Hoggaamiyeyaasha Masar, Eritrea, Soomaaliya iyo Suudaan ayaa ku baaqay xalal siyaasadeed iyo kuwo nabadeed oo loo helo xiisadaha gobolka ee sii kordhaya, oo ay ku jiraan dagaalka sokeeye ee Suudaan iyo dagaallada sii xoogaysanaya ee Itoobiya.
Hoggaamiyeyaasha Suudaan, Eritrea, Masar iyo Soomaaliya oo sawir wadajir ah u galaya intii lagu jiray shir-madaxeedka afarta geesoodka ah ee ka dhacay Magaalada New Alamein, Masar, Oktoobar 4, 2026 [Handout/Villa Somalia]
- Advertisement -
Madaxweynaha Masar Abdel Fattah el-Sisi, Madaxweynaha Eritrea Isaias Afwerki, Madaxweynaha Soomaaliya Hassan Sheikh Mohamud iyo taliyaha ciidamada Suudaan Abdel Fattah al-Burhan ayaa baaqan ku soo saaray bayaan wadajir ah Axaddii, kaddib kulan ay ku yeesheen Magaalada New Alamein ee Masar.
Itoobiya ayaa ku eedeysay Masar, Eritrea iyo Suudaan inay taageerayaan isbahaysiga hubeysan ee la dagaallamaya dowladdeeda, eedeymo ay mas’uuliyiin ka tirsan saddexdaas dalba diideen.
Horaantii Axaddii, el-Sisi ayaa sheegay in caqabadaha xuduudaha ka gudba ee gobolka ay u baahan yihiin “wada-hadal, ee aysan ahayn iska horimaad”.
Bayaanku wuxuu u muuqday mid caqabad ku ah dhowr siyaasad oo ay Itoobiya qaadatay sannadihii u dambeeyay, isagoo muujinaya xiisadaha sii kordhaya ee u dhexeeya Addis Ababa iyo dalalka deriska la ah.
Waxa uu taageeray dowladda Suudaan ee militarigu hoggaamiyo, wuxuuna ku baaqay hannaan siyaasadeed oo ay maamulaan dhinacyada Suudaan.
Suudaan waxaa ka socday dagaal tan iyo Abriil 2023, markii dagaal uu dhex maray ciidamada qalabka sida iyo ciidamada gurmadka degdegga ah ee Rapid Support Forces (RSF). Khartoum iyo Addis Ababa ayaa mid walba kan kale ku eedeeyay faragelin uu ku hayo colaadda Suudaan.
Bayaanka ayaa sidoo kale sheegay in awoodda ku saabsan Badda Cas ay tahay inay u sii ahaato dalalka xeebaha leh. Hadalkaasi wuxuu u muuqday mid lagu beegsanayo dadaallada Itoobiya oo aan bad lahayn ay ku doonayso inay hesho marin badeed oo madax-bannaan isla markaana ay ka samaysato joogitaan ciidan badeed.
Madaxweynaha Soomaaliya Mohamud ayaa Sabtidii u sheegay Al Jazeera in Muqdisho aysan wax diidmo ah ka qabin in Itoobiya ay hesho marin ganacsi oo ay ku isticmaasho dekedaha Soomaaliya, haddii heshiis kasta lala gaaro Soomaaliya.
Masar iyo Suudaan, oo muddo dheer isku hayay Itoobiya arrinta Biyo-xireenka Weyn ee Itoobiya ee Webiga Niil, ayaa ka digay “tallaabooyin hal dhinac ah” oo dhaawici kara danaha dalalka ku yaalla qaybaha hoose ee webiga.
Bayaanka ayaa yimid xilli rabshaduhu ay ku sii xoogaysanayeen Itoobiya, iyadoo ay dagaallamayaan ciidamada federaalka iyo isbahaysi hubeysan oo ka kooban toddoba kooxood. Isbahaysiga waxaa ku jira Jabhadda Xoreynta Shacabka Tigray (TPLF), oo dowladda la dagaallantay colaad arxan daran oo socotay laba sano, kuna dhammaatay heshiis nabadeed oo nugul sannadkii 2022.
Ciidamada dowladda iyo kuwa xulafada la ah ayaa Axaddii dib ula wareegay Mekelle, kaddib markii TPLF ay sheegtay inay “si ku-meel-gaar ah uga guurtay” caasimadda gobolka Tigray si ay “meel kale uga hawlgasho”.
Warbaahinta dawladda Itoobiya ayaa werisay in hoggaamiyihii hore ee ku-meel-gaarka ahaa ee Tigray, Abraham Belay, uu Axaddii sheegay in dowladda federaalku diyaarinayso maamul cusub oo ku-meel-gaar ah oo gobolka loo sameeyo, isla markaana ay rajaynayso in doorashooyinka gobolka la qabto bilaha soo socda.
Mas’uuliyiinta Itoobiya ayaa ku eedeeyay Eritrea deriska ah inay si toos ah u taageerto isbahaysiga fallaagada ee ku jira dagaalka sokeeye ee dalka.
Wasiirka Warfaafinta Eritrea Yemane Gebremeskel ayaa Axaddii ku qoray X in Addis Ababa ay isku dayayso inay abuurto marmarsiiyo ay ku weerarto Eritrea.
