Muqdisho (AX) — Khilaafka doorashooyinka Soomaaliya ayaa Khamiistii sii xoogaystay kaddib markii madaxweynihii hore Maxamed Cabdullaahi Farmaajo uu diiday jadwalka cusub ee loo soo saaray doorashooyinka baarlamaanka iyo madaxtinnimada ee 2027, isaga oo ka digay in doorasho la qabto iyada oo aan la helin heshiis siyaasadeed oo ballaaran ay kala qaybin karto dalka, isla markaana horseedi karto hannaan doorasho oo isbarbar socda.
Farmaajo, oo xafiiska u doonaya xisbiga Nabad iyo Nolol, ayaa ku eedeeyay dowladda Madaxweyne Hassan Sheikh Mohamud inay si keligeed ah u socoto. Wuxuu maamulka ku boorriyay inuu dib u bilaabo wada-hadallada uu la yeelanayo hoggaamiyeyaasha mucaaradka iyo dowlad-goboleedyada xubnaha ka ah federaalka, ka hor inta aan la sii wadin qorshaha doorashada.
- Advertisement -
“Hannaanka doorasho ee hal dhinac ah ee uu qaatay Madaxweynihii hore Xasan Sheekh Maxamuud, oo muddo xileedkiisu dhammaaday May sanadkan, wuxuu khatar weyn ku yahay dawladnimada iyo mustaqbalka Soomaaliya,” ayuu Farmaajo ku yiri bayaan.
Wuxuu ka digay in habkan uu “halis u yahay inuu gogol xaaro hannaan doorasho oo tartamaya iyo inuu colaado sokeeye ka dillaaco dalka oo dhan.”
Farmaajo ayaa bayaanka soo saaray saacado kaddib markii Guddiga Madaxa Bannaan ee Doorashooyinka iyo Xuduudaha Qaranka Soomaaliya (NIEBC) uu ku dhawaaqay taariikhaha doorashooyinka labada aqal ee baarlamaanka federaalka. Doorashooyinkaas ayaa loo qorsheeyay Abriil 15, 2027, halka doorashada madaxweynaha loo asteeyay May 15.
Sida ku xusan jadwalka guddiga, diiwaangelinta xisbiyada siyaasadda iyo codbixiyeyaasha ayaa dib loo furi doonaa Nov. 1-22, halka xisbiyada siyaasadeed looga baahan yahay inay liisaska musharraxiintooda soo gudbiyaan ugu dambayn Nov. 22. Diiwaanka ku-meelgaarka ah ee codbixiyeyaasha ayaa la qorsheeyay in la daabaco Jan. 21, ololuhuna wuxuu bilaabanayaa Feb. 27, halka liiska kama dambaysta ah ee codbixiyeyaasha la soo saari doono Maarso 15.
NIEBC ayaa sheegtay inay jadwalka u dejisay si waafaqsan Dastuurka Federaalka iyo sharciga doorashooyinka qaranka, kuwaas oo guddiga awood u siinaya inuu go’aamiyo taariikhaha doorashooyinka.
Farmaajo ayaa ku murmay awooddaas marka ay timaaddo hannaanka hadda socda, isaga oo sheegay in mustaqbalka siyaasadeed ee Soomaaliya aan lagu go’aamin karin “go’aanno hal dhinac ah ama hammi shakhsiyeed.”
Wuxuu ugu baaqay hoggaamiyeyaasha siyaasadeed ee dalka inay sii wadaan wada-hadallada oo ay gaaraan heshiis ku saabsan hannaan doorasho oo ay ku jiraan dhammaan daneeyayaasha waaweyn.
“Qorshaha Madaxweynaha xilka ka sii degaya ee ah in doorashooyin la qabto iyada oo aan la helin is-afgarad siyaasadeed, isla markaana aanay ka qayb gelin ama ku heshiin Dowlad-goboleedyada Xubnaha ka ah Federaalka iyo mucaaradka siyaasadeed ee dalka, wuxuu ka tarjumayaa habkiisa khaldan ee kalitalisnimo iyo ixtiraam la’aantiisa dastuurka,” ayuu Farmaajo yiri.
Farmaajo oo Mohamud ku tilmaamay madaxweyne “xilka ka sii degaya” ama hore, waxay ka tarjumaysaa mowqifka mucaaradka ee ah in muddo xileedka afarta sano ee Mohamud uu dhammaaday May 2026.
Dowladda federaalka ayaa diiddan aragtidaas. Waxay ku adkaysanaysaa in wax-ka-beddellada dastuuriga ah ee muddo xileedka madaxweynaha iyo baarlamaanka ka dhigay afar sano ilaa shan sano ay u oggolaanayaan Xasan Sheekh Maxamuud inuu xilka sii hayo ilaa May 2027. Go’aanka NIEBC ee ah in doorashada madaxweynaha la qabto May 15, 2027, wuxuu waafaqsan yahay fasiraaddaas.
Khilaafka ku saabsan muddada xilku wuxuu qayb ka yahay iska-horimaad siyaasadeed oo ballaaran, kaas oo la xiriira wax-ka-beddellada dastuurka, u guurista doorashooyin toos ah iyo awoodda dowlad-goboleedyada xubnaha ka ah federaalka ee qaabaynta nidaamka doorashada.
Dowlad Goboleedka Puntland, Jubaland iyo dhowr kooxood oo mucaarad ah ayaa diiday qodobo waaweyn oo ka mid ah qaab-dhismeedka dastuuriga ah ee wax laga beddelay. Waxay dalbadeen heshiis siyaasadeed oo wada-xaajood lagu gaaro ka hor inta aysan hore u socon doorashooyinka federaalka, halka hoggaamiyeyaasha mucaaradku ay su’aal geliyeen in guddiga doorashooyinka haysto is-afgaradka siyaasadeed ee loo baahan yahay si uu u maamulo hannaanka.
Farmaajo ayaa ku boorriyay hoggaamiyeyaashii hore ee qaranka, madaxweynayaasha dowlad-goboleedyada xubnaha ka ah federaalka iyo siyaasiyiinta kale inay isku dubbaridaan hannaan doorasho oo hufan oo loo dhan yahay, sida uu ku tilmaamay.
Wuxuu sidoo kale ka codsaday saaxiibada caalamiga ah inay sii wadaan dadaalladooda dhexdhexaadinta oo ay gacan ka geystaan xallinta ismari-waaga.
“Waxaan sidoo kale ugu baaqaynaa saaxiibadeenna caalamiga ah inay door macno leh oo wax-ku-ool ah ka qaataan xallinta khilaafaadka doorashooyinka, iyaga oo sii wada dadaalladooda dhexdhexaadinta,” ayuu bayaanku yiri.
Wada-hadallada u dhexeeya dowladda federaalka iyo mucaaradka, oo ay ku jiraan wadahadallo ay taageerayaan saaxiibada caalamiga ah, ayaan ilaa hadda soo saarin heshiis doorasho oo ay dhammaan dhinacyadu aqbaleen.
