muujinaya Ms. Omar oo tusinaysa xafiiskeeda Capitol Hill xilli hore oo la soo dhaafay.
“Waxay weydiiyeen inuu ogaa cidda ay guursatay iyo waxyaabahaas oo kale,” ayuu yiri Mr. Rivers. “Wax macluumaad ah kama uusan ogeyn waxyaabahaas oo dhan.”
Si loo muujiyo xiisaha weyn ee dowladda ka hayay inay Mr. Mohamed u adeegsato markhaati ahaan, Mr. Rivers wuxuu sheegay in dacwad-ooge ka tirsanaa kulanka — oo uu diiday inuu magaciisa sheego — uu marar badan “iigu celceliyay in amarkani si toos ah uga yimid White House-ka.”
Kulanka kadib, Mr. Mohamed wuxuu walaalkiis wax ka weydiiyay lacagtaas $10,000 ah, markii dambena wuxuu xeer-ilaaliyeyaasha u gudbiyay in walaalkiis uu u sheegay in lacagtaasi ahayd dayn la iska bixiyay, sida uu sheegay Mr. Rivers.
Ms. Rogers, oo ah afhayeenka Ms. Omar, ayaa diidday inay ka jawaabto su’aalo ku saabsan xiriirka xildhibaanadda iyo Mr. Mohamed ama haddii ay ku lug lahayd lacag-bixintii $10,000 ee dhex martay mid ka mid ah walaalahiis.
Kadib markii ay ku guuldareysteen inay Mr. Mohamed ka dhigaan markhaati la shaqeeya dowladda, Mr. Rivers wuxuu sheegay in xeer-ilaaliyeyaashu ay ku guuleysteen in dacwad rasmi ah ay xeer-beegtida weyn (grand jury) ku soo oogto horraantii bishii Abriil. Maxkamadeynta ayaa loo asteeyay 26-kii Oktoobar.
3-dii Sebtembar, xeer-ilaaliyeyaashu waxay Mr. Mohamed ka marqaati kiciyeen horteeda xeer-beegti weyn oo ku sugan Washington, taas oo dib u eegis ku samaynaysay caddeymaha baarista lagu hayo Ms. Omar, sida uu sheegay Mr. Rivers. Xeer-ilaaliyeyaashu waxay Mr. Mohamed u ballanqaadeen xasaanad kasta oo ku saabsan wixii uu sheego ee dambi ku noqon kara, ayuu yiri qareenku.
Mr. Rivers ayaa sheegay in qofka uu u doodayo uu hortiisa xeer-beegtida weyn ku celiyay wixii uu horay ugu sheegay xeer-ilaaliyeyaasha ee la xiriiray lacagta $10,000 ah iyo inuusan wax xog dhab ah ka heysanin taariikhda socdaalka iyo guurka xildhibaanadda.
Maalintii xigtay, xeer-ilaaliyeyaashu waxay maxkamadda u gudbiyeen codsi ay ku laalayaan dacwaddii ka dhanka ahayd Mr. Mohamed. Sababta ay ku sheegeen qoraalkooda: Bishii Agoosto, dowladda ayaa Mr. Mohamed ku bilowday tallaabooyin la xiriira musaafurin. “Ma jirto dan federaal oo dambe oo laga leeyahay sii wadista dacwaddan maadaama la filayo in laga saaro Mareykanka,” ayay dowladda ku tiri codsigaas.
Qareennada dowladda ee loo xil-saaray kiiskan waxay ahaayeen xeer-ilaaliyeyaal federaal ah oo cusub oo loo dallacsiiyay jagooyin hoggaamineed ee xafiiska dacwad-oogaha federaalka ee Minneapolis, kadib markii dhowr qareen oo rug-caddaa ahaa ay xafiiska isaga tageen horraantii sanadkan iyagoo ka mudaaharaadaya habka loo maareeyay hawlgalladii adkaa ee maamulka Trump ee ka dhanka ahaa soogalootiga Minnesota. Madaxii qaybta dambiyada ee xilligaas ayaa iscasilay toddobaadkii la laalay kiiskii Mr. Mohamed, isagoo asxaabtiisa ugu sheegay email in “uusan jirin walaac degdeg ah ama arrin gooni ah oo keentay go’aankan.”
Ryan Wood, oo horey u ahaan jiray xeer-ilaaliye federaal ah iyo garsoore sare oo socdaalka ah ee Minnesota, ayaa dacwadda lagu soo oogay Mr. Mohamed ku tilmaamay mid aad uga baxsan caadada. In dacwad ku saabsan bixinta hadal been ah lagu oogo qof iyadoo lagu saleynayo wareysi degenaansho (green card) waa arrin aan la maqal oo dhif iyo naadir ah, ayuu yiri Mr. Wood.
Xeer-ilaaliyeyaashu waxay leeyihiin waajib anshaxeed oo ah inay dacwad oogaan oo kaliya marka ay aaminsan yihiin inay xaqiijin karaan dambi heer shaki macquul ah ka baxsan, taas oo Mr. Wood ku tilmaamay wax shaki weyn ku jiro marka la eego dhibaatada xagga luuqadda iyo madmadowga ku jiray su’aalihii Mr. Mohamed lagu eedeeyay inuu jawaabo been ah ka bixiyay.
Haddii dowladda ay u suurtageli lahayd inay isaga ka dhigto markhaati la shaqeeya, ballanqaadka lagu taageerayo kiiskiisa socdaalka ee abaal-marinta looga dhigayay waxay ka dhigi lahayd marqaatigiisa ka dhanka ah Ms. Omar mid qiimo yar oo aan la aamini karin, sida ay sheegeen Mr. Wood iyo xeer-ilaaliyeyaal kale oo hore.
“Ma doonaysid inaad gasho ballanqaadyo caynkaas u cad,” ayuu yiri Mr. Wood. “Xitaa haddii ay heli lahaayeen wax ay adeegsadaan, markhaatigani wuxuu ahaan lahaa mid aan wax faa’iido ah lahayn.”
Wax yar kadib markii kiiska la laalay, Mr. Mohamed wuxuu isaga baxay Mareykanka, isagoo ka tagay xaaskiisa oo ah ardayad barata cilmiga kalkaalisanimada, sida uu sheegay Mr. Rivers.
“Aad buu u jecel yahay xaaskiisa, iyaduna aad bay u jeceshahay,” ayuu yiri Mr. Rivers. “Kaliya waxay isku dayayaan inay wax walba ku maareeyaan sida ugu wanaagsan ee ay awoodaan.”
Kirsten Noyes ayaa wax ku darsatay cilmi-baarista warbixintan.
Ernesto Londoño waa weriye ka tirsan The Times oo fadhigiisu yahay Minnesota, isagoo tabiya wararka Midwest iyo siyaasadaha la xiriira maandooriyaha iyo la-dagaallanka mukhaadaraadka. Wuxuu soo dhoweynayaa xogaha waxaana lagala xiriiri karaa elondono.81 ee barta Signal.
Abdi Latif Dahir waa weriyaha The Times ee Bariga Dhexe, oo daboola arrimaha Lubnaan iyo Suuriya. Wuxuu fadhigiisu yahay Beyruut.
